ຖ້າເບິ່ງລາວເປັນຕະຫຼາດດຽວທີ່ມີ "ປະຊາກອນ 7,6 ລ້ານຄົນ ແລະ GDP ຢູ່ໃນອັນດັບສຸດທ້າຍຂອງ ASEAN" ການຕັດສິນໃຈເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນມັກຈະມີທ່າທີທີ່ບໍ່ໝັ້ນໃຈ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ດ້ວຍການເປີດນຳໃຊ້ທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ແລະ ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງ Eastern Economic Corridor (EEC) ໃນປະເທດໄທ, ລາວກຳລັງຖືກກຳນົດຄືນໃໝ່ໃຫ້ເປັນຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ຂອງລະບົບຕ່ອງໂສ້ການສະໜອງໃນ ASEAN. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ລັດຖະບານລາວໂດຍມີ MOTC (ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ) ເປັນເຈົ້າພາບ, ໄດ້ວາງແຜນຍຸດທະສາດດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດໂດຍແບ່ງອອກເປັນ 3 ລະດັບ ຄື: ວິໄສທັດ 20 ປີ, ຍຸດທະສາດ ຮອບ 10 ປີ ແລະ ແຜນການ 5 ປີ, ເຊິ່ງການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານລັດ, ການພັດທະນາ 5G ແລະ ກອບກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປົກປ້ອງຂໍ້ມູນກຳລັງດຳເນີນໄປເປັນແຕ່ລະໄລຍະ.

ບົດຄວາມນີ້ຈະນຳສະເໜີແຜນຜັງ (Roadmap) ສຳລັບຝ່າຍວາງແຜນຍຸດທະສາດ ແລະ ພັດທະນາທຸລະກິດຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນທີ່ກຳລັງພິຈາລະນາເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດລາວ ເພື່ອໃຫ້ສາມາດ ຕີຄວາມໝາຍ National Digital Economy Development Strategy 2021-2030 ໃໝ່ ຈາກ "ການບຸກຕະຫຼາດດຽວ" ໄປສູ່ "ຍຸດທະສາດຖານການຜະລິດເສີມທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັບ ASEAN/CLMV". ໂດຍໄດ້ຮວບຮວມຂໍ້ມູນຈາກມຸມມອງການປະຕິບັດງານຕົວຈິງ ເຊັ່ນ: ການເຊື່ອມຕໍ່ກັບ EEC ຂອງໄທ, ຮູບແບບຖານການຜະລິດເສີມຕາມປະເພດທຸລະກິດ ແລະ ລາຍການກວດສອບ (Checklist) ແບ່ງຕາມໄລຍະການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ.

ມູນຄ່າທີ່ແທ້ຈິງຂອງລາວບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ "ຕະຫຼາດດ່ຽວ" ແຕ່ຢູ່ທີ່ "ຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ຂອງລະບົບຕ່ອງໂສ້ການສະໜອງໃນ ASEAN". ໃນຂະນະທີ່ການເຊື່ອມຕໍ່ທາງກາຍະພາບ ແລະ ດິຈິຕອນກັບບັນດາປະເທດໃກ້ຄຽງກຳລັງດຳເນີນໄປພ້ອມໆກັນ, ມັນກຳລັງກາຍເປັນທາງເລືອກທີ່ມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ສູງຂຶ້ນສຳລັບບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ.

ທາງລົດໄຟຈີນ-ລາວ (ຄຸນໝິງ-ວຽງຈັນ) ເຊິ່ງໄດ້ເປີດຕົວ ຫຼື Launch ໃນເດືອນທັນວາ 2021 ໄດ້ປ່ຽນແປງເງື່ອນໄຂເບື້ອງຕົ້ນຂອງການຂົນສົ່ງໃນພາກພື້ນ CLMV. ການເຊື່ອມຕໍ່ທາງບົກໄປເຖິງບາງກອກຜ່ານຂົວມິດຕະພາບໄທ-ລາວ ໄດ້ກາຍເປັນຄວາມຈິງ ແລະ ເສັ້ນທາງທາງເລືອກທີ່ບໍ່ຕ້ອງເພິ່ງພາການຂົນສົ່ງທາງທະເລກຳລັງກໍ່ຕົວຂຶ້ນ.

ທາງລົດໄຟດັ່ງກ່າວບໍ່ໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນພຽງໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ທີ່ເປັນເໝືອນຕາໜ່າງຄວາມປອດໄພພາຍໃນປະເທດລາວເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເຮັດໜ້າທີ່ເປັນໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ລະດັບພາກພື້ນທີ່ຊ່ວຍຫຼຸດໄລຍະເວລາການຂົນສົ່ງພາຍໃນອາຊຽນ. ໃນການອອກແບບເຄືອຂ່າຍການຂົນສົ່ງຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ, ການວາງຕຳແໜ່ງໃຫ້ລາວເປັນ "ຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ຂອງເສັ້ນທາງທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ຈີນແຜ່ນດິນໃຫຍ່ກັບອາຊຽນທາງບົກ" ກໍກຳລັງຖືກນຳມາພິຈາລະນາເປັນປັດໄຈສຳຄັນ.

ລັດຖະບານລາວ ໂດຍມີ MOTC (Ministry of Technology and Communications, ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ) ເປັນເຈົ້າພາບຫຼັກ ໄດ້ວາງຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດໂດຍແບ່ງອອກເປັນ 3 ພາກສ່ວນຄື: National Digital Economy Development Vision 2021-2040 / Strategy 2021-2030 / Plan 2021-2025. ເປົ້າໝາຍທີ່ໄດ້ປະກາດຢ່າງເປັນທາງການຄືການຍົກລະດັບການປະກອບສ່ວນຂອງເສດຖະກິດດິຈິຕອນຕໍ່ GDP ໃຫ້ໄດ້ 7% ພາຍໃນປີ 2030 ແລະ 10% ພາຍໃນປີ 2040, ເຊິ່ງສຳລັບວິສາຫະກິດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນນັ້ນ "ການມີທິດທາງການພັດທະນາກົດລະບຽບທີ່ຊັດເຈນ" ຖືເປັນເງື່ອນໄຂເບື້ອງຕົ້ນໃນການຕັດສິນໃຈ.

ນອກຈາກຍຸດທະສາດຈະບໍ່ໄດ້ມີພຽງແຕ່ໃນເຈ້ຍແລ້ວ, ການທີ່ລັດຖະບານກຳລັງດຳເນີນການປັບປຸງກົດໝາຍສະເພາະດ້ານໄປພ້ອມໆກັນ ເຊັ່ນ: e-Government, PDPL, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄ້າທາງອີເລັກໂທຣນິກ ແລະ ກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີ ກໍຖືເປັນປັດໄຈໃນການປະເມີນຜົນທີ່ສຳຄັນ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ເຫດຜົນທີ່ເຮັດໃຫ້ບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນປະເມີນລາວໄດ້ຍາກນັ້ນກໍມີຄວາມຊັດເຈນ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂະໜາດຂອງຕະຫຼາດທີ່ນ້ອຍ, ຄວາມບໍ່ໂປ່ງໃສຂອງຂໍ້ມູນພາຍໃນປະເທດ, ແລະ ກຸ່ມດັດຊະນີຊີ້ວັດທີ່ເບິ່ງແລ້ວດ້ອຍກວ່າເມື່ອປຽບທຽບກັບປະເທດໃກ້ຄຽງ (ໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ).

ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ຫຼາຍຢ່າງແມ່ນອະຄະຕິທີ່ເກີດຂຶ້ນຍ້ອນການເບິ່ງດ້ວຍ "ມາດຕະຖານຂອງລາວພຽງຢ່າງດຽວ". ຖ້າຫາກວາງຕຳແໜ່ງໃຫ້ລາວເປັນຖານການຜະລິດທີ່ຊ່ວຍຕື່ມເຕັມໃຫ້ກັບ ASEAN ທັງໝົດ, ປັດໄຈໃນການປະເມີນຈະບໍ່ແມ່ນຈຳນວນປະຊາກອນ ຫຼື GDP ອີກຕໍ່ໄປ ແຕ່ຈະກາຍເປັນ "ການເຊື່ອມຕໍ່ກັບ EEC ຂອງໄທ", "ຄ່າແຮງງານ", "ສະຖຽນລະພາບທາງການເມືອງ", ແລະ "ສິດທິພິເສດໃນເຂດເສດຖະກິດພິເສດ (SEZ)" ເຊິ່ງຈະເຮັດໃຫ້ການຕັດສິນໃຈປ່ຽນແປງໄປໃນທາງກົງກັນຂ້າມໄດ້.

ວິທີການຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນແມ່ນການເຂົ້າໃຈໂຄງສ້າງຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດ ແລະ ຕີຄວາມໝາຍໃໝ່ໂດຍອີງໃສ່ "ສິ່ງນັ້ນສົ່ງຜົນຕໍ່ໄລຍະການຂະຫຍາຍຕົວແນວໃດ". ຍຸດທະສາດຂອງລາວມີໂຄງສ້າງທີ່ປະກອບດ້ວຍ 3 ຊັ້ນ ແລະ 7 ຂົງເຂດ.

ຜູ້ຮັບຜິດຊອບການຂະຫຍາຍທຸລະກິດສາມາດຕີຄວາມໝາຍໄດ້ວ່າ "ວິໄສທັດ = ທິດທາງ", "ຍຸດທະສາດ = ໝາຍເຫດສຳຄັນໄລຍະກາງ", ແລະ "ແຜນການ = ວາລະການປະຕິບັດງານໃນ 5 ປີຕໍ່ໜ້າ" ເພື່ອໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບໄລຍະເວລາການຂະຫຍາຍທຸລະກິດຂອງບໍລິສັດຕົນເອງ.

ມັກຈະມີການສັບສົນລະຫວ່າງຊື່ຂອງວິໄສທັດ ແລະ ຍຸດທະສາດ, ແຕ່ການໃຊ້ຊື່ທາງການໃນເອກະສານພາຍໃນ ແລະ ການສື່ສານກັບ JETRO ຫຼື ຄູ່ຮ່ວມງານໃນທ້ອງຖິ່ນ ຈະຊ່ວຍຫຼີກລ່ຽງຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດໄດ້.

ຍຸດທະສາດປີ 2021-2030 ທີ່ກຳນົດໄວ້ 7 ຂົງເຂດນັ້ນ, ເມື່ອອ່ານໃນມຸມມອງການຂະຫຍາຍຕົວຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ ຈະມີລາຍລະອຽດດັ່ງນີ້:

• Legislation Development (ການປັບປຸງກົດໝາຍ) — ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄ້າທາງອີເລັກໂທຣນິກ, PDPL ແລະ ອື່ນໆ. ເປັນພື້ນຖານຂອງການອອກແບບການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ (Compliance).
• Infrastructure Development (ການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure) — 5G, ບຣອດແບນ. ເປັນພື້ນຖານຂອງໂຮງງານ IoT ແລະ ການຕິດຕາມທາງໄກ.
• Platform Development (ການພັດທະນາແພລັດຟອມ) — ປະຕູຂໍ້ມູນຂ່າວສານ (Portal) ຕ່າງໆຂອງ e-Government. ຜົນປະໂຫຍດຈາກການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນການຈົດທະບຽນບໍລິສັດ, ພາສີ ແລະ ການປະຕິບັດພິທີການທາງພາສີ.
• Human Resource Development (ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດ) — ການຂະຫຍາຍການສຶກສາດ້ານ ICT. ເປັນພື້ນຖານຂອງການອອກແບບບົດບາດໃນການຈ້າງງານທ້ອງຖິ່ນ.
• Product and Service Development (ການພັດທະນາຜະລິດຕະພັນ ແລະ ການບໍລິການ) — ການສົ່ງເສີມ Fintech ແລະ ອື່ນໆ. ການນຳເອົາ BCEL One / LAPNet ມາລວມເຂົ້າໃນວຽກງານບັນຊີ.
• Security of Digital Technology (ຄວາມປອດໄພດ້ານເຕັກໂນໂລຊີດິຈິຕອນ) — ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີ. ເປັນພື້ນຖານຂອງລະບົບການຕອບໂຕ້ຕໍ່ເຫດການຕ່າງໆ.

ສິ່ງທີ່ບໍລິສັດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນຈະໄດ້ຮັບຜົນກະທົບກ່ອນໝູ່ແມ່ນ 2 ຂົງເຂດ ຄື: Infrastructure (ເງື່ອນໄຂເບື້ອງຕົ້ນຂອງການຜະລິດ ແລະ ການຂົນສົ່ງ) ແລະ Platform (ຕົ້ນທຶນໃນການດຳເນີນຂັ້ນຕອນທາງບໍລິຫານ).

ເປົ້າໝາຍຫຼັກທີ່ໄດ້ມີການ ເປີດຕົວ ຫຼື Launch ໄວ້ ລວມມີການເຮັດໃຫ້ບໍລິການຂອງລັດເປັນອອນລາຍ 100%, ການຄອບຄຸມຂອງ 5G ທົ່ວປະເທດ, ແລະ ການປະກອບສ່ວນຂອງເສດຖະກິດດິຈິຕອນຕໍ່ GDP 7% ເປັນຕົ້ນ.

ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ແມ່ນ "ຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ບັນລຸຜົນແລ້ວ" ແຕ່ເປັນ "ຈຸດໝາຍປາຍທາງທີ່ລັດຖະບານໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາໄວ້", ເຊິ່ງຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບຄວາມຄືບໜ້າໃນແຕ່ລະໄລຍະຜ່ານບົດລາຍງານປະຈຳປີຂອງ MOTC ເມື່ອຮອດເວລາທີ່ຈະເຂົ້າໄປດຳເນີນທຸລະກິດ. ໂດຍສະເພາະການຄອບຄຸມຂອງ 5G ທີ່ມີລຳດັບການຂະຫຍາຍຕົວຈາກເຂດຕົວເມືອງໄປສູ່ເຂດຊົນນະບົດ, ສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກວດສອບໃຫ້ແນ່ໃຈກ່ຽວກັບລຸ້ນຂອງເຄືອຂ່າຍທີ່ສາມາດໃຊ້ງານໄດ້ໃນພື້ນທີ່ທີ່ວາງແຜນຈະເຂົ້າໄປດຳເນີນທຸລະກິດ.

ມຸມມອງທີ່ວາງໃຫ້ລາວເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການຂະຫຍາຍຕົວຈາກ EEC ຂອງໄທນັ້ນ ແມ່ນມີປະສິດທິຜົນໂດຍສະເພາະສຳລັບອຸດສາຫະກຳການຜະລິດຂອງຍີ່ປຸ່ນ. ມີຫຼາຍຂະແໜງການທີ່ການຈັດວາງເປັນຖານການຜະລິດເສີມນັ້ນສາມາດເຂົ້າກັນໄດ້ເປັນຢ່າງດີ.

ເຂດພັດທະນາເສດຖະກິດພິເສດພາກຕາເວັນອອກຂອງໄທ (EEC, ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 2017) ແມ່ນເຂດເສດຖະກິດພິເສດທີ່ກວມເອົາ 3 ແຂວງ ຄື: ຊົນບູລີ, ຣະຍອງ ແລະ ສະເຊິງເຊົາ ເຊິ່ງເປັນສູນລວມຂອງອຸດສາຫະກຳລົດຍົນ, ເຄື່ອງໃຊ້ໄຟຟ້າ ແລະ ອຸດສາຫະກຳລຸ້ນໃໝ່.

ໄລຍະທາງຈາກຝັ່ງຕາເວັນຕົກຂອງ EEC ໄປຫາຊາຍແດນລາວແມ່ນຢູ່ໃນຂອບເຂດ 600-800 ກິໂລແມັດທາງບົກ ເຊິ່ງການເຊື່ອມຕໍ່ກັບເຂດເສດຖະກິດພິເສດວຽງຈັນ ແລະ ເຂດເສດຖະກິດພິເສດສະຫວັນ-ເຊໂນ ແມ່ນຢູ່ໃນລະດັບທີ່ເປັນໄປໄດ້ໃນຄວາມເປັນຈິງ. ໄລຍະເວລາໃນການຂົນສົ່ງທາງບົກ ແລະ ການດຳເນີນງານດ້ານພາສີກໍມີທ່າອ່ຽງດີຂຶ້ນເນື່ອງຈາກການຫັນເປັນດິຈິຕອນ ແລະ ການພັດທະນາເສັ້ນທາງໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້.

ໃນກໍລະນີທີ່ບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນມີຖານການຜະລິດໃນເຂດ EEC ຢູ່ແລ້ວ, ຄາດວ່າຈະມີຮູບແບບການນຳໃຊ້ຖານການຜະລິດໃນລາວແບ່ງອອກເປັນດັ່ງນີ້:

• ຖານການຜະລິດຊິ້ນສ່ວນປະກອບ (Sub-assembly): ຜະລິດຊິ້ນສ່ວນຫຼັກໃນໄທ, ດຳເນີນການປະກອບໃນລາວ ແລະ ສົ່ງອອກສິນຄ້າສຳເລັດຮູບກັບຄືນສູ່ເຂດ EEC ຂອງໄທ.
• ຖານການຜະລິດເພື່ອຫຼຸດຕົ້ນທຶນ: ຍົກຍ້າຍບາງຂະບວນການທີ່ໃຊ້ແຮງງານຫຼາຍ (ເຊັ່ນ: ການຕັດຫຍິບ, ການປະກອບຊິ້ນສ່ວນ ແລະ ອື່ນໆ) ມາໄວ້ທີ່ລາວ.
• ຖານການຜະລິດເພື່ອສຳຮອງ (Redundancy): ເພື່ອຫຼີກລ່ຽງຄວາມສ່ຽງຈາກການເພິ່ງພາຖານການຜະລິດໃນໄທພຽງແຫ່ງດຽວ, ໂດຍກຳນົດໃຫ້ລາວເປັນຖານການຜະລິດເພື່ອແຜນສືບຕໍ່ທຸລະກິດ (BCP).

ທຸກຮູບແບບທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນັ້ນ, ຕ້ອງມີຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານໄຟຟ້າ, ໂທລະຄົມມະນາຄົມ ແລະ ຊັບພະຍາກອນມະນຸດໃນລາວເປັນພື້ນຖານ. ຄວາມຄືບໜ້າໃນຂະແໜງ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ທີ່ກຳລັງຖືກພັດທະນາພາຍໃຕ້ຍຸດທະສາດປີ 2021-2030 ຈະເປັນປັດໄຈຊີ້ຂາດໂດຍກົງຕໍ່ຄວາມເປັນໄປໄດ້ຂອງຮູບແບບເຫຼົ່ານີ້.

ທາງລົດໄຟຈີນ-ລາວ ບໍ່ພຽງແຕ່ໃຫ້ບໍລິການຂົນສົ່ງຜູ້ໂດຍສານເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງມີການດຳເນີນງານດ້ານການຂົນສົ່ງສິນຄ້າ ເຊິ່ງກຳລັງມີການພັດທະນາເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນໄລຍະເວລາໃນການຂົນສົ່ງຕູ້ຄອນເທນເນີ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີຕົວປ່ຽນຫຼາຍຢ່າງທີ່ຕ້ອງໄດ້ກວດສອບຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນແຕ່ລະໄລຍະ ເຊັ່ນ: ລະດັບຄ່າຂົນສົ່ງ, ສະຖຽນລະພາບໃນການດຳເນີນງານດ້ານພາສີ, ແລະ ສະພາບການປັບປຸງເສັ້ນທາງລະຫວ່າງ ສະຫວັນນະເຂດ-ຊາຍແດນ. ໃນການພິຈາລະນາເຂົ້າລົງທຶນ, ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ປຶກສາຫາລືກັບຫ້ອງການ JETRO ວຽງຈັນ ຫຼື ສຳນັກງານເຂດເສດຖະກິດພິເສດ (SEZ) ໃນທ້ອງຖິ່ນ. ການນຳເອົາເສັ້ນທາງດັ່ງກ່າວມາເປັນເສັ້ນທາງສຳຮອງ ໂດຍມີເງື່ອນໄຂພື້ນຖານຄືການອອກແບບໃຫ້ສາມາດນຳໃຊ້ຮ່ວມກັບການຂົນສົ່ງທາງທະເລໄດ້ນັ້ນ, ຖືເປັນວິທີການທີ່ເໝາະສົມໃນຄວາມເປັນຈິງ.

ການປະເມີນລາວບໍ່ຄວນປະເມີນແບບໂດດດ່ຽວ ແຕ່ຄວນວາງຕຳແໜ່ງໂດຍອີງໃສ່ບົດບາດພາຍໃນກຸ່ມ CLMV (ກຳປູເຈຍ, ລາວ, ມຽນມາ, ຫວຽດນາມ) ເຊິ່ງເປັນທາງອອກທີ່ເປັນຈິງ. ເປັນການເພີ່ມທາງເລືອກໃຫ້ແກ່ບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນທີ່ຕ້ອງການຫຼີກລ່ຽງການລົງທຶນແບບກະຈຸກຕົວຢູ່ຫວຽດນາມ ແລະ ໄທ.

ກໍລະນີທີ່ລາວຖືກເລືອກເປັນຕົວຢ່າງແມ່ນ ເມື່ອການຕັດສິນໃຈຖືກກະຕຸ້ນໂດຍປັດໄຈໃດໜຶ່ງດັ່ງນີ້: "ຄ່າແຮງງານຢູ່ຖານການຜະລິດຫວຽດນາມເພີ່ມສູງຂຶ້ນ", "ຕ້ອງການສ້າງຄວາມຮ່ວມມື (Synergy) ກັບເຂດ EEC ຂອງໄທ", ຫຼື "ຕ້ອງການຖານການຜະລິດສຳຮອງທີ່ມີສະຖຽນລະພາບທາງການເມືອງເພື່ອເປັນ BCP".

ຕຳແໜ່ງຂອງລາວໃນກຸ່ມ CLMV ມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕາມຂະແໜງອຸດສາຫະກຳ:

• ການຜະລິດຂະໜາດໃຫຍ່ແມ່ນຫວຽດນາມ, ສ່ວນຂະບວນການເສີມແມ່ນລາວ
• ການຂົນສົ່ງຂ້າມຊາຍແດນແມ່ນລາວ ໃນກໍລະນີທີ່ຄຳນຶງເຖິງການເຊື່ອມຕໍ່ກັບຈີນ
• ການຂ້າມຊາຍແດນຂອງຂໍ້ມູນທາງກົດໝາຍ ແມ່ນການອອກແບບຄວາມແຕກຕ່າງຕາມແຕ່ລະປະເທດຂອງ PDPL (ລາວ) / PDPA (ໄທ) / PDPL (ຫວຽດນາມ)

ການປຽບທຽບກົດໝາຍປົກປ້ອງຂໍ້ມູນໄດ້ອະທິບາຍໄວ້ຢ່າງລະອຽດໃນບົດຄວາມອື່ນ (ການປຽບທຽບກົດໝາຍປົກປ້ອງຂໍ້ມູນ 4 ປະເທດໃນອາຊຽນຢ່າງລະອຽດ). ໃນການອອກແບບການຂະຫຍາຍທຸລະກິດທີ່ກວມເອົາຫຼາຍປະເທດ, ການສ້າງໂຄງສ້າງສອງຊັ້ນດ້ວຍນະໂຍບາຍຮ່ວມ ແລະ ການປັບປ່ຽນສະເພາະປະເທດ (Override) ແມ່ນມີປະສິດທິພາບທີ່ສຸດ.

ການລະບຸ "ຂະບວນການທີ່ເໝາະສົມສຳລັບລາວ" ໃນແຕ່ລະຂະແໜງທຸລະກິດ ແມ່ນຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ຂອງການອອກແບບແຜນການຂະຫຍາຍທຸລະກິດ. ໃນທີ່ນີ້, ຈະຂໍສະຫຼຸບໂດຍເນັ້ນໃສ່ 3 ຂົງເຂດທີ່ຮູບແບບຖານການຜະລິດເສີມ (Complementary base model) ສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ງ່າຍ.

ຮູບແບບທີ່ເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດແມ່ນການຍົກຍ້າຍຂະບວນການທີ່ໃຊ້ແຮງງານຫຼາຍໄປຍັງລາວ ໂດຍເລີ່ມຈາກກຸ່ມອຸດສາຫະກຳເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ຍານພາຫະນະໃນເຂດ EEC ຂອງໄທ.

ການນຳໃຊ້ SEZ (ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ) ຈະຊ່ວຍໃຫ້ໄດ້ຮັບສິດທິປະໂຫຍດດ້ານພາສີເງິນໄດ້ນິຕິບຸກຄົນ ແລະ ການເຮັດທຸລະກຳນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກທີ່ສະດວກຂຶ້ນ. SEZ ທີ່ສຳຄັນໄດ້ແກ່: ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ສະຫວັນ-ເຊໂນ, ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ອື່ນໆ.

ຂໍ້ຄວນພິຈາລະນາ:

• ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງການສະໜອງພະລັງງານໄຟຟ້າ (ຂຶ້ນກັບໄຟຟ້ານ້ຳຕົກ, ມີການປ່ຽນແປງຕາມລະດູການ)
• ເສັ້ນທາງການຈັດຊື້ຊິ້ນສ່ວນ (ອັດຕາສ່ວນການນຳເຂົ້າຈາກໄທ ແລະ ຈີນ)
• ຈຸດໝາຍປາຍທາງສຸດທ້າຍຂອງສິນຄ້າສຳເລັດຮູບ (ຜ່ານທາງ EEC ຂອງໄທ ຫຼື ການບໍລິໂພກພາຍໃນລາວ)

ຂະບວນການຂັ້ນສຸດທ້າຍຂອງຊິ້ນສ່ວນເອເລັກໂຕຣນິກ, ການຕັດຫຍິບ ແລະ ການປະກອບຊິ້ນສ່ວນຍານພາຫະນະຈຳນວນໜ້ອຍ ແມ່ນມີຄວາມເໝາະສົມສູງທັງໃນດ້ານໂຄງສ້າງຕົ້ນທຶນ ແລະ ຄຸນລັກສະນະຂອງຂະບວນການຜະລິດ.

ດ້ວຍການພັດທະນາທາງລົດໄຟຈີນ-ລາວ ແລະ ເສັ້ນທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດເລກທີ 13, ປະເທດລາວກຳລັງມີມູນຄ່າເພີ່ມຂຶ້ນໃນຖານະເປັນຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ຂອງການຂົນສົ່ງສິນຄ້າຂ້າມແດນ. ຂົງເຂດທີ່ບໍລິສັດຂົນສົ່ງສິນຄ້າຂອງຍີ່ປຸ່ນໃຫ້ຄວາມສົນໃຈມີດັ່ງນີ້:

• ການຫັນປ່ຽນວຽກງານພິທີການພາສີໃຫ້ເປັນລະບົບເອເລັກໂຕຣນິກ (ການຂະຫຍາຍການນຳໃຊ້ ASYCUDA+)
• ການດຳເນີນງານສາງພາສີ (Bonded Warehouse)
• ການອັດຕະໂນມັດໃນການຈັດໝວດໝູ່ລະຫັດ HS (ສຳລັບລາຍລະອຽດພາກປະຕິບັດ ໃຫ້ເບິ່ງທີ່ ວິທີການເພີ່ມປະສິດທິພາບວຽກງານການນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ແລະ ພິທີການພາສີໃນລາວດ້ວຍ AI)
• ການຮ່ວມມືກັບຄູ່ຮ່ວມງານທ້ອງຖິ່ນໃນການຂົນສົ່ງຂັ້ນສຸດທ້າຍ (Last-mile delivery)

ເພື່ອມຸ່ງໄປສູ່ການເພີ່ມປະສິດທິພາບຂອງເຄືອຂ່າຍການຂົນສົ່ງໂດຍລວມ, ການເຊື່ອມຕໍ່ກັບແພລດຟອມພາສີ / ພິທີການພາສີ ທີ່ກຳລັງດຳເນີນການພາຍໃຕ້ e-Government (e-Government × AI ໃນລາວ) ຖືເປັນກຸນແຈສຳຄັນ.

BPO ໃນລາວບໍ່ເໝາະສົມກັບສູນບໍລິການລູກຄ້າ (Call Center) ຂະໜາດໃຫຍ່ແບບຟີລິບປິນ ຫຼື ຫວຽດນາມ ເນື່ອງຈາກຂໍ້ຈຳກັດດ້ານຂະໜາດປະຊາກອນ ແລະ ການສະໜອງບຸກຄະລາກອນທີ່ສາມາດໃຊ້ໄດ້ຫຼາຍພາສາ.

ສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ສຳລັບບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ ແມ່ນວຽກງານສະເພາະທາງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

• ການຈັດການເອກະສານຫຼາຍພາສາ (ພາສາຍີ່ປຸ່ນ, ພາສາໄທ, ພາສາຈີນ)
• ການປ້ອນຂໍ້ມູນ, ການປັບແຕ່ງໃຫ້ເຂົ້າກັບທ້ອງຖິ່ນ (Localization) ແລະ ການທົດສອບ QA
• ການບໍລິການຮ່ວມ (Shared Services) ດ້ານບັນຊີ / ການຄິດໄລ່ເງິນເດືອນ (ສຳລັບສຳນັກງານໃຫຍ່ໃນໄທ ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ)

ການວາງແຜນຂະຫຍາຍທຸລະກິດໂດຍ "ຄາດຫວັງການບໍລິການ Call Center ທີ່ໃຊ້ພາສາຍີ່ປຸ່ນໄດ້ຄ່ອງແຄ້ວເທົ່າກັບເຈົ້າຂອງພາສາຜ່ານ BPO" ນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງທີ່ເປັນໄປໄດ້ໃນລາວ. ແທນທີ່ຈະເປັນແບບນັ້ນ, ຖ້າຫາກຈຳກັດຂອບເຂດວຽກງານໃຫ້ເປັນ "ວຽກທີ່ເນັ້ນເອກະສານ" ແລະ "ບໍ່ແມ່ນແບບ Real-time" ກໍຍັງມີໂອກາດທີ່ຈະປະສົບຜົນສຳເລັດໄດ້.

ການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດຄວນແບ່ງອອກເປັນແຕ່ລະໄລຍະ ແລະ ການຄິດໄລ່ຍ້ອນກັບເພື່ອຈັດການຂັ້ນຕອນທາງບໍລິຫານ, ຊັບພະຍາກອນມະນຸດ, ແລະ ການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບທີ່ຕ້ອງຄວບຄຸມໃນແຕ່ລະຂັ້ນຕອນແມ່ນວິທີການທີ່ເປັນມາດຕະຖານ. ໂດຍອີງໃສ່ຄວາມຄືບໜ້າຂອງຍຸດທະສາດດິຈິຕອນ, ລາຍການກວດສອບໃນແຕ່ລະໄລຍະສາມາດຈັດລຽງໄດ້ດັ່ງນີ້:

• ຂັ້ນຕອນການຂໍວີຊາພະນັກງານປະຈຳການ ແລະ ໃບອະນຸຍາດເຮັດວຽກ (ສຳລັບຂໍ້ມູນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ LDIF / MOLSW, ກະລຸນາເບິ່ງທີ່ ラオスのe-Government × AI)
• ການຄັດເລືອກສຳນັກງານກົດໝາຍ ແລະ ສຳນັກງານບັນຊີໃນທ້ອງຖິ່ນ
• ການເຂົ້າພົບຄະນະກຳມະການຄຸ້ມຄອງເຂດເສດຖະກິດພິເສດ (SEZ) ແລະ ສຳນັກງານ JETRO ວຽງຈັນ
• ການອອກແບບບັນຊີຜູ້ປະກອບການສຳລັບ BCEL One / LAPNet

ວຽກງານຫຼັກໃນຂັ້ນຕອນນີ້ແມ່ນ "ການນຳເອົາຄວາມເປັນຈິງຂອງທ້ອງຖິ່ນກັບຄືນໄປສູ່ບໍລິສັດ". ເນື່ອງຈາກຄວາມສົດໃໝ່ຂອງຂໍ້ມູນມີຜົນໂດຍກົງຕໍ່ຄຸນນະພາບຂອງການຕັດສິນໃຈ, ສະນັ້ນ ການນຳໃຊ້ຂໍ້ມູນທາງການຄວບຄູ່ໄປກັບການສອບຖາມຂໍ້ມູນຈາກພາກສ່ວນໃນທ້ອງຖິ່ນຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້.

• ການຈົດທະບຽນບໍລິສັດຜ່ານ MOIC, ການລົງທະບຽນ E-Trust (ສຳລັບການປະຕິບັດຕາມຂໍ້ກຳນົດການລົງທະບຽນຜູ້ປະກອບການໃນເດືອນກຸມພາ 2026, ກະລຸນາເບິ່ງ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄ້າທາງອີເລັກໂທຣນິກ ແລະ ການປົກປ້ອງຜູ້ບໍລິໂພກຂອງລາວ)
• ການຂໍເລກປະຈຳຕົວຜູ້ເສຍອາກອນ (ຜ່ານ TaxRIS)
• ການລົງທະບຽນປະກັນສັງຄົມກັບ LSSO
• ການປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດການຂໍ້ມູນ Law 25/2017 PDPL (ສຳລັບລາຍລະອຽດການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ, ກະລຸນາເບິ່ງ ຄູ່ມືການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປົກປ້ອງຂໍ້ມູນສ່ວນບຸກຄົນຂອງລາວ)

ໃນໄລຍະນີ້, ຈະດຳເນີນການປະຕິບັດງານແບບເບົາບາງໄປພ້ອມກັບການສະສົມຄວາມຮູ້ດ້ານການດຳເນີນງານ ເພື່ອຮອງຮັບການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງເຕັມຮູບແບບໃນໄລຍະທີ 3.

• ການປະຕິບັດງານດ້ານພາສີໂດຍການເຊື່ອມຕໍ່ກັບ ASYCUDA+
• ການພັດທະນາຄວາມຮູ້ດ້ານ AI ໃຫ້ແກ່ພະນັກງານທ້ອງຖິ່ນ (ອ້າງອີງຈາກ ຄູ່ມືການນຳໃຊ້ AI ສຳລັບບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນໃນລາວ)
• ການປັບປຸງພື້ນຖານລະບົບ ERP / ບັນຊີ (ອ້າງອີງຈາກ ວິທີການເຊື່ອມໂຍງວຽກງານຫຼັກດ້ວຍ ERP × AI ສຳລັບວິສາຫະກິດຂະໜາດກາງໃນລາວ)
• ການຮັບມືກັບໄພຄຸກຄາມທາງໄຊເບີ ແລະ ລະບົບການລາຍງານເຫດການ

ໃນແຕ່ລະໄລຍະ ຄວນກວດສອບວ່າ "ຂອບເຂດໃດຂອງ Strategy 2021-2030 ທີ່ມີຄວາມຄືບໜ້າໄປຮອດໃສແລ້ວ" ແລະ ການຮັບປະກັນທາງເລືອກອື່ນທີ່ເປັນເອກະສານເຈ້ຍຄວບຄູ່ໄປນຳນັ້ນ ແມ່ນວິທີການທີ່ເປັນຈິງທີ່ສຸດ.

ຖ້າປະເມີນລາວດ້ວຍ "ມາດຕະຖານຕະຫຼາດດຽວ" ຈະມີຫຼາຍປະເດັນທີ່ມັກຖືກມອງຂ້າມ. ຖ້າປ່ຽນມຸມມອງໄປສູ່ການເຊື່ອມໂຍງກັບ ASEAN, ໃນຫຼາຍກໍລະນີການປະເມີນຜົນຈະປ່ຽນໄປໃນທາງກົງກັນຂ້າມ.

ໃນຖານະຕະຫຼາດດ່ຽວ, ມັນມີຂະໜາດນ້ອຍແທ້. ແຕ່ຖ້າຄວາມສົນໃຈຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ "ຕະຫຼາດການບໍລິໂພກພາຍໃນປະເທດລາວ" ແຕ່ຫາກເປັນ "ຖານການຜະລິດເສີມໃນລະບົບ Supply Chain ຂອງ ASEAN", ມາດຕະຖານການປະເມີນຜົນຈະບໍ່ແມ່ນຈຳນວນປະຊາກອນ ຫຼື GDP, ແຕ່ຈະເປັນ "ການເຊື່ອມຕໍ່ກັບ EEC ຂອງໄທ", "ຄ່າແຮງງານ", "ສະຖຽນລະພາບທາງການເມືອງ" ແລະ "ສິດທິພິເສດໃນ SEZ".

ປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ມີຄວາມສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນທີ່ສູງເມື່ອທຽບກັບພາຍໃນ ASEAN. ຖ້າຕັດສິນພຽງແຕ່ຂະໜາດຂອງຕະຫຼາດ, ທ່ານອາດຈະພາດໂອກາດໃນການເຫັນຄຸນຄ່າຂອງການເປັນຖານການຜະລິດເສີມ.

ຈຳນວນວິສະວະກອນອາວຸໂສ (Senior Engineer) ມີຈຳກັດ ແຕ່ການຈັດຫາບຸກຄະລາກອນໃນ "ບົດບາດສະເພາະ" ເຊັ່ນ: QA, ການປ້ອນຂໍ້ມູນ, ການດຳເນີນງານດ້ານເນື້ອຫາ, ການແປພາສາ (Localization) ແລະ ການສະໜັບສະໜູນການປະຕິບັດງານໜ້າວຽກຕົວຈິງ ແມ່ນສາມາດເຮັດໄດ້ຢ່າງພຽງພໍ.

ຖ້າຫາກປະຖິ້ມເງື່ອນໄຂທີ່ວ່າຕ້ອງມີວິສະວະກອນແບບ Full-stack ປະຈຳຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ, ຄໍຂວດ (Bottleneck) ດ້ານບຸກຄະລາກອນກໍຈະມີຄວາມໝາຍໃນຮູບແບບອື່ນ. ຖ້າໃຊ້ວິທີການແບບ Shared Service ທີ່ວ່າ "ອອກແບບຢູ່ສຳນັກງານໃຫຍ່ທີ່ຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ປະຕິບັດວຽກງານຕາມຮູບແບບທີ່ກຳນົດໄວ້ທີ່ລາວ", ກໍຈະສອດຄ່ອງກັບບົດບາດຕົວຈິງຂອງບຸກຄະລາກອນໃນທ້ອງຖິ່ນ.

PDPL (ກົດໝາຍເລກທີ 25/2017), ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຄ້າທາງອີເລັກໂທຣນິກ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີ ແລະ ຍຸດທະສາດປີ 2021-2030 ແມ່ນກອບກົດໝາຍທີ່ວິສາຫະກິດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນຄວນຮັບຊາບ ເຊິ່ງໄດ້ມີການປັບປຸງໃຫ້ສົມບູນຂຶ້ນເປັນແຕ່ລະໄລຍະ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ການທີ່ "ຍັງມີຫຼາຍຂົງເຂດທີ່ກຳລັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນການປັບປຸງ" ກໍເປັນເງື່ອນໄຂທີ່ກົດລະບຽບຕ່າງໆຈະຖືກເປີດເຜີຍອອກມາດ້ວຍຄວາມໂປ່ງໃສໃນລະດັບໜຶ່ງ. ການເຂົ້າຮ່ວມໃນຂະບວນການປັບປຸງຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ ຍ່ອມມີຕົ້ນທຶນໃນການສ້າງຄວາມສຳພັນກັບອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຕ່ຳກວ່າການເຂົ້າຮ່ວມຫຼັງຈາກທີ່ທຸກຢ່າງໄດ້ຮັບການປັບປຸງໃຫ້ສົມບູນແບບແລ້ວ.

ບົດຄວາມນີ້ຖືກອອກແບບມາເພື່ອເປັນ ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ຂອງ "ຍຸດທະສາດການຂະຫຍາຍທຸລະກິດຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນໃນ ASEAN". ສຳລັບລາຍລະອຽດໃນແຕ່ລະຫົວຂໍ້, ກະລຸນາອ້າງອີງຈາກບົດຄວາມສະເພາະທາງດ້ານລຸ່ມນີ້:

• ລາຍລະອຽດພາບລວມຂອງຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດ: ຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດດ້ານ DX ຂອງລາວ 2021-2030 ແມ່ນຫຍັງ?
• ຄູ່ມືປະຕິບັດງານ e-Government ຕາມຂັ້ນຕອນ: e-Government × AI ໃນລາວ
• ການປຽບທຽບຂ້າມປະເທດຂອງ 5 ປະເທດລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ: ການປຽບທຽບ DX 5 ປະເທດລຸ່ມແມ່ນ້ຳຂອງ
• ການປຽບທຽບກົດໝາຍປົກປ້ອງຂໍ້ມູນ 4 ປະເທດ: ການປຽບທຽບກົດໝາຍປົກປ້ອງຂໍ້ມູນຂອງ ASEAN 4 ປະເທດຢ່າງລະອຽດ
• ຄູ່ມືການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ PDPL ຂອງລາວ: ຄູ່ມືການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປົກປ້ອງຂໍ້ມູນສ່ວນບຸກຄົນຂອງລາວ
• ການສຶກສາອົບຮົມ AI ໃຫ້ພະນັກງານທ້ອງຖິ່ນ: ຄູ່ມືການນຳໃຊ້ AI ສຳລັບບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນໃນລາວ
• ການເຊື່ອມໂຍງ ERP × AI: ວິທີການທີ່ວິສາຫະກິດຂະໜາດກາງໃນລາວຈະເຊື່ອມໂຍງວຽກງານພື້ນຖານດ້ວຍ ERP × AI
• ການລົງທະບຽນຜູ້ປະກອບການ E-commerce: ກົດໝາຍ E-commerce ແລະ ການປົກປ້ອງຜູ້ບໍລິໂພກຂອງລາວ
• AI ໃນວຽກງານພາສີ: ວິທີການເພີ່ມປະສິດທິພາບວຽກງານການນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ແລະ ພາສີຂອງລາວດ້ວຍ AI

ຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນການຮວບຮວມຄຳຖາມທີ່ໄດ້ຮັບຈາກຜູ້ຮັບຜິດຊອບໃນການຂະຫຍາຍທຸລະກິດ ກ່ຽວກັບການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດລາວ ແລະ ຍຸດທະສາດການເຊື່ອມໂຍງກັບ ASEAN.

ຂຶ້ນຢູ່ກັບປະເພດທຸລະກິດ. ການໂອນຍ້າຍບາງສ່ວນຂອງຂະບວນການທີ່ໃຊ້ແຮງງານຫຼາຍ ແລະ ການຈັດວາງເປັນຖານທີ່ໝັ້ນ BCP ແມ່ນເປັນໄປໄດ້ໃນທາງປະຕິບັດ, ແຕ່ການຜະລິດຊິ້ນສ່ວນໄຮເທັກແບບຄົບວົງຈອນດ້ວຍຕົນເອງນັ້ນຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດດ້ານການສະໜອງພະລັງງານ ແລະ ເສັ້ນທາງການຈັດຊື້.

ການວາງກອບແນວຄິດວ່າເປັນ "ການເສີມຖານທີ່ໝັ້ນໃນໄທ" ແມ່ນວິທີການນຳໃຊ້ທີ່ເໝາະສົມ. ການອອກແບບໂດຍອີງໃສ່ການໄປມາຫາສູ່ກັນຂອງຄົນ, ສິນຄ້າ ແລະ ຂໍ້ມູນກັບເຂດ EEC ຂອງໄທ ແມ່ນວິທີທີ່ເປັນໄປໄດ້ໃນທາງປະຕິບັດ.

ໃນທາງທິດສະດີ, ມັນປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການຫຼຸດຜ່ອນ Lead time ແລະ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຮູບແບບການຂົນສົ່ງ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີຕົວປ່ຽນຕ່າງໆເຊັ່ນ: ລະດັບຄ່າຂົນສົ່ງ, ການດຳເນີນງານດ້ານພິທີການພາສີທີ່ໝັ້ນຄົງ, ແລະ ການປ່ຽນແປງຕາມລະດູການ, ສະນັ້ນ ການຄິດໄລ່ໃນການດຳເນີນງານຕົວຈິງຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງມີການສອບຖາມຂໍ້ມູນຈາກເຈົ້າຂອງສິນຄ້າ ແລະ ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການດ້ານໂລຈິສຕິກ.

ການອອກແບບໂດຍໃຊ້ຮ່ວມກັບການຂົນສົ່ງທາງທະເລແມ່ນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ, ແລະ ໃນຫຼາຍກໍລະນີແມ່ນມີການຈັດຕັ້ງເຄືອຂ່າຍໂລຈິສຕິກແບບສອງຂັ້ນຄື "ເສັ້ນທາງຫຼັກ + ເສັ້ນທາງສຳຮອງ".

ມັນຖືກກຳນົດໂດຍການປະສົມປະສານຂອງປະເພດອຸດສາຫະກຳ, ຈຸດໝາຍປາຍທາງການຂົນສົ່ງ, ແລະ ແຮງງານ. ເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ສະຫວັນ-ເຊໂນ (ໃກ້ຊາຍແດນໄທ, ອຸດສາຫະກຳລົດຍົນ ແລະ ເອເລັກໂຕຣນິກ) ແລະ ເຂດເສດຖະກິດພິເສດນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ (ເຂດຕົວເມືອງ, ການບໍລິການ ແລະ ອຸດສາຫະກຳເບົາ) ແມ່ນຕົວຢ່າງທີ່ໂດດເດັ່ນ, ແຕ່ເນື້ອທີ່ດິນ ແລະ ເງື່ອນໄຂສິດທິພິເສດຕ່າງໆຈະມີການປ່ຽນແປງໄປຕາມແຕ່ລະໄລຍະ.

ແນະນຳໃຫ້ກວດສອບໂດຍກົງກັບຄະນະກຳມະການຄຸ້ມຄອງເຂດເສດຖະກິດພິເສດ ແລະ ສຳນັກງານ JETRO ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ບໍ່ຄວນຕັດສິນໃຈໂດຍອີງໃສ່ຂໍ້ມູນເທິງເວັບໄຊພຽງຢ່າງດຽວ, ການພິຈາລະນາຄວບຄູ່ໄປກັບການລົງສຳຫຼວດພື້ນທີ່ຕົວຈິງຈະມີຄວາມປອດໄພກວ່າ.

ຂົງເຂດທີ່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນຄື: ການຈົດທະບຽນບໍລິສັດ (MOIC Online Portal), ວຽກງານພາສີ (TaxRIS), ປະກັນສັງຄົມ (LSSO App), ແລະ ການດຳເນີນພິທີການທາງພາສີ (ASYCUDA+).

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ຍັງມີຂັ້ນຕອນທີ່ຕ້ອງຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງ ເຊັ່ນ: ໃບອະນຸຍາດເຮັດວຽກ, ເຮັດໃຫ້ການດຳເນີນງານຕ້ອງເປັນແບບປະສົມປະສານ (ລາຍລະອຽດເພີ່ມເຕີມເບິ່ງທີ່ ラオスのe-Government × AI).

PDPL (ກົດໝາຍເລກທີ 25/2017) ມີໂຄງຮ່າງພື້ນຖານທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໄວ້ແລ້ວ, ສ່ວນລະບຽບການປະຕິບັດລະອຽດແມ່ນກຳລັງຖືກເຮັດໃຫ້ມີຄວາມຊັດເຈນຂຶ້ນເປັນແຕ່ລະໄລຍະ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ການ "ເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດໃນເວລາທີ່ກົດລະບຽບມີຄວາມຊັດເຈນ" ແມ່ນຈະຊ່ວຍໃຫ້ຕົ້ນທຶນໃນການອອກແບບການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ (Compliance) ມີຄວາມໝັ້ນຄົງຫຼາຍກວ່າການ "ເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດໃນຍຸກທີ່ກົດລະບຽບຍັງບໍ່ທັນມີຄວາມພ້ອມ". ການຮັບມືດ້ວຍໂຄງສ້າງສອງຊັ້ນ ໂດຍມີນະໂຍບາຍຫຼັກຂອງບໍລິສັດ ແລະ ການປັບປ່ຽນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບແຕ່ລະປະເທດ (Country-specific override) ແມ່ນມີປະສິດທິພາບຫຼາຍກວ່າສຳລັບການອອກແບບການຂະຫຍາຍທຸລະກິດທີ່ກວມເອົາຫຼາຍປະເທດ.

ລາວອາດມີຄວາມດຶງດູດໃນຖານະຕະຫຼາດດຽວຢ່າງຈຳກັດ ແຕ່ຖ້າຫາກປະເມີນຄືນໃໝ່ໃນຖານະທີ່ເປັນຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ຂອງລະບົບຕ່ອງໂສ້ການສະໜອງ (Supply Chain) ໃນອາຊຽນ ກໍຈະກາຍເປັນປັດໄຈທີ່ຊ່ວຍຂະຫຍາຍທາງເລືອກໃຫ້ແກ່ບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ. Strategy 2021-2030 ເປັນສັນຍານສຳຄັນໃນການຕັດສິນໃຈເຂົ້າລົງທຶນ ເນື່ອງຈາກມີການລະບຸເຖິງ "ທິດທາງການປັບປຸງລະບຽບການ" ໄວ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ.

ສຳລັບການດຳເນີນການຕໍ່ໄປຂອງບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ, ຂໍສະເໜີ 3 ປະການດັ່ງນີ້:

• ທົບທວນການຈັດວາງຖານການຜະລິດໃນອາຊຽນຂອງບໍລິສັດຕົນເອງ: ກວດສອບລະດັບຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນໃນໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ ພ້ອມທັງປະເມີນຄວາມເປັນໄປໄດ້ໃນການໃຊ້ລາວເປັນຖານການຜະລິດເສີມ.
• ນຳໃຊ້ຮູບແບບຖານການຜະລິດເສີມຕາມປະເພດທຸລະກິດ: ພິຈາລະນາວ່າບໍລິສັດຂອງຕົນເອງຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມການຜະລິດ, ການຂົນສົ່ງ ຫຼື BPO ໂດຍອ້າງອີງຈາກ "ແຜນທີ່ຖານການຜະລິດເສີມຕາມປະເພດທຸລະກິດ" ໃນບົດຄວາມນີ້.
• ກວດສອບສະຖານະປັດຈຸບັນດ້ວຍລາຍການກວດສອບ (Checklist) ແບ່ງຕາມໄລຍະການເຂົ້າລົງທຶນ: ໝູນວຽນ "ລາຍການກວດສອບແບ່ງຕາມໄລຍະການເຂົ້າລົງທຶນ" ພາຍໃນບໍລິສັດ ແລະ ສອບຖາມຂໍ້ມູນທີ່ຍັງຂາດຫາຍໄປກັບ JETRO ຫຼື ສຳນັກງານຄຸ້ມຄອງເຂດເສດຖະກິດພິເສດ (SEZ).

ການປັບປຸງລະບົບຕ່ອງໂສ້ການສະໜອງໃນອາຊຽນຈະຍັງຄົງດຳເນີນຕໍ່ໄປ. ການນຳເອົາລາວເຂົ້າໄປຢູ່ໃນເກນການປະເມີນໄວເທົ່າໃດ ກໍຈະເປັນບາດກ້າວທຳອິດທີ່ຊ່ວຍຂະຫຍາຍຂອບເຂດທາງເລືອກໃຫ້ກວ້າງຂວາງຂຶ້ນ.