ລັດຖະບານລາວໄດ້ວາງຍຸດທະສາດການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນ 2021-2030 ໃຫ້ເປັນ ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ຂອງການຫັນປ່ຽນປະເທດ, ໂດຍກຳລັງດຳເນີນການປະຕິຮູບໄປພ້ອມໆກັນໃນ 3 ຂົງເຂດ ຄື: ລັດຖະບານດິຈິຕອນ, ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ ແລະ ສັງຄົມດິຈິຕອນ. ທ່ານ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ປະກາດໃຫ້ປີ 2026 ເປັນ "ປີແຫ່ງການຕັດສິນໃຈໃນການຫັນເປັນດິຈິຕອນ" ແລະ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທຸກກະຊວງ ແລະ ເຈົ້າແຂວງທົ່ວປະເທດ ເປັນຜູ້ນຳໂດຍກົງໃນການຊຸກຍູ້ DX.

ບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍຢ່າງເປັນລະບົບກ່ຽວກັບ 3 ເສົາຄ້ຳຂອງເອກະສານຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດສະບັບນີ້. ໂດຍຈະເຈາະເລິກເຖິງເນື້ອໃນຂອງນະໂຍບາຍຕ່າງໆ ເລີ່ມແຕ່ມາດຕະການທີ່ເປັນຮູບປະທຳ ເຊັ່ນ: GDX (ພື້ນຖານການແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນຂອງລັດຖະບານ) ແລະ ການນຳໃຊ້ບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນທົ່ວປະເທດ, ໄປຈົນເຖິງການພັດທະນາເຄືອຂ່າຍ 5G ແລະ ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນມະນຸດຜ່ານການຮ່ວມມືສາກົນ. ຢາກໃຫ້ຜູ້ທີ່ຄິດວ່າ "DX ຂອງລາວຍັງເປັນເລື່ອງຂອງອະນາຄົດ" ໄດ້ອ່ານບົດຄວາມນີ້. ການເຂົ້າໃຈພາບລວມຂອງນະໂຍບາຍທີ່ໄດ້ເລີ່ມເຄື່ອນໄຫວແລ້ວນັ້ນ ຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນໃນການພິຈາລະນາເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດນີ້.

ນອກຈາກນີ້, ສຳລັບສະພາບລວມຂອງການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງລາວໂດຍທົ່ວໄປ ແມ່ນໄດ້ກ່າວເຖິງຢ່າງລະອຽດໃນ "ສະພາບການ ແລະ ທັດສະນະຂອງການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນລາວ ປີ 2026". ບົດຄວາມນີ້ຈະກ້າວໄປອີກຂັ້ນໜຶ່ງ ໂດຍສຸມໃສ່ ໂຄງສ້າງຂອງເອກະສານຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດ ແລະ ມາດຕະການທີ່ເປັນຮູບປະທຳ ໂດຍສະເພາະ.

ຍຸດທະສາດການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນຂອງລາວ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ແຜນການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີເທົ່ານັ້ນ. ແຕ່ມັນແມ່ນວິໄສທັດໄລຍະຍາວທີ່ຄອບຄຸມ ເພື່ອສ້າງໂຄງສ້າງທາງເສດຖະກິດຂອງປະເທດຄືນໃໝ່ບົນພື້ນຖານດິຈິຕອນ. ໂດຍມີກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ (MTC) ເປັນຜູ້ນຳພາ ແລະ ຖືກອອກແບບມາເປັນໂຄງສ້າງ 3 ຊັ້ນ ຄື: ວິໄສທັດ 20 ປີ (2021-2040), ຍຸດທະສາດ ຮອບ 10 ປີ (2021-2030) ແລະ ແຜນປະຕິບັດງານ 5 ປີ (2021-2025).

ສິ່ງທີ່ບົດຄວາມນີ້ຈະເນັ້ນເປັນ ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ຄື 3 ເສົາຄ້ຳ ຂອງຍຸດທະສາດ ຮອບ 10 ປີ. ໃນແຕ່ລະຂົງເຂດ ຄື: ລັດຖະບານດິຈິຕອນ, ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ ແລະ ສັງຄົມດິຈິຕອນ ໄດ້ມີການກຳນົດເປົ້າໝາຍ ແລະ ມາດຕະການທີ່ລະອຽດໄວ້.

ລາວໄດ້ຖືກຕັ້ງຂໍ້ສັງເກດມາເປັນເວລາຫຼາຍປີວ່າເປັນປະເທດທີ່ມີຄວາມຊັກຊ້າໃນດ້ານການຫັນເປັນດິຈິຕອນພາຍໃນພາກພື້ນ ASEAN. ອັດຕາການເຂົ້າເຖິງອິນເຕີເນັດໃນທົ່ວປະເທດມີພຽງແຕ່ປະມານ 63% ເທົ່ານັ້ນ ແລະ ຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານລັດສ່ວນຫຼາຍຍັງດຳເນີນການດ້ວຍເອກະສານເຈ້ຍ. ການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກະຊວງເກືອບຈະບໍ່ມີ, ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມບໍ່ມີປະສິດທິພາບທີ່ກາຍເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ ເມື່ອພົນລະເມືອງຕ້ອງໄປຕິດຕໍ່ຫຼາຍຫ້ອງການເພື່ອໃຫ້ສຳເລັດຂັ້ນຕອນດຽວ.

ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງຮອບດ້ານ, ລັດຖະບານລາວໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນສ້າງຍຸດທະສາດການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ ໂດຍມີກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ (MTC) ເປັນເຈົ້າພາບ. ໃນການສ້າງຍຸດທະສາດດັ່ງກ່າວ, ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນດ້ານວິຊາການຈາກອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ ເຊັ່ນ: ໂຄງການພັດທະນາສະຫະປະຊາຊາດ (UNDP) ແລະ ທະນາຄານໂລກ.

ຍຸດທະສາດດັ່ງກ່າວຖືກອອກແບບເປັນໂຄງສ້າງ 3 ຊັ້ນ:

• ວິໄສທັດ 20 ປີ (2021-2040): ເອກະສານກຳນົດທິດທາງທີ່ສະແດງເຖິງພາບລວມຂອງປະເທດໃນໄລຍະຍາວ
• ຍຸດທະສາດ 10 ປີ (2021-2030): ຍຸດທະສາດໄລຍະກາງທີ່ກຳນົດເປົ້າໝາຍຕົວເລກ ແລະ ລະບົບມາດຕະການທີ່ຊັດເຈນ
• ແຜນການ 5 ປີ (2021-2025): ແຜນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃນໄລຍະທີ 1. ປັດຈຸບັນໄດ້ສິ້ນສຸດໄລຍະເວລາຂອງແຜນການແລ້ວ ແລະ ກຳລັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນການຫັນປ່ຽນໄປສູ່ໄລຍະທີ 2 ໃນປີ 2026-2030

ດ້ວຍໂຄງສ້າງ 3 ຊັ້ນນີ້, ກົນໄກໃນການເຊື່ອມຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງວິໄສທັດໄລຍະຍາວ ແລະ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃນໄລຍະສັ້ນຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປັບປຸງ. ແຜນການ 5 ປີ ໃນໄລຍະທີ 1 ໄດ້ສິ້ນສຸດໄລຍະເວລາການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແລ້ວ, ແລະ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄດ້ຊີ້ນຳໃຫ້ພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງທົບທວນຄືນຜົນສຳເລັດ ແລະ ເຮັດໃຫ້ແຜນການປີ 2026-2030 ມີຄວາມສົມບູນແບບ.

ຍຸດທະສາດ ຮອບ 10 ປີ ມີ ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ປະກອບດ້ວຍ 3 ເສົາຫຼັກ ດັ່ງນີ້:

ລັດຖະບານດິຈິຕອນ ແມ່ນເສົາຫຼັກໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຂໍ້ມູນທີ່ແຍກສ່ວນກັນລະຫວ່າງກະຊວງ ແລະ ສ້າງພື້ນຖານໃຫ້ພົນລະເມືອງສາມາດເຂົ້າເຖິງການບໍລິການພາກລັດໄດ້ໃນຈຸດດຽວ (One-stop). ໃນການປະເມີນຄວາມພ້ອມດ້ານດິຈິຕອນຂອງ UNDP, ໄດ້ມີການສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງນະໂຍບາຍການປ່ຽນຜ່ານການບໍລິການພາກລັດແບບດັ້ງເດີມໄປສູ່ຮູບແບບອອນລາຍ ແລະ ຄ່ອຍໆເພີ່ມອັດຕາການບໍລິການອອນລາຍຂຶ້ນ. ໂດຍມີໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ການແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນທີ່ເອີ້ນວ່າ GDX ແລະ ບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນທີ່ມີລະບົບ ການຢືນຢັນຕົວຕົນ ດ້ວຍຊີວະມິຕິ ເປັນຕົວຂັບເຄື່ອນຫຼັກ.

ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ ແມ່ນເສົາຫຼັກໃນການສົ່ງເສີມການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງພາກເອກະຊົນ. ເປົ້າໝາຍຫຼັກແມ່ນການແຜ່ຂະຫຍາຍການຊຳລະເງິນແບບບໍ່ໃຊ້ເງິນສົດ (Cashless), ການຂະຫຍາຍຕະຫຼາດ E-commerce ແລະ ການສົ່ງເສີມໃຫ້ບໍລິສັດ Fintech ເຂົ້າມາມີສ່ວນຮ່ວມ. ສຳລັບລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບການຫັນເປັນດິຈິຕອນທາງການເງິນ (Financial DX), ສາມາດອ້າງອີງເພີ່ມເຕີມໄດ້ທີ່ "ラオスのマイクロファイナンスと金融DX".

ສັງຄົມດິຈິຕອນ ແມ່ນເສົາຫຼັກໃນການກຽມຄວາມພ້ອມພື້ນຖານດ້ານດິຈິຕອນ ທັງໃນດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ແລະ ດ້ານບຸກຄະລາກອນ. ໂດຍຈະດຳເນີນການຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍ 5G ໄປພ້ອມກັບການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນດ້ານດິຈິຕອນ. ອີງຕາມການສຶກສາຂອງທະນາຄານໂລກ, ການຈ້າງງານດ້ານ ICT ໃນລາວຍັງມີບໍ່ເຖິງ 1% ຂອງແຮງງານທັງໝົດ, ເຮັດໃຫ້ການເພີ່ມຈຳນວນ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງບຸກຄະລາກອນກາຍເປັນວຽກງານທີ່ຮີບດ່ວນ.

ປີ 2026 ເຊິ່ງເປັນຮອບ 10 ປີ ຂອງຍຸດທະສາດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຈຸດຜ່ານທາງສຳລັບ DX ຂອງລາວເທົ່ານັ້ນ. ລັດຖະບານເອງໄດ້ກຳນົດໃຫ້ປີນີ້ເປັນ "ປີແຫ່ງການຕັດສິນໃຈ" ແລະ ໄດ້ຕັ້ງເປົ້າໝາຍໃຫ້ເປັນປີທີ່ເລີ່ມດຳເນີນການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງພາກລັດຢ່າງເຕັມຮູບແບບ.

ໂດຍອີງໃສ່ຜົນສຳເລັດຂອງໄລຍະທີ 1 (2021-2025), ໃນຂະນະທີ່ກຳລັງກ້າວເຂົ້າສູ່ໄລຍະທີ 2 (2026-2030), ຫຼາຍມາດຕະການສຳຄັນກຳລັງຖືກຂັບເຄື່ອນໄປພ້ອມໆກັນ.

ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ ໄດ້ປະກາດຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ປີ 2026 ຈະເປັນ "ປີແຫ່ງການບັນລຸການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງລະບົບການບໍລິຫານລັດ". ນີ້ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຄຳຂວັນທາງການເມືອງ ແຕ່ເປັນການປະກາດທີ່ມາພ້ອມກັບການອັດສີດມາດຕະການທີ່ເປັນຮູບປະທຳ.

ເຫດຜົນທີ່ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີເອີ້ນປີນີ້ວ່າ "ປີແຫ່ງການຕັດສິນໃຈ" ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ 3 ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ດັ່ງນີ້:

1. ການກຳນົດຄວາມຮັບຜິດຊອບໃຫ້ແກ່ທຸກກະຊວງ ແລະ ທຸກແຂວງ: ການຫັນເປັນດິຈິຕອນບໍ່ແມ່ນວຽກງານຂອງກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນ "ວຽກງານລວມຂອງຊາດ". ລັດຖະມົນຕີແຕ່ລະທ່ານ ແລະ ເຈົ້າແຂວງແຕ່ລະທ່ານ ມີພັນທະໃນການເປັນຜູ້ນຳພາໂດຍກົງໃນການຂັບເຄື່ອນ DX ໃນຂອບເຂດຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ.

2. ການເຮັດໃຫ້ແຜນໄລຍະທີ 2 ສົມບູນແບບ: ທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄດ້ຊີ້ນຳໃຫ້ພາກສ່ວນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ສະເໜີ "ແຜນການຫັນເປັນດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ ປີ 2026-2030" ສະບັບສຸດທ້າຍຕໍ່ສະພາແຫ່ງຊາດ ໂດຍອີງໃສ່ຜົນການທົບທວນແຜນການປີ 2021-2025.

3. ການດຳເນີນງານພ້ອມກັນຂອງຫຼາຍມາດຕະການຂະໜາດໃຫຍ່: ການນຳໃຊ້ບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນໃນທົ່ວປະເທດ, ການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກະຊວງຜ່ານ GDX, ການຂະຫຍາຍແອັບພລິເຄຊັນ Gov-X, ແລະ ການຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍ 5G, ເຊິ່ງມາດຕະການພື້ນຖານເຫຼົ່ານີ້ຈະເຂົ້າສູ່ໄລຍະການນຳໃຊ້ຢ່າງເຕັມຮູບແບບໃນປີ 2026 ພ້ອມໆກັນ.

ກ່າວຄື, ປີ 2026 ຈະເປັນປີແຫ່ງການປ່ຽນເກຍຈາກການວາງແຜນໄປສູ່ການປະຕິບັດຕົວຈິງ, ເຊິ່ງເຈດຈຳນົງຂອງທ່ານນາຍົກລັດຖະມົນຕີທີ່ວ່າ "ຈະເຮັດໃຫ້ການບໍລິຫານລັດແບບດິຈິຕອນເຂົ້າສູ່ເສັ້ນທາງພາຍໃນປີນີ້" ໄດ້ເລີ່ມສົ່ງຜົນກະທົບໄປເຖິງການຈັດສັນງົບປະມານ ແລະ ວຽກງານບຸກຄະລາກອນຂອງແຕ່ລະກະຊວງແລ້ວ.

ເມື່ອສິ້ນສຸດໄລຍະທີ 1 (2021-2025), ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດິຈິຕອນຂອງລາວໄດ້ຮັບການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ສະຫຼຸບຕົວຊີ້ວັດຄວາມຄືບໜ້າທີ່ສຳຄັນມີດັ່ງນີ້:

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ເມື່ອທຽບກັບເປົ້າໝາຍສຸດທ້າຍໃນປີ 2030, ຍັງມີຫຼາຍລາຍການທີ່ຍັງມີໄລຍະຫ່າງ:

• ການຂະຫຍາຍ 5G ທົ່ວປະເທດ: ປັດຈຸບັນຍັງຈຳກັດຢູ່ພຽງແຕ່ຕົວເມືອງໃຫຍ່, ການຂະຫຍາຍໄປສູ່ເຂດຊົນນະບົດຍັງເປັນສິ່ງທ້າທາຍ
• ການຫັນການບໍລິການພາກລັດເປັນດິຈິຕອນ: ແອັບ Gov-X ໄດ້ເປີດໃຊ້ງານແລ້ວ ແຕ່ຈຳນວນການບໍລິການທີ່ຮອງຮັບຍັງມີຈຳກັດ. ຕາມການປະເມີນຂອງ UNDP ແມ່ນຕັ້ງເປົ້າໝາຍໃຫ້ບັນລຸການບໍລິການອອນລາຍ 50% ເປັນແຕ່ລະໄລຍະ
• ອັດຕາສ່ວນການປະກອບສ່ວນຂອງເສດຖະກິດດິຈິຕອນຕໍ່ GDP: ປັດຈຸບັນຢູ່ທີ່ປະມານ 3%, ໂດຍມີເປົ້າໝາຍໄລຍະຍາວທີ່ຕັ້ງໄວ້ຄື 10% ໃນປີ 2040
• ການຂະຫຍາຍບຸກຄະລາກອນດ້ານດິຈິຕອນ: ການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດ້ານການສຶກສາ ICT ແລະ ການສ້າງຄູຝຶກແມ່ນມີຄວາມຈຳເປັນຮີບດ່ວນ

ໃນໄລຍະທີ 1, "ພື້ນຖານ" ໄດ້ຮັບການຈັດຕຽມຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ໃນໄລຍະທີ 2 ເຊິ່ງຈະເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 2026, ຈະເປັນໄລຍະການນຳເອົາການບໍລິການຕ່າງໆມາຈັດຕັ້ງປະຕິບັດເທິງພື້ນຖານນີ້ ແລະ ເພີ່ມອັດຕາການນຳໃຊ້ໃຫ້ສູງຂຶ້ນ.

ເສົາຫຼັກທີ 1 ຂອງ 3 ເສົາຫຼັກຄື "ລັດຖະບານດິຈິຕອນ" ເຊິ່ງມີເປົ້າໝາຍໃນການອອກແບບການບໍລິການພາກລັດຄືນໃໝ່ຢ່າງຮາກຖານ. ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ທີ່ຮັບຜິດຊອບໃນສ່ວນນີ້ແມ່ນ 2 ມາດຕະການ ຄື: GDX (Government Data Exchange) ເຊິ່ງເປັນໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ໃນການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກະຊວງ ແລະ ບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນທີ່ມີລະບົບການຢືນຢັນຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິ.

ດ້ວຍການນຳເອົາທັງສອງຢ່າງນີ້ມາປະສົມປະສານກັນ, ຈະເຮັດໃຫ້ໂລກທີ່ພົນລະເມືອງສາມາດດຳເນີນຂັ້ນຕອນທາງລັດຖະການໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ໃນແພລດຟອມດຽວ ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄປຕິດຕໍ່ຫຼາຍຫ້ອງການນັ້ນ ໃກ້ຈະກາຍເປັນຄວາມຈິງຫຼາຍຂຶ້ນ.

GDX (Government Data Exchange) ແມ່ນລະບົບໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ທີ່ໃຊ້ເພື່ອເຊື່ອມຕໍ່ຖານຂໍ້ມູນທີ່ແຕ່ລະກະຊວງເຄີຍຄຸ້ມຄອງແຍກກັນມາກ່ອນ ໃຫ້ສາມາດເຊື່ອມຕໍ່ເຖິງກັນໄດ້ດ້ວຍໂປຣໂຕຄໍທີ່ໄດ້ມາດຕະຖານ. ລະບົບນີ້ໄດ້ຮັບການສົ່ງເສີມໂດຍກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ ແລະ ພວມດຳເນີນການພັດທະນາໄປພ້ອມກັບການພັດທະນາສູນຂໍ້ມູນແຫ່ງຊາດ.

ບັນຫາທີ່ GDX ແກ້ໄຂ ແມ່ນມີຄວາມຊັດເຈນ. ໃນເມື່ອກ່ອນ, ການບໍລິຫານລັດຂອງລາວມີຖານຂໍ້ມູນທີ່ແຍກອອກຈາກກັນຕາມແຕ່ລະກະຊວງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ: ໃນກໍລະນີທີ່ພົນລະເມືອງຕ້ອງການຈົດທະບຽນທຸລະກິດ, ພວກເຂົາຕ້ອງຍື່ນເອກະສານຊຸດດຽວກັນຫຼາຍໆຄັ້ງໃຫ້ກັບຫຼາຍພາກສ່ວນ ເຊັ່ນ: ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ, ກົມສ່ວຍສາອາກອນ, ແລະ ກະຊວງແຮງງານ. GDX ຈະເຂົ້າມາແກ້ໄຂບັນຫາຂໍ້ມູນທີ່ແຍກສ່ວນ (Data Silo) ເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ເຮັດໃຫ້ສາມາດແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນແບບ Real-time ໄດ້.

ໜ້າທີ່ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຫຼັກຂອງ GDX:

• ການບັນລຸການບໍລິການແບບຈຸດດຽວ (One-stop Service): ພົນລະເມືອງສາມາດດຳເນີນຂັ້ນຕອນຕ່າງໆໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ທີ່ຈຸດບໍລິການດຽວ (ຫຼື ຜ່ານທາງອອນລາຍ).
• ການກຳຈັດການປ້ອນຂໍ້ມູນຊ້ຳຊ້ອນ: ຂໍ້ມູນທີ່ລົງທະບຽນແລ້ວຈະຖືກແບ່ງປັນລະຫວ່າງກະຊວງໂດຍອັດຕະໂນມັດ.
• ການຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນດ້ານການບໍລິຫານ: ຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນໃນການພິມ, ການຈັດເກັບ ແລະ ການຂົນສົ່ງເອກະສານເຈ້ຍ.
• ການປ້ອງກັນການສໍ້ໂກງ: ການຄຸ້ມຄອງຂໍ້ມູນແບບສູນກາງເຮັດໃຫ້ສາມາດກວດພົບຄວາມບໍ່ສອດຄ່ອງຂອງຂໍ້ມູນ ຫຼື ການຍື່ນຄຳຮ້ອງທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ແອັບພລິເຄຊັນທີ່ສ້າງຂຶ້ນເທິງ GDX ເພື່ອເປັນໜ້າດ່ານ (Front-end) ຄືແອັບ Gov-X ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການພັດທະນາໂດຍການສະໜັບສະໜູນຈາກ UNDP. Gov-X ແມ່ນແອັບພລິເຄຊັນມືຖືແບບຈຸດດຽວສຳລັບພົນລະເມືອງ ເຊິ່ງໃຫ້ບໍລິການຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ການດາວໂຫຼດແບບຟອມບໍລິຫານລັດ (G-Form), ການກວດສອບສິດທິໃນການຮັບສະຫວັດດີການສັງຄົມ, ແລະ ການຕິດຕາມສະຖານະເອກະສານທາງລັດຖະການ (G-Office).

ໃນປັດຈຸບັນ, ການບໍລິການທີ່ຮອງຮັບໃນ Gov-X ຍັງມີຈຳກັດ, ແຕ່ໄດ້ຖືກອອກແບບມາໃຫ້ຂະຫຍາຍການບໍລິການເພີ່ມຂຶ້ນເປັນຂັ້ນຕອນ ຕາມຄວາມຄືບໜ້າຂອງການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງກະຊວງໃນລະບົບຫຼັງບ້ານ (Back-end) ຜ່ານ GDX.

ລັດຖະບານລາວກຳລັງຊຸກຍູ້ໂຄງການປ່ຽນແທນບັດປະຈຳຕົວແບບເຈ້ຍແບບເກົ່າ ມາເປັນບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນທີ່ຕິດຕັ້ງຊິບຢືນຢັນຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິ. ຫຼັງຈາກຜ່ານການອອກບັດຮຸ່ນທົດລອງ, ການນຳໃຊ້ຢ່າງເຕັມຮູບແບບທົ່ວປະເທດກໍໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນແລ້ວ.

ຄຸນລັກສະນະຫຼັກຂອງບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນ:

• ຕິດຕັ້ງລະບົບຢືນຢັນຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິ: ມີການບັນຈຸຂໍ້ມູນລາຍນິ້ວມື ແລະ ຂໍ້ມູນໃບໜ້າໄວ້ໃນຊິບ.
• ສອດຄ່ອງກັບມາດຕະຖານສາກົນ: ອອກແບບໂດຍສອດຄ່ອງກັບມາດຕະຖານສາກົນ ເຊັ່ນ: ICAO 9303.
• ຟັງຊັນຄວາມປອດໄພ: ມີ QR Code, ບາໂຄດ ແລະ ຂະບວນການປ້ອງກັນການປອມແປງ.
• ອາຍຸການໃຊ້ງານຕາມອາຍຸຂອງບຸກຄົນ: ວັນໝົດອາຍຸຂອງບັດຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມອາຍຸຂອງຜູ້ຖືບັດ, ໂດຍມີພຽງແຕ່ຜູ້ທີ່ມີອາຍຸ 60 ປີຂຶ້ນໄປເທົ່ານັ້ນທີ່ບັດບໍ່ມີວັນໝົດອາຍຸ.
• ການເຮັດທຸລະກຳທາງລັດຖະການທີ່ງ່າຍຂຶ້ນ: ເຊື່ອມຕໍ່ກັບ GDX ເພື່ອເຮັດໃຫ້ການຢືນຢັນຕົວຕົນເປັນຈຸດດຽວ.

ໂຄງການນີ້ກຳລັງດຳເນີນໄປໂດຍໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນດ້ານເຕັກນິກຈາກຫວຽດນາມ. ພາຍຫຼັງການເຈລະຈາລະດັບສູງລະຫວ່າງ ທ່ານ ທອງລຸນ ສີສຸລິດ ປະທານປະເທດ ແລະ ຝ່າຍຫວຽດນາມ ຈົນບັນລຸຂໍ້ຕົກລົງ, ຄວາມຮູ້ທາງດ້ານເຕັກນິກຂອງຫວຽດນາມກໍໄດ້ຖືກນຳມາໃຊ້ໃນໂຄງການນີ້.

ຄວາມສຳຄັນຂອງບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນບໍ່ໄດ້ຢຸດຢູ່ພຽງແຕ່ການປ່ຽນແປງຮູບແບບບັດເທົ່ານັ້ນ. ການນຳມາປະສົມປະສານກັບ GDX ຈະເຮັດໃຫ້ເກີດພື້ນຖານທີ່ສາມາດຮັບຮູ້ໄດ້ວ່າ "ໃຜ" ກຳລັງໃຊ້ "ບໍລິການທາງລັດຖະການໃດ" ແບບ Real-time. ສິ່ງນີ້ຈະຊ່ວຍສ້າງພື້ນຖານຂໍ້ມູນທີ່ຈຳເປັນສຳລັບການວາງນະໂຍບາຍ ເຊັ່ນ: ການຈັດສັນສະຫວັດດີການສັງຄົມຢ່າງເໝາະສົມ, ການເພີ່ມປະສິດທິພາບໃນການເກັບພາສີ ແລະ ການຮັບຮູ້ຂໍ້ມູນປະຊາກອນຢ່າງຖືກຕ້ອງ.

ສຳລັບລາຍລະອຽດດ້ານກົດໝາຍດິຈິຕອນ, ທ່ານສາມາດເບິ່ງລາຍການກວດສອບການປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ (Compliance Checklist) ໄດ້ທີ່ "ຈຸດທີ່ວິສາຫະກິດຄວນຮູ້ກ່ຽວກັບກົດໝາຍດິຈິຕອນຂອງລາວ".

ເສົາຫຼັກທີ 2 "ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ" ມີເປົ້າໝາຍເພື່ອເລັ່ງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ ໂດຍຜ່ານການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງພາກເອກະຊົນ. ໃນວິໄສທັດ 20 ປີ (2021-2040) ໄດ້ກຳນົດເປົ້າໝາຍໄລຍະຍາວເພື່ອຍົກລະດັບອັດຕາການປະກອບສ່ວນຂອງເສດຖະກິດດິຈິຕອນຕໍ່ GDP ຈາກປະມານ 3% ໃນປັດຈຸບັນ ໃຫ້ຂຶ້ນໄປເຖິງ 10% ໃນທີ່ສຸດ.

ອີຄອມເມີຊ (E-commerce), ການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນ ແລະ ຟິນເທັກ (Fintech) ແມ່ນ 3 ຂະແໜງການທີ່ຖືກວາງໄວ້ເປັນຕົວຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕທີ່ສຳຄັນ, ເຊິ່ງແຕ່ລະຂະແໜງການກຳລັງໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນດ້ານນະໂຍບາຍຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

ການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນໃນລາວກຳລັງຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍມີທະນາຄານເປັນຜູ້ນຳ. ເຖິງແມ່ນວ່າເງິນສົດຍັງຄົງເປັນວິທີການຊຳລະຫຼັກ, ແຕ່ການນຳໃຊ້ກະເປົາເງິນອີເລັກໂທຣນິກ (Mobile Wallet) ແລະ ການຊຳລະຜ່ານ QR Code ໄດ້ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ໂດຍສະເພາະໃນເຂດຕົວເມືອງ. ການນຳໃຊ້ເງິນດິຈິຕອນ (Mobile Money) ມີການເຕີບໂຕຫຼາຍກວ່າ 20% ເມື່ອທຽບໃສ່ປີຜ່ານມາ.

ແພລັດຟອມການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນທີ່ສຳຄັນ:

• BCEL OnePay: ບໍລິການຊຳລະເງິນຜ່ານມືຖືທີ່ໃຫ້ບໍລິການໂດຍ ທະນາຄານການຄ້າຕ່າງປະເທດລາວ (BCEL). ຮອງຮັບການໂອນເງິນລະຫວ່າງບຸກຄົນ ແລະ ການຊຳລະເງິນທີ່ຮ້ານຄ້າຜ່ານ QR Code, ເປັນໜຶ່ງໃນວິທີການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນທີ່ແຜ່ຫຼາຍທີ່ສຸດໃນລາວ.
• EZyKip: ແອັບພລິເຄຊັນຊຳລະເງິນທີ່ BCEL ໃຫ້ບໍລິການແກ່ນັກທ່ອງທ່ຽວຕ່າງປະເທດທີ່ມາຢ້ຽມຢາມລາວ. ສາມາດຖອນເງິນສົດໂດຍການສະແກນ QR ທີ່ຕູ້ ATM ຂອງ BCEL ຫຼາຍກວ່າ 400 ເຄື່ອງທົ່ວປະເທດ.
• LaoPay: ກະເປົາເງິນອີເລັກໂທຣນິກທີ່ກຳລັງຂະຫຍາຍການນຳໃຊ້ໃນເຂດຕົວເມືອງ.

ປັດໄຈທີ່ຊຸກຍູ້ໃຫ້ເກີດສັງຄົມບໍ່ໃຊ້ເງິນສົດ (Cashless):

• ນະໂຍບາຍສົ່ງເສີມການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນຂອງລັດຖະບານ (ເຊັ່ນ: ການສົ່ງເສີມການຊຳລະຄ່າສາທາລະນູປະໂພກຜ່ານລະບົບດິຈິຕອນ)
• ຄວາມຕ້ອງການຊຳລະເງິນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຕາມການເຕີບໂຕຂອງ E-commerce
• ອັດຕາການເຂົ້າເຖິງສະມາດໂຟນຂອງກຸ່ມຄົນຮຸ່ນໃໝ່ທີ່ສູງຂຶ້ນ
• ຄວາມຕ້ອງການຊຳລະເງິນຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຕາມການຟື້ນຕົວຂອງອຸດສາຫະກຳການທ່ອງທ່ຽວ

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍທີ່ຕ້ອງແກ້ໄຂ. ໃນເຂດຊົນນະບົດຍັງມີພື້ນທີ່ທີ່ການເຊື່ອມຕໍ່ອິນເຕີເນັດບໍ່ສະຖຽນ ແລະ ການຂາດຄວາມຮູ້ທາງດ້ານການເງິນກໍເປັນອຸປະສັກຕໍ່ການແຜ່ຂະຫຍາຍ. ອຸດສາຫະກຳ Fintech ຍັງຢູ່ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ, ການປ່ຽນຜ່ານຈາກໂຄງສ້າງທີ່ມີທະນາຄານເປັນຜູ້ນຳ ໄປສູ່ລະບົບນິເວດທີ່ສະຕາຣ໌ທອັບ (Startups) ສາມາດເຂົ້າມາມີສ່ວນຮ່ວມໄດ້ນັ້ນ ແມ່ນສິ່ງທ້າທາຍໃນອະນາຄົດ.

ສຳລັບພາບລວມຂອງການຫັນປ່ຽນທາງດ້ານການເງິນສູ່ດິຈິຕອນ (Financial DX), ສາມາດອ່ານໄດ້ທີ່ "ການເງິນຈຸລະພາກ ແລະ ການຫັນປ່ຽນທາງດ້ານການເງິນສູ່ດິຈິຕອນໃນລາວ" ເຊິ່ງໄດ້ວິເຄາະຢ່າງຄົບຖ້ວນລວມເຖິງທະນາຄານບ້ານໃນເຂດຊົນນະບົດ.

ຕະຫຼາດ E-commerce ຂອງລາວ ເຖິງວ່າຈະເປັນຕະຫຼາດທີ່ເກີດໃໝ່ໃນພາກພື້ນ ASEAN ແຕ່ກໍມີທ່າແຮງໃນການເຕີບໂຕສູງ. ມີຫຼາຍປັດໄຈທີ່ຊຸກຍູ້ການເຕີບໂຕຂອງຕະຫຼາດດັ່ງນີ້:

ປັດໄຈຊຸກຍູ້ການເຕີບໂຕ (Growth Drivers):

• ການແຜ່ຫຼາຍຂອງສະມາດໂຟນ: ການນຳໃຊ້ອິນເຕີເນັດຜ່ານມືຖືຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງວ່ອງໄວ ໂດຍສະເພາະໃນກຸ່ມຄົນຮຸ່ນໃໝ່ ເຮັດໃຫ້ປະຕູສູ່ E-commerce ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍເນັ້ນໃສ່ມືຖືເປັນຫຼັກ (Mobile-first).
• SNS Commerce: ການຊື້ຂາຍລະຫວ່າງບຸກຄົນ (C2C) ໂດຍນຳໃຊ້ສື່ສັງຄົມອອນລາຍເຊັ່ນ Facebook ໄດ້ພັດທະນາມາກ່ອນ ແລະ ປັດຈຸບັນກຳລັງກ້າວໄປສູ່ການນຳໃຊ້ແພລັດຟອມ E-commerce ຢ່າງເຕັມຮູບແບບ.
• ການຄ້າຂ້າມຊາຍແດນ (Cross-border E-commerce): ການໄຫຼເຂົ້າຂອງສິນຄ້າ E-commerce ຈາກປະເທດຈີນ ແລະ ໄທ ມີຈຳນວນເພີ່ມຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ການພັດທະນາແພລັດຟອມພາຍໃນປະເທດກາຍເປັນວາລະສຳຄັນທາງນະໂຍບາຍ.
• ການເຊື່ອມໂຍງກັບອຸດສາຫະກຳການທ່ອງທ່ຽວ: ການບໍລິການຈອງ ແລະ ຊຳລະເງິນອອນລາຍສຳລັບນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ຮັບການຂະຫຍາຍຕົວຫຼາຍຂຶ້ນ.

ສິ່ງທ້າທາຍໃນການພັດທະນາ E-commerce:

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ການທີ່ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດ້ານການຂົນສົ່ງຍັງບໍ່ທັນພ້ອມ (ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການຈັດສົ່ງສິນຄ້າຂັ້ນສຸດທ້າຍ ຫຼື Last-mile delivery), ກົດໝາຍປົກປ້ອງຜູ້ບໍລິໂພກຍັງຢູ່ໃນລະຫວ່າງການພັດທະນາ, ແລະ ອັດຕາການນຳໃຊ້ຊ່ອງທາງການຊຳລະເງິນອອນລາຍທີ່ໜ້າເຊື່ອຖືຍັງຕໍ່າ, ເຫຼົ່ານີ້ລ້ວນແຕ່ເປັນຂໍ້ຈຳກັດທີ່ຂັດຂວາງການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຕະຫຼາດ.

ລັດຖະບານກຳລັງດຳເນີນການພັດທະນາກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ E-commerce ແລະ ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ການສົ່ງເສີມ E-commerce ເປັນໜຶ່ງໃນນະໂຍບາຍສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ພາຍໃນຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດ. ຄາດວ່າໃນອະນາຄົດ, ການແຜ່ຫຼາຍຂອງບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນ ແລະ ການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນ ຈະຊ່ວຍເພີ່ມຄວາມໜ້າເຊື່ອຖື ແລະ ຄວາມສະດວກສະບາຍໃນການເຮັດທຸລະກຳອອນລາຍ, ເຊິ່ງຈະເປັນການເລັ່ງການຂະຫຍາຍຕົວຂອງຕະຫຼາດໃຫ້ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.

ເສົາຫຼັກທີ 3 "ສັງຄົມດິຈິຕອນ" ແມ່ນເສົາຫຼັກໃນການພັດທະນາທັງດ້ານຮາດແວ (ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດ້ານການສື່ສານ) ແລະ ຊອບແວ (ບຸກຄະລາກອນ) ເພື່ອສະໜັບສະໜູນການຫັນເປັນດິຈິຕອນ. ເປົ້າໝາຍແມ່ນການຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍ 5G ເປັນຂັ້ນຕອນ ແລະ ການເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ທັງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງບຸກຄະລາກອນດ້ານດິຈິຕອນ.

ຍຸດທະສາດທີ່ປາດສະຈາກໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ກໍເປັນພຽງພາບແຕ້ມທີ່ກິນບໍ່ໄດ້, ແລະ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ທີ່ປາດສະຈາກບຸກຄະລາກອນ ກໍປຽບເໝືອນຊັບສິນທີ່ບໍ່ໄດ້ນຳໃຊ້ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ. ເສົາຫຼັກດ້ານສັງຄົມດິຈິຕອນມີບົດບາດໃນການກຽມຄວາມພ້ອມດ້ານເງື່ອນໄຂ ເພື່ອໃຫ້ອີກ 2 ເສົາຫຼັກທີ່ເຫຼືອສາມາດດຳເນີນງານໄດ້.

ເຄືອຂ່າຍ 5G ຂອງລາວໄດ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ໄລຍະການດຳເນີນງານຢ່າງເຕັມຕົວ ຫຼັງຈາກທີ່ Unitel ໄດ້ເປີດຕົວ ຫຼື Launch ການບໍລິການທາງການຄ້າ. Lao Telecom (LTC) ກໍໄດ້ໃຫ້ບໍລິການ 5G ໂດຍເນັ້ນໃສ່ເຂດນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນເປັນຫຼັກ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງ 5G ໂດຍຫຼາຍຜູ້ໃຫ້ບໍລິການກຳລັງດຳເນີນໄປຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

ສະຖານະປັດຈຸບັນຂອງໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ການສື່ສານ:

ການຄອບຄຸມຂອງ 5G ໃນປັດຈຸບັນແມ່ນກະຈຸກຕົວຢູ່ໃນເຂດນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ແລະ ຕົວເມືອງໃຫຍ່ຕ່າງໆ ສ່ວນການຂະຫຍາຍໄປສູ່ເຂດຊົນນະບົດນັ້ນຍັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປ. ບາງລາຍງານລະບຸວ່າ ຄາດວ່າຈະສາມາດຄອບຄຸມພື້ນທີ່ 17% ຂອງຕົວເມືອງໃຫຍ່. ດ້ວຍເງື່ອນໄຂທາງພູມສາດ (ພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງປະເທດເປັນເຂດພູດອຍ) ແລະ ຕົ້ນທຶນໃນການລົງທຶນດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure, ການຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍໃຫ້ຄອບຄຸມທົ່ວປະເທດຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ເວລາ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຂໍ້ເທັດຈິງທີ່ວ່າ 4G ສາມາດຄອບຄຸມໄດ້ເຖິງ 76% ຂອງບ້ານນັ້ນຖືວ່າສຳຄັນຫຼາຍ. 5G ຈະຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການດ້ານການສື່ສານຄວາມໄວສູງໃນຕົວເມືອງ ໃນຂະນະທີ່ 4G ຈະເຮັດໜ້າທີ່ເປັນພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ເຂດຊົນນະບົດ ເຊິ່ງເປັນການຈັດສັນໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດິຈິຕອນໃນຮູບແບບ "ໂຄງສ້າງສອງຊັ້ນ". ໂຄງສ້າງນີ້ຈະເປັນຮາກຖານທີ່ສະໜັບສະໜູນການແຜ່ຂະຫຍາຍຂອງການຊຳລະເງິນດິຈິຕອນ ແລະ E-commerce ໃນເຂດຊົນນະບົດ.

ລັດຖະບານຍັງໄດ້ພັດທະນາສູນຂໍ້ມູນແຫ່ງຊາດໄປພ້ອມໆກັນ ເຊິ່ງເມື່ອລວມກັບການສ້າງພື້ນຖານລະບົບ Cloud ແຫ່ງຊາດແລ້ວ, ຖືເປັນການເສີມສ້າງກະດູກສັນຫຼັງທາງກາຍະພາບຂອງສັງຄົມດິຈິຕອນໃຫ້ເຂັ້ມແຂງຂຶ້ນ.

ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນດ້ານດິຈິຕອນຂອງລາວ ມີຄວາມເປັນຈິງທີ່ວ່າຊັບພະຍາກອນພາຍໃນປະເທດບໍ່ສາມາດຕອບສະໜອງໄດ້ທັນ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ລັດຖະບານຈຶ່ງໄດ້ນຳໃຊ້ການຮ່ວມມືລະຫວ່າງປະເທດກັບຫຼາຍປະເທດຢ່າງມີຍຸດທະສາດ. ຄູ່ຮ່ວມມືຫຼັກແມ່ນ ຈີນ, ເກົາຫຼີໃຕ້ ແລະ ຫວຽດນາມ.

ການຮ່ວມມືກັບຈີນ:

• ສະຖາບັນເຕັກໂນໂລຊີໄປສະນີ ແລະ ໂທລະຄົມມະນາຄົມ ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ ໄດ້ຮັບການທັນສະໄໝໂດຍການສະໜັບສະໜູນຈາກ "ໂຄງການ 10 ໂຮງຮຽນໃນລາວ" ຂອງຈີນ. ນອກຈາກການກໍ່ສ້າງອາຄານຮຽນໃໝ່ແລ້ວ, ຍັງໄດ້ມີການເປີດສາຂາວິຊາໃໝ່ໃນຂະແໜງ ICT ອີກດ້ວຍ.
• ຄູອາຈານຊາວລາວໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມການຝຶກອົບຮົມເຕັກໂນໂລຊີທີ່ທັນສະໄໝຢູ່ປະເທດຈີນ.
• ຜ່ານໂຄງການ "Seeds for the Future" ຂອງ Huawei, ໄດ້ມີການຈັດການຝຶກອົບຮົມ ICT ໂດຍເຊີນນັກສຶກສາມະຫາວິທະຍາໄລຂອງລາວໄປຢ້ຽມຢາມສຳນັກງານໃຫຍ່ທີ່ປະເທດຈີນໃນທຸກໆປີ.

ການຮ່ວມມືກັບຫວຽດນາມ:

• ກະຊວງວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີ ຫວຽດນາມ ໄດ້ສະໜອງໂຄງການທຶນການສຶກສາໄລຍະຍາວລະດັບປະລິນຍາໂທ ສາຂາວິທະຍາສາດຄອມພິວເຕີ ໃຫ້ແກ່ພະນັກງານລັດຖະບານລາວ.
• ຂະຫຍາຍຫຼັກສູດການຝຶກອົບຮົມໄລຍະສັ້ນກ່ຽວກັບເຕັກໂນໂລຊີອິນເຕີເນັດ, ການສື່ສານ ແລະ ການບໍລິຫານຈັດການເຕັກໂນໂລຊີ.
• ຫວຽດນາມ ຍັງຮັບຜິດຊອບໃນການສະໜັບສະໜູນດ້ານເຕັກນິກສຳລັບບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນ (Digital ID).

ການຮ່ວມມືກັບເກົາຫຼີໃຕ້:

• ເກົາຫຼີໃຕ້ ຖືກຈັດໃຫ້ເປັນ "ຄູ່ຮ່ວມມືທາງເລືອກ" ຂອງລາວ, ໂດຍມີການສະໜອງ ODA ແລະ ການຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຊີໃນຂະແໜງ ICT.
• ບໍລິສັດເກົາຫຼີໃຕ້ ເຊັ່ນ Wisestone ໄດ້ຮ່ວມມືກັບ ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ (MOTC) ໃນການຊຸກຍູ້ໂຄງການຮ່ວມມືດ້ານດິຈິຕອນ.

ສິ່ງທ້າທາຍໃນການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ ICT:

ອີງຕາມການສຶກສາຂອງທະນາຄານໂລກ, ICT ຖືກຈັດໃຫ້ເປັນ 1 ໃນ 3 ຂະແໜງການສຳຄັນໃນການສຶກສາ ແລະ ຝຶກອົບຮົມວິຊາຊີບ (TVET) ຂອງລາວ (ຄຽງຄູ່ກັບຂະແໜງກະສິກຳ ແລະ ການຂົນສົ່ງ). ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ບັນຫາຄໍຂວດທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດແມ່ນ ບັນດາຜູ້ບໍລິຫານສະຖາບັນການສຶກສາຍັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນການຮຽນຮູ້ທັກສະດິຈິຕອນ, ເຊິ່ງຍັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນຂອງ "ການສ້າງຄູຜູ້ສອນ".

ສຳລັບວິທີການທີ່ບໍລິສັດຈະພັດທະນາບຸກຄະລາກອນດ້ານ AI ດ້ວຍຕົນເອງນັ້ນ, ທ່ານສາມາດອ່ານເພີ່ມເຕີມໄດ້ທີ່ "ラオスで AI 人材を育てるには？" ເຊິ່ງໄດ້ອະທິບາຍກ່ຽວກັບການອອກແບບການຝຶກອົບຮົມພາຍໃນອົງກອນສຳລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ແມ່ນວິສະວະກອນ.

ຍຸດທະສາດ DX ຂອງລາວ ບໍ່ໄດ້ຈຳກັດຢູ່ພຽງແຕ່ການປະຕິຮູບພາຍໃນຂອງລັດຖະບານເທົ່ານັ້ນ. ສຳລັບພາກເອກະຊົນ, ມັນຍັງເປັນໂຄງສ້າງທີ່ສ້າງໂອກາດທາງທຸລະກິດທີ່ເປັນຮູບປະທຳອີກດ້ວຍ. ສິ່ງທີ່ຄວນເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດແມ່ນ 2 ຂົງເຂດ ຄື: ຕະຫຼາດການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງພາກລັດ ແລະ ການບໍລິການສະໜັບສະໜູນ DX ພາກເອກະຊົນ.

ເນື່ອງຈາກລັດຖະບານໄດ້ກຳນົດໃຫ້ທຸກກະຊວງຕ້ອງມີການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນວຽກງານບໍລິຫານ, ຄວາມຕ້ອງການໃນການຈັດຊື້ລະບົບ IT ຈຶ່ງເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ໂດຍສະເພາະ, ຄາດວ່າຈະມີໂອກາດໃນການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງພາກລັດໃນຂົງເຂດດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

ການສ້າງລະບົບ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງ (System Integration):

• ການພັດທະນາລະບົບພາຍໃນຂອງແຕ່ລະກະຊວງເພື່ອເຊື່ອມຕໍ່ກັບພື້ນຖານໂຄງສ້າງ ຫຼື Infrastructure ຂອງ GDX
• ການຕິດຕັ້ງລະບົບການຢືນຢັນຕົວຕົນທີ່ເຊື່ອມຕໍ່ກັບບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນ
• ການພັດທະນາລະບົບ Back-end ເພື່ອຮອງຮັບການຂະຫຍາຍການບໍລິການຂອງແອັບພລິເຄຊັນ Gov-X

ການປັບປຸງຖານຂໍ້ມູນໃຫ້ທັນສະໄໝ:

• ການຍົກຍ້າຍຂໍ້ມູນ (Migration) ເພື່ອໃຫ້ຖານຂໍ້ມູນທີ່ມີຢູ່ແລ້ວຂອງແຕ່ລະກະຊວງສອດຄ່ອງກັບມາດຕະຖານ ຫຼື Specification ຂອງ GDX
• ການເຮັດຄວາມສະອາດຂໍ້ມູນ (Data Cleansing) ແລະ ການສ້າງມາດຕະຖານຂໍ້ມູນ

ຄວາມປອດໄພ:

• ການອອກແບບ ແລະ ການດຳເນີນງານດ້ານຄວາມປອດໄພຂອງສູນຂໍ້ມູນແຫ່ງຊາດ
• ການປົກປ້ອງຂໍ້ມູນການຢືນຢັນຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິ (Biometric) ຂອງລະບົບດິຈິຕອນ ID

ການຝຶກອົບຮົມ ແລະ ການສ້າງຂີດຄວາມສາມາດ:

• ການຝຶກອົບຮົມທັກສະດ້ານດິຈິຕອນສຳລັບພະນັກງານລັດ
• ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນທ້ອງຖິ່ນໃນດ້ານການດຳເນີນງານ ແລະ ການບຳລຸງຮັກສາລະບົບ

ລັດຖະບານລາວຍັງໄດ້ນຳໃຊ້ແຫຼ່ງທຶນສາກົນ ເຊັ່ນ: UNDP ແລະ ທະນາຄານໂລກ, ເຮັດໃຫ້ແຫຼ່ງທຶນໃນການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງພາກລັດບໍ່ໄດ້ຈຳກັດຢູ່ພຽງແຕ່ງົບປະມານແຫ່ງລັດເທົ່ານັ້ນ. ການມີຄວາມຊຳນານໃນກົດລະບຽບການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງຂອງອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ (ເຊັ່ນ: Open Procurement ຂອງ UNDP) ຈະເປັນຂໍ້ໄດ້ປຽບໃນການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ.

ຄວາມກ້າວໜ້າຂອງລັດຖະບານດິຈິຕອນ (Government DX) ຍັງກະຕຸ້ນຄວາມຕ້ອງການດ້ານ DX ຂອງພາກເອກະຊົນອີກດ້ວຍ. ເນື່ອງຈາກວ່າເມື່ອພາກລັດມີການຫັນເປັນດິຈິຕອນ, ບໍລິສັດເອກະຊົນທີ່ເຮັດທຸລະກຳກັບພາກລັດກໍຈຳເປັນຕ້ອງປັບຕົວເຂົ້າສູ່ລະບົບດິຈິຕອນເຊັ່ນກັນ. ໂດຍສະເພາະໃນຂົງເຂດຕໍ່ໄປນີ້ທີ່ຄາດວ່າຄວາມຕ້ອງການຈະ ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ:

AI ແລະ ໂຊລູຊັ່ນອັດຕະໂນມັດ (AI/Automation Solutions):

• ການຈັດໝວດໝູ່ເອກະສານທາງລັດຖະການ ແລະ ການສະກັດຂໍ້ມູນແບບອັດຕະໂນມັດ (OCR + AI)
• ແຊັດບັອດ (Chatbot) ທີ່ຮອງຮັບພາສາລາວ (ສຳລັບການຕອບຄຳຖາມຂອງພົນລະເມືອງ)
• ການເຮັດໃຫ້ຂະບວນການເຮັດວຽກເປັນແບບອັດຕະໂນມັດ (RPA)

ພາສາລາວເປັນພາສາທີ່ມີຊັບພະຍາກອນຂໍ້ມູນໜ້ອຍ (Low-resource language) ເຮັດໃຫ້ການຮອງຮັບຂອງໂມເດວ AI ມີຈຳກັດ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ການພັດທະນາ AI ທີ່ຮອງຮັບພາສາລາວໂດຍນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ RAG (Retrieval-Augmented Generation) ຈຶ່ງສາມາດສ້າງຄວາມໄດ້ປຽບໃນການແຂ່ງຂັນໄດ້. ສາມາດເບິ່ງລາຍລະອຽດເພີ່ມເຕີມໄດ້ທີ່ "ວິທີການສ້າງ AI ແຊັດບັອດທີ່ຮອງຮັບພາສາລາວ".

ບໍລິການ BPO ແລະ ການບໍລິການຕົວແທນທຸລະກິດ (BPO/Business Process Outsourcing):

• ວຽກງານປ້ອນຂໍ້ມູນ ແລະ ການຍ້າຍຂໍ້ມູນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການອອກບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນ
• ການເຮັດຄວາມສະອາດ ແລະ ການສ້າງມາດຕະຖານໃຫ້ກັບຖານຂໍ້ມູນຂອງກະຊວງຕ່າງໆ
• ບໍລິການ IT Helpdesk ສຳລັບພະນັກງານລັດ

ບໍລິສັດຂອງພວກເຮົາໃຫ້ບໍລິການ BPO ແບບປະສົມປະສານລະຫວ່າງ AI ແລະ ຄົນ ເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການດ້ານ DX ໃນລາວ. ສຳລັບຄວາມແຕກຕ່າງຈາກ BPO ແບບດັ້ງເດີມນັ້ນ ສາມາດອ່ານໄດ້ທີ່ "BPO ແບບປະສົມ (Hybrid BPO) ແມ່ນຫຍັງ?".

ການໃຫ້ຄຳປຶກສາ ແລະ ສະໜັບສະໜູນດ້ານຍຸດທະສາດ (Consulting/Strategic Support):

• ການສະໜັບສະໜູນການວາງແຜນຍຸດທະສາດ DX (ສຳລັບກະຊວງ ແລະ ລັດວິສາຫະກິດ)
• ການສະໜັບສະໜູນດ້ານການປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍດິຈິຕອນ (Compliance)
• ການອອກແບບ ແລະ ດຳເນີນການ PoC (Proof of Concept) ສຳລັບການນຳໃຊ້ AI

ຂັ້ນຕອນທີ່ລະອຽດໃນການນຳໃຊ້ AI ເຂົ້າໃນທຸລະກິດຢູ່ລາວ ໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເປັນ 5 ຂັ້ນຕອນໃນ "ຄູ່ມືການນຳໃຊ້ AI ສຳລັບທຸລະກິດໃນລາວ".

ມີບາງຈຸດທີ່ຄົນພາຍນອກມັກເຂົ້າໃຈຜິດກ່ຽວກັບຍຸດທະສາດ DX ຂອງລາວ. ໃນທີ່ນີ້, ພວກເຮົາຈະຍົກເອົາ 2 ຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດທີ່ພົບເຫັນເລື້ອຍໆມາອະທິບາຍ ເພື່ອພິສູດໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງຈາກຄວາມເປັນຈິງ.

ທັດສະນະທີ່ວ່າ "ລາວຍັງບໍ່ມີໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ທີ່ພ້ອມ, ສະນັ້ນ DX ຈຶ່ງຍັງໄວເກີນໄປ" ແມ່ນມີຄວາມສົມເຫດສົມຜົນໃນລະດັບໜຶ່ງເມື່ອຫຼາຍປີກ່ອນ. ແຕ່ຕົວເລກໃນປັດຈຸບັນໄດ້ຫັກລ້າງຄວາມເຂົ້າໃຈດັ່ງກ່າວນີ້ແລ້ວ.

• ເຄືອຂ່າຍເສັ້ນໄຍແກ້ວນຳແສງ (Optical Fiber) ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ (ມີລາຍງານຕົວເລກທີ່ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມເອກະສານທີ່ເປີດຕົວ ຫຼື Launch ໂດຍມີຕັ້ງແຕ່ 36,000 ກິໂລແມັດ ໄປຈົນເຖິງ 97,000 ກິໂລແມັດ)
• 4G ກວມເອົາ 76% ຂອງໝູ່ບ້ານ
• 5G ເລີ່ມໃຫ້ບໍລິການໃນເຂດຕົວເມືອງສຳຄັນ (ມີລາຍງານວ່າໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວໃນ 59 ເຂດ)
• ອັດຕາການນຳໃຊ້ອິນເຕີເນັດຂອງປະຊາກອນແມ່ນ ປະມານ 63%

ສິ່ງທີ່ມັກຈະຖືກມອງຂ້າມໂດຍສະເພາະແມ່ນ ຄວາມກວ້າງຂວາງຂອງການຄອບຄຸມສັນຍານ 4G. ເຖິງແມ່ນວ່າ 5G ຈະຈຳກັດຢູ່ພຽງແຕ່ເຂດຕົວເມືອງ, ແຕ່ການທີ່ 4G ກວມເອົາພື້ນທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງເຂດຊົນນະບົດນັ້ນ ໝາຍຄວາມວ່າພື້ນຖານການນຳໃຊ້ການຊຳລະເງິນຜ່ານມືຖື ແລະ E-commerce ໄດ້ມີຢູ່ແລ້ວ.

ນອກຈາກນີ້, ຍຸດທະສາດທີ່ວ່າ "ຈະເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດຫຼັງຈາກໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ພ້ອມ" ແມ່ນມີຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະພາດໂອກາດໃນການເປັນຜູ້ບຸກເບີກ. ບໍລິສັດທີ່ສາມາດນຳສະເໜີບໍລິການໄປພ້ອມໆກັບການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ຈະເປັນຜູ້ສ້າງຕຳແໜ່ງໃນຕະຫຼາດໄດ້. DX ຂອງລາວກຳລັງກ້າວຜ່ານໄລຍະ "ລໍຖ້າໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure" ແລະ ກຳລັງກ້າວເຂົ້າສູ່ໄລຍະ "ການນຳໃຊ້ບໍລິການຕົວຈິງ".

ມຸມມອງທີ່ວ່າ "ປະເທດນ້ອຍທີ່ມີປະຊາກອນ 7.5 ລ້ານຄົນ ບໍ່ມີມູນຄ່າທາງການຕະຫຼາດ" ນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາໃໝ່ໃນບໍລິບົດຂອງ DX.

3 ທັດສະນະໃນການປ່ຽນມຸມມອງຕໍ່ຂະໜາດຕະຫຼາດ:

1. ຕະຫຼາດການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງຂອງລັດຖະບານ ບໍ່ໄດ້ອິງຕາມຂະໜາດປະຊາກອນ: ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊັ່ນ GDX, ລະບົບການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງດິຈິຕອນ (Digital ID) ແລະ ສູນຂໍ້ມູນແຫ່ງຊາດ ບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນກັບຂະໜາດປະຊາກອນ ແຕ່ຂຶ້ນກັບງົບປະມານແຫ່ງຊາດ ແລະ ຂະໜາດຂອງ ODA ສາກົນ. ເນື່ອງຈາກ UNDP, ທະນາຄານໂລກ ລວມເຖິງ ODA ຈາກຈີນ, ຫວຽດນາມ ແລະ ເກົາຫຼີໃຕ້ ເປັນແຫຼ່ງທຶນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີຕະຫຼາດການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງທີ່ໃຫຍ່ກວ່າທີ່ຄາດຄະເນຈາກ GDP ພາຍໃນປະເທດ.

2. ປະຕູສູ່ເສດຖະກິດອາຊຽນ: ລາວເປັນປະເທດທີ່ບໍ່ມີທາງອອກສູ່ທະເລ ເຊິ່ງອ້ອມຮອບດ້ວຍຈີນ, ຫວຽດນາມ, ໄທ, ກຳປູເຈຍ ແລະ ມຽນມາ. ດ້ວຍການເປີດນຳໃຊ້ທາງລົດໄຟ ລາວ-ຈີນ ເຮັດໃຫ້ຂໍ້ຈຳກັດດ້ານການຂົນສົ່ງຫຼຸດລົງ ແລະ ມີການເຄື່ອນໄຫວເພື່ອມຸ່ງສູ່ການເປັນດິຈິຕອນຮັບ (Digital Hub) ຂອງພາກພື້ນແມ່ນ້ຳຂອງ. ຜົນງານທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນລາວ ສາມາດເປັນບາດກ້າວສຳຄັນໃນການຂະຫຍາຍຕົວໄປສູ່ພາກພື້ນແມ່ນ້ຳຂອງທັງໝົດ.

3. ການແຂ່ງຂັນທີ່ໜ້ອຍ: ເນື່ອງຈາກເປັນຕະຫຼາດທີ່ບໍລິສັດ IT ຂະໜາດໃຫຍ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດຢ່າງເຕັມຕົວ, ສະນັ້ນ ສຳລັບວິສາຫະກິດຂະໜາດກາງ ແລະ ຂະໜາດນ້ອຍ (SME) ລວມເຖິງສະຕາດອັບ (Startup) ແລ້ວ, ການສ້າງຕຳແໜ່ງທາງການຕະຫຼາດໂດຍໃຊ້ຈຸດແຂງຂອງຕົນເອງແມ່ນເຮັດໄດ້ງ່າຍກວ່າ. ໂດຍສະເພາະ AI Solution ທີ່ຮອງຮັບພາສາລາວ, ຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດຈະກາຍເປັນຄວາມໄດ້ປຽບໃນການແຂ່ງຂັນໂດຍກົງ.

ການປະເມີນຕະຫຼາດບໍ່ຄວນເບິ່ງພຽງແຕ່ "ຂະໜາດໃນປັດຈຸບັນ" ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີການປະເມີນແບບຫຼາຍມິຕິ ເຊິ່ງລວມເຖິງ "ອັດຕາການເຕີບໂຕ", "ສະພາບແວດລ້ອມການແຂ່ງຂັນ" ແລະ "ຕຳແໜ່ງທາງພູມສາດການເມືອງ".

ຕອບຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍກ່ຽວກັບຍຸດທະສາດ DX ແລະ ການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດທຸລະກິດໃນປະເທດລາວ.

Q: ໜ່ວຍງານໃດເປັນເຈົ້າພາບຫຼັກໃນການພັດທະນາຍຸດທະສາດເສດຖະກິດດິຈິຕອນຂອງລາວ?

A: ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ (Ministry of Technology and Communications / MTC) ແມ່ນໜ່ວຍງານຫຼັກ. ເປັນຜູ້ກຳກັບດູແລການວາງແຜນຍຸດທະສາດ, ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ແລະ ການຕິດຕາມຄວາມຄືບໜ້າ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ທ່ານ ສອນໄຊ ສີພັນດອນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ ໄດ້ຢືນຢັນຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ການຫັນເປັນດິຈິຕອນ "ບໍ່ແມ່ນຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງກະຊວງໃດໜຶ່ງ ຫຼື ໜ່ວຍງານເຕັກໂນໂລຊີໃດໜຶ່ງອີກຕໍ່ໄປ, ແຕ່ເປັນວຽກງານລວມຂອງຊາດ" ໂດຍກຳນົດໃຫ້ທຸກກະຊວງ ແລະ ເຈົ້າແຂວງທົ່ວປະເທດ ຕ້ອງເປັນຜູ້ນຳໃນການຂັບເຄື່ອນ DX ໃນຂອບເຂດຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ.

ກ່າວຄື: MTC ຮັບຜິດຊອບໃນການອອກແບບ ແລະ ປະສານງານຍຸດທະສາດໂດຍລວມ, ໃນຂະນະທີ່ແຕ່ລະກະຊວງຮັບຜິດຊອບໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃນຂະແໜງການຂອງຕົນ ເຊິ່ງເປັນໂຄງສ້າງການບໍລິຫານແບບກະຈາຍອຳນາດ.

Q: ບໍລິສັດຕ່າງປະເທດທີ່ຕ້ອງການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ DX ໃນລາວ ຕ້ອງມີຂັ້ນຕອນແນວໃດ?

A: ບໍລິສັດຕ່າງປະເທດທີ່ດຳເນີນທຸລະກິດໃນລາວ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວຕ້ອງປະຕິບັດຕາມຂັ້ນຕອນດັ່ງນີ້:

• ການຂໍອະນຸມັດການລົງທຶນ: ການຍື່ນຄຳຮ້ອງຂໍລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ (FDI) ຕໍ່ກະຊວງແຜນການ ແລະ ການລົງທຶນ (Ministry of Planning and Investment)
• ການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ: ການຈົດທະບຽນນິຕິບຸກຄົນທີ່ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ (Ministry of Industry and Commerce)
• ການຈົດທະບຽນອາກອນ: ການຈົດທະບຽນກັບກົມສ່ວຍສາອາກອນ
• ການຂໍອະນຸຍາດຕາມປະເພດທຸລະກິດ: ໃນກໍລະນີຂະແໜງ IT ແລະ ໂທລະຄົມມະນາຄົມ ອາດຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການອະນຸຍາດຈາກກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ

ທັງນີ້, ໃນກໍລະນີໂຄງການທີ່ໄດ້ຮັບທຶນສະໜັບສະໜູນຈາກອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ (ເຊັ່ນ: UNDP, ADB ແລະ ອື່ນໆ) ແມ່ນຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າຮ່ວມການປະມູນຕາມກົດລະບຽບການຈັດຊື້ຈັດຈ້າງຂອງແຕ່ລະອົງການ ເຊິ່ງບາງກໍລະນີອາດບໍ່ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ມີການສ້າງຕັ້ງນິຕິບຸກຄົນພາຍໃນປະເທດລາວເປັນເງື່ອນໄຂເບື້ອງຕົ້ນສະເໝີໄປ.

ສຳລັບລາຍລະອຽດດ້ານກົດໝາຍ, ທ່ານສາມາດເບິ່ງໄດ້ທີ່ "ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ທີ່ບໍລິສັດຄວນຮູ້ກ່ຽວກັບກົດໝາຍດິຈິຕອນຂອງລາວ" ເຊິ່ງໄດ້ສະໜອງລາຍການກວດສອບການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ (Compliance Checklist) 25 ຂໍ້ ກ່ຽວກັບການປົກປ້ອງຂໍ້ມູນ ແລະ ການນຳໃຊ້ AI.

ຍຸດທະສາດການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນຂອງ ສປປ ລາວ ປີ 2021-2030 ແມ່ນຍຸດທະສາດທີ່ຄອບຄຸມການຂັບເຄື່ອນການຫັນປ່ຽນທາງດິຈິຕອນຂອງຊາດ ໂດຍມີ 3 ເສົາຫຼັກຄື: ລັດຖະບານດິຈິຕອນ, ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ ແລະ ສັງຄົມດິຈິຕອນ.

ບັນດາມາດຕະການທີ່ເປັນຮູບປະທຳໄດ້ເລີ່ມດຳເນີນການແລ້ວ ເຊັ່ນ: ການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກະຊວງໂດຍຜ່ານ GDX, ການນຳໃຊ້ບັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນທີ່ມີລະບົບການຢືນຢັນຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິທົ່ວປະເທດ, ການຂະຫຍາຍເຄືອຂ່າຍ 5G, ແລະ ການພັດທະນາບຸກຄະລາກອນ ICT ຜ່ານການຮ່ວມມືສາກົນ. ພາຍຫຼັງນາຍົກລັດຖະມົນຕີໄດ້ປະກາດໃຫ້ປີ 2026 ເປັນ "ປີແຫ່ງການຕັດສິນຊີ້ຂາດ" ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ທຸກກະຊວງຕ້ອງຂັບເຄື່ອນ DX, ຄວາມໄວໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍກໍໄດ້ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.

ການເຂົ້າໃຈພາບລວມຂອງຍຸດທະສາດນີ້ ແມ່ນຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ ໃນການເລີ່ມຕົ້ນພິຈາລະນາເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ DX ຂອງ ສປປ ລາວ.

ສຳລັບບໍລິສັດທີ່ກຳລັງພິຈາລະນາເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ DX ຂອງລາວ, ນີ້ແມ່ນ 3 ການກະທຳທີ່ສາມາດເລີ່ມຕົ້ນໄດ້ໃນທັນທີ:

1. ໄດ້ຮັບເອກະສານຍຸດທະສາດແຫ່ງຊາດ ແລະ ກໍານົດຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ກັບຈຸດແຂງຂອງບໍລິສັດ

ໃຫ້ໄດ້ຮັບເອກະສານ "National Digital Economy Development Vision 2021-2040" ແລະ "Digital Economy Development Strategy 2021-2030" ທີ່ເປີດຕົວ ຫຼື Launch ໂດຍກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ (MTC), ຈາກນັ້ນໃຫ້ກຳນົດວ່າເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການບໍລິການຂອງບໍລິສັດທ່ານສາມາດປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນຂົງເຂດໃດໃນ 3 ເສົາຫຼັກນັ້ນ.

2. ເຂົ້າໃຈສະພາບແວດລ້ອມດ້ານກົດລະບຽບໃນທ້ອງຖິ່ນ

ການປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍດິຈິຕອນ (ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປົກປ້ອງຂໍ້ມູນ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທຸລະກຳທາງອີເລັກໂທຣນິກ, ແລະ ອື່ນໆ) ແມ່ນເງື່ອນໄຂເບື້ອງຕົ້ນໃນການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ. ໃຫ້ກວດສອບສະຖານະການດຳເນີນງານຂອງບໍລິສັດທ່ານດ້ວຍລາຍການກວດສອບໃນ "ຈຸດທີ່ບໍລິສັດຄວນຮູ້ກ່ຽວກັບກົດໝາຍດິຈິຕອນຂອງລາວ".

3. ສ້າງຈຸດເຊື່ອມຕໍ່ກັບຄູ່ຮ່ວມງານໃນທ້ອງຖິ່ນ

ຕະຫຼາດ DX ຂອງລາວມີສ່ວນແບ່ງຕະຫຼາດຂະໜາດໃຫຍ່ຢູ່ໃນການຈັດຊື້ຂອງລັດຖະບານ ແລະ ໂຄງການຂອງອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ. ການສ້າງລະບົບເພື່ອຕິດຕາມຂໍ້ມູນທີ່ເປີດເຜີຍຈາກ UNDP Laos, ທະນາຄານໂລກ, ສຳນັກງານ JICA ລາວ ແລະ ອື່ນໆ ເພື່ອໃຫ້ທັນກັບຂໍ້ມູນໂຄງການຕ່າງໆ ແມ່ນມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍ.

ສຳລັບຄວາມເຄື່ອນໄຫວຫຼ້າສຸດກ່ຽວກັບການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງລາວໂດຍລວມ, ກະລຸນາອ້າງອີງເຖິງ "ສະພາບການ ແລະ ທັດສະນະຂອງການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນລາວ ປີ 2026" ປະກອບນຳ.