ໃນລາວ, ປະມານ 3 ໃນ 4 ຂອງປະຊາຊົນບໍ່ມີບັນຊີທະນາຄານ. ອີງຕາມ World Bank Global Findex 2021, ອັດຕາການຖືບັນຊີຂອງຜູ້ໃຫຍ່ຢູ່ທີ່ພຽງ 26.8% ເທົ່ານັ້ນ, ຊຶ່ງຕໍ່າເປັນອັນດັບສອງໃນ ASEAN ຮອງຈາກກຳປູເຈຍ.

ແນວໃດກໍ່ຕາມ, ໃນ "ເຂດຫວ່າງເປົ່າທາງດ້ານການເງິນ" ນີ້, ການ DX ໃນຂະໜາດໃຫຍ່ກຳລັງເລີ່ມຂັບເຄື່ອນ. ດ້ວຍການສະໜັບສະໜູນຈາກ ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ, ທະນາຄານບ້ານ (Village Bank) ຈຳນວນ 850 ແຫ່ງທີ່ກະຈາຍຢູ່ໃນ 6 ແຂວງ ກຳລັງຫັນປ່ຽນຈາກການໃຊ້ສະໝຸດບັນທຶກເຈ້ຍໄປສູ່ແອັບສະມາດໂຟນ "Lan Xang Banker". ໃນເວລາດຽວກັນ, ກະເປົ໋າເງິນອີເລັກໂທຣນິກ M-Money ຂອງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການໂທລະຄົມ Lao Telecom ໄດ້ຂະຫຍາຍຕົວໄປຫາຮ້ານຄ້າທີ່ເຂົ້າຮ່ວມກວ່າ 30,000 ແຫ່ງ, ແລະ ການທົດລອງ CBDC (ດິຈິຕອລກີບລາວ) ທີ່ດຳເນີນຮ່ວມກັບບໍລິສັດຍີ່ປຸ່ນ SORAMITSU ກໍ່ກຳລັງດຳເນີນໄປຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

ບົດຄວາມນີ້ ມຸ້ງໄປຫາຜູ້ຮັບຜິດຊອບດ້ານ DX ຂອງສະຖາບັນການເງິນ ແລະ ຜູ້ປະກອບການ Fintech, ໂດຍສະຫຼຸບລວມສະພາບການປັດຈຸບັນຂອງການລວມເອົາທາງດ້ານການເງິນ (Financial Inclusion) ໃນລາວ, ກໍລະນີສຶກສາ DX ທີ່ເປັນຮູບປະທຳ, ຂໍ້ກຳນົດດ້ານເຕັກນິກ, ແລະ ຈຸດກວດສອບທີ່ຄວນພິຈາລະນາເມື່ອຕ້ອງການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ.

ການລວມເອົາທາງດ້ານການເງິນ (Financial Inclusion) ຂອງລາວຢູ່ໃນລະດັບຕໍ່າທີ່ໂດດເດັ່ນໃນບັນດາປະເທດ ASEAN. ຂໍ້ມູນຈາກ World Bank Global Findex 2021 ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ອັດຕາການຖືບັນຊີທະນາຄານຂອງຜູ້ໃຫຍ່ຢູ່ທີ່ 26.8%. ຊຶ່ງຮັ້ງທີ 2 ທີ່ຕໍ່າທີ່ສຸດໃນພາກພື້ນ ຮອງຈາກກຳປູເຈຍ (22%) (ທີ່ມາ: World Bank, The Global Findex Database 2021, ເຜີຍແຜ່ເດືອນມິຖຸນາ 2022).

ເບື້ອງຫຼັງຂອງຕົວເລກດັ່ງກ່າວນີ້ ມີຄວາມເປັນຈິງທີ່ວ່າ "ບໍ່ມີທະນາຄານໃນທາງດ້ານກາຍະພາບ". ເນື້ອທີ່ດິນຂອງລາວມີປະມານ 63% ຂອງຍີ່ປຸ່ນ ແຕ່ມີປະຊາກອນປະມານ 7.5 ລ້ານຄົນ. ຈຳນວນສາຂາຂອງທະນາຄານພານິດຊະກຳທົ່ວປະເທດມີໜ້ອຍກວ່າຫຼາຍຮ້ອຍສາຂາ ແລະ ໃນເຂດຊົນນະບົດ ກໍ່ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງແປກທີ່ຈະມີພື້ນທີ່ທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເວລາຫຼາຍກວ່າເຄິ່ງວັນເພື່ອໄປຮອດສາຂາທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດ. ຜູ້ທີ່ບໍ່ສາມາດເຂົ້າເຖິງບໍລິການທາງດ້ານການເງິນຢ່າງເປັນທາງການ ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງອາໄສຜູ້ໃຫ້ກູ້ຢືມທີ່ບໍ່ເປັນທາງການພາຍໃນຊຸມຊົນ ແລະ ມີລາຍງານກ່ຽວກັບກໍລະນີທີ່ຕ້ອງແບກຮັບດອກເບ້ຍສູງ ເຊັ່ນ 30–60% ຕໍ່ປີ (ທີ່ມາ: UNCDF, Making Access Possible: Lao PDR Diagnostic, 2018).

ທີ່ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, ສາຂາ ແລະ ATM ຂອງ BCEL (ທະນາຄານການຄ້າຕ່າງປະເທດລາວ) ແລະ LDB (ທະນາຄານພັດທະນາລາວ) ແມ່ນກະຈຸກຕົວຢູ່ໃນເຂດນີ້, ແລະຮ້ານຄ້າທີ່ຮອງຮັບການຊຳລະເງິນດ້ວຍ QR ກໍ່ເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ເມື່ອເດີນທາງໄປເຖິງແຂວງຜົ້ງສາລີທາງພາກເໜືອ ຫຼື ແຂວງອັດຕະປືທາງພາກໃຕ້, ມີຫຼາຍພື້ນທີ່ທີ່ຕ້ອງໃຊ້ເວລາຂັບລົດຫຼາຍຊົ່ວໂມງກວ່າຈະເຖິງ ATM ທີ່ໃກ້ທີ່ສຸດ.

ລາວມີພູມິປະເທດປະມານ 80% ເປັນເຂດພູດອຍ, ແລະໃນລະດູຝົນ ຖະໜົນທາງດິນມັກຖືກຕັດຂາດເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ. ໃນສະພາບແວດລ້ອມດັ່ງກ່າວ, ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການສ້າງສາຂາທາງກາຍະພາບໃໝ່ແຕ່ລະແຫ່ງອາດສູງເຖິງລະດັບຫຼາຍແສນໂດລາ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ຄຸ້ມທຶນ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ວິທີການທີ່ອີງໃສ່ມືຖືເພື່ອສົ່ງມອບບໍລິການທາງການເງິນຜ່ານສະມາດໂຟນພຽງເຄື່ອງດຽວ ຈຶ່ງກາຍເປັນ "ທາງອອກທີ່ເປັນຈິງພຽງທາງດຽວ" ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ "ຄວາມສະດວກສະບາຍ" ເທົ່ານັ້ນ.

ວິສາຫະກິດຂະໜາດກາງ ແລະ ຂະໜາດນ້ອຍ (SME) ຂອງລາວມີປະມານ 120,000 ແຫ່ງ ແລະ ດູດຊຶມແຮງງານກວ່າ 80% ຂອງກຳລັງແຮງງານທັງໝົດ (ອ້າງອີງ: Ministry of Industry and Commerce, Lao PDR, SME Development Plan 2021-2025). ແຕ່ວ່າ ສ່ວນໃຫຍ່ບໍ່ມີງົບການເງິນ ແລະ ບໍ່ມີຊັບສິນທີ່ສາມາດໃຊ້ເປັນຫຼັກຊັບໄດ້ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຜ່ານການກວດສອບສິນເຊື່ອຂອງທະນາຄານພານິດ.

ຄວາມຕ້ອງການທາງດ້ານທຶນທີ່ "ນ້ອຍເກີນໄປສຳລັບທະນາຄານ ແຕ່ໃຫຍ່ເກີນໄປສຳລັບບຸກຄົນ" ນີ້ ໄດ້ຖືກຕອບສະໜອງໂດຍ ທະນາຄານບ້ານ (Village Bank) ທີ່ດຳເນີນງານໃນລະດັບຊຸມຊົນ. ລະບົບດັ່ງກ່າວແມ່ນການທີ່ຊາວບ້ານລວບລວມທຶນຈຳນວນໜ້ອຍເຂົ້າກັນ ແລ້ວໝູນວຽນໃຊ້ໃນໝູ່ສະມາຊິກ ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີໃບອະນຸຍາດທະນາຄານຢ່າງເປັນທາງການ. ຄາດວ່າທົ່ວລາວມີທະນາຄານບ້ານຫຼາຍຮ້ອຍ ຫາ ກວ່າ 1,000 ແຫ່ງ.

ການຫັນໄປໃຊ້ລະບົບດິຈິຕອນຂອງສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກ (MFI) ມີຄວາມໝາຍສຳຄັນໃນການ "ເຮັດໃຫ້ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ" ເຖິງກິດຈະກຳທາງດ້ານການເງິນລະດັບຮາກຖານ ແລະ ສ້າງສົມທົບຂໍ້ມູນປະຫວັດສິນເຊື່ອໃນຮູບແບບດິຈິຕອນ. ຂໍ້ມູນທີ່ສົ່ງສົມໄວ້ນັ້ນ ໃນອະນາຄົດອາດຈະກາຍເປັນຂົວເຊື່ອມຕໍ່ໄປສູ່ການກູ້ຢືມຈາກທະນາຄານພານິດ ແລະ ການບໍລິການປະກັນໄພໄດ້.

ໃນການເວົ້າເຖິງ Financial DX ຂອງລາວ, ສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ຄື "Lan Xang Banker". ນີ້ແມ່ນໂຄງການ Financial DX ທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນປະເທດ, ພາຍໃຕ້ການສະໜັບສະໜູນຂອງ ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ (Bank of the Lao PDR), ໂດຍໄດ້ຍົກຍ້າຍການດຳເນີນງານຂອງທະນາຄານບ້ານທີ່ເຄີຍໃຊ້ປຶ້ມບັນຊີເຈ້ຍ ໄປສູ່ແອັບພລິເຄຊັນສະມາດໂຟນ.

"Lan Xang" ແມ່ນຊື່ທີ່ມາຈາກຊື່ເກົ່າຂອງລາວວ່າ "ອານາຈັກລ້ານຊ້າງ", ເຊິ່ງສະທ້ອນເຖິງເຈດຕະນາໃນການທັນສະໄໝໃຫ້ກັບພື້ນຖານທາງດ້ານການເງິນຂອງປະເທດ.

ກ່ອນການນຳໃຊ້ລະບົບດິຈິຕອລ, ທະນາຄານບ້ານໄດ້ບັນທຶກທຸກການເຄື່ອນໄຫວທາງການເງິນດ້ວຍການຂຽນດ້ວຍມືລົງໃນປຶ້ມບັນທຶກ. ຫົວໜ້າບ້ານ ແລະ ເຈົ້າໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບຈະເກັບຮັກສາປຶ້ມບັນທຶກໄວ້ໃນຕູ້ທີ່ມີກຸນແຈລັອດ, ແລະ ໃນທ້າຍເດືອນກໍ່ຈະຄຳນວນຍອດຄົງເຫຼືອດ້ວຍການຄິດໄລ່ດ້ວຍມື — ນີ້ຄືວິທີການດຳເນີນງານທີ່ຖືວ່າເປັນເລື່ອງປົກກະຕິ.

ວິທີການດັ່ງກ່າວນີ້ມີບັນຫາທີ່ຮ້າຍແຮງ. ຄວາມຜິດພາດໃນການບັນທຶກເກີດຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ແລະ ການທີ່ຍອດຄົງເຫຼືອທ້າຍເດືອນບໍ່ຕົງກັນກໍ່ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງແປກ. ໃນທຸກຄັ້ງທີ່ມີການກວດສອບ, ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ເວລາຫຼາຍວັນໃນການຕິດຕາມກວດສອບບັນຊີ, ແລະ ສຳລັບອົງການສູນກາງທີ່ຕ້ອງການຕິດຕາມສະຖານະການດຳເນີນງານຂອງທະນາຄານບ້ານແຕ່ລະແຫ່ງ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງລົງໄປກວດເຍືອນພື້ນທີ່ດ້ວຍຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ.

ໂຄງການ Lan Xang Banker ໄດ້ຖືກລິເລີ່ມຂຶ້ນເພື່ອປ່ຽນແປງສະຖານະການນີ້, ໂດຍການນຳໃຊ້ແອັບ Android ໃນທະນາຄານບ້ານ (Village Bank) ຈຳນວນ 850 ແຫ່ງທີ່ກະຈາຍຢູ່ໃນ 6 ແຂວງ, ແລະ ໄດ້ປ່ຽນການບັນທຶກທຸລະກຳທາງການເງິນຂອງຊາວບ້ານຫຼາຍໝື່ນຄົນໃຫ້ເປັນລະບົບດິຈິຕອລ.

ໃນທະນາຄານບ້ານທີ່ໄດ້ນຳໃຊ້ແອັບ Lan Xang Banker ນັ້ນ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ຮັບຜິດຊອບສາມາດດຳເນີນການຝາກ-ຖອນເງິນ, ການຍື່ນຂໍ ແລະ ອະນຸມັດສິນເຊື່ອ, ລວມທັງການຈັດການຕາຕະລາງຊຳລະໜີ້ໄດ້ຢ່າງເປັນລະບົບດຽວກັນບົນສະມາດໂຟນ. ລາຍງານປະຈຳເດືອນຍັງສາມາດສ້າງໄດ້ອັດຕະໂນມັດຜ່ານແອັບ, ແລະ ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ສາມາດກວດສອບຂໍ້ມູນຂອງທະນາຄານບ້ານແຕ່ລະແຫ່ງໄດ້ແບບ real-time.

ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮັບການຍ້ອງຍໍໃນພາກສະໜາມໂດຍສະເພາະ ຄື ການຮອງຮັບໂໝດ offline. ເນື່ອງຈາກເຂດຊົນນະບົດຂອງ ລາວ ມີຫຼາຍພື້ນທີ່ທີ່ສັນຍານໂທລະສັບມືຖືບໍ່ສະຖຽນ, ລະບົບຈຶ່ງໄດ້ຮັບການອອກແບບໃຫ້ສາມາດ sync ຂໍ້ມູນທີ່ປ້ອນໃນຂະນະທີ່ບໍ່ມີສັນຍານໂດຍອັດຕະໂນມັດເມື່ອກັບຄືນສູ່ໂໝດ online. ເຈົ້າໜ້າທີ່ທະນາຄານບ້ານບາງທ່ານເລົ່າວ່າ, ການຂີ່ລົດຈັກຂ້າມພູເຂົ້າເມືອງ ແລ້ວລໍຖ້າຢືນຢັນວ່າຂໍ້ມູນໄດ້ sync ສຳເລັດກ່ອນຈຶ່ງເດີນທາງກັບ — ເປັນຮູບແບບການໃຊ້ງານທີ່ພົບເຫັນໄດ້ທົ່ວໄປ.

ການສະສົມ "ຂໍ້ມູນທຸລະກຳ" ທີ່ບໍ່ສາມາດເຮັດໄດ້ດ້ວຍສະມຸດບັນຊີເຈ້ຍ ກຳລັງຄືບໜ້າໄປເລື້ອຍໆ, ເຊິ່ງໃນອະນາຄົດ ຂໍ້ມູນດັ່ງກ່າວອາດຖືກນຳໃຊ້ເປັນປະຫວັດສິນເຊື່ອຂອງຊາວບ້ານ ເພື່ອປະກອບໃນການພິຈາລະນາສິນເຊື່ອຂອງທະນາຄານພານິດ ໄດ້ອີກດ້ວຍ.

ການປ່ຽນແປງທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຫຼັງຈາກການນຳໃຊ້ຄືຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການບັນທຶກບັນຊີ. ຄວາມຜິດພາດຂອງສະມຸດບັນທຶກດ້ວຍມືຫຼຸດລົງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ເວລາໃນການຈັດທຳລາຍງານປະຈຳເດືອນກໍ່ຫຼຸດລົງຈາກຫຼາຍວັນເຫຼືອພຽງຫຼາຍຊົ່ວໂມງ. ການທີ່ອົງການກາງສາມາດກວດສອບຂໍ້ມູນໄດ້ແບບ real-time ກໍ່ກຳລັງສ້າງກົນໄກໃນການກວດພົບການສໍ້ໂກງ ແລະ ການດຳເນີນງານທີ່ຂາດຄວາມໂປ່ງໃສໄດ້ຕັ້ງແຕ່ໄລຍະຕົ້ນ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຍັງມີສິ່ງທ້າທາຍທີ່ຍັງຄ້າງຄາຢູ່. ຄວາມສາມາດໃນການໃຊ້ smartphone ຂອງຜູ້ຮັບຜິດຊອບມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ມີລາຍງານກ່ຽວກັບກໍລະນີທີ່ຫົວໜ້າບ້ານທີ່ມີອາຍຸສູງປະສົບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການໃຊ້ງານ app. ການປົກປັກຮັກສາຂໍ້ມູນໃນກໍລະນີທີ່ອຸປະກອນເສຍຫາຍ ຫຼື ສູນຫາຍກໍ່ເປັນຂໍ້ກັງວົນເຊັ່ນກັນ. ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຄືການຂະຫຍາຍການນຳໃຊ້ຈາກ 6 ແຂວງໃນປັດຈຸບັນໄປສູ່ແຂວງທີ່ເຫຼືອຈະດຳເນີນໄປແນວໃດ. ເນື່ອງຈາກສະພາບແວດລ້ອມດ້ານການສື່ສານ ແລະ ລະດັບຄວາມເຂັ້ມແຂງຂອງ ທະນາຄານບ້ານ ແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະພື້ນທີ່ ການຂະຫຍາຍແບບເອກະພາບຈຶ່ງເປັນເລື່ອງຍາກ ແລະ ຕ້ອງການການປັບແຕ່ງໃຫ້ເໝາະສົມກັບແຕ່ລະແຂວງ.

ການນຳໃຊ້ credit scoring ໂດຍອາໄສ AI ກໍ່ຢູ່ໃນການຖົກຖຽງ ແຕ່ຍັງຕ້ອງການເວລາໃນການສະສົມຂໍ້ມູນທຸລະກຳທີ່ພຽງພໍ ແລະ ໃນຂັ້ນຕອນນີ້ຈຶ່ງຖືວ່າເປັນສິ່ງທ້າທາຍສຳລັບອະນາຄົດ.

ຖ້າການເຮັດດິຈິຕອລຂອງທະນາຄານບ້ານແມ່ນ DX ຂອງ "ການເກັບອອມ · ການກູ້ຢືມ", ແລ້ວ M-Money ກໍຄື DX ຂອງ "ການຊຳລະເງິນໃນຊີວິດປະຈຳວັນ". ພາບທີ່ເຫັນການຊຳລະເງິນຄ່າເຂົ້າປຽກ (ກ໋ວຍຕຽວສໄຕລ໌ລາວ) ຢູ່ຕະຫຼາດວຽງຈັນດ້ວຍ QR Code ໃນຕອນເຊົ້ານັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງແປກໃໝ່ອີກຕໍ່ໄປແລ້ວ.

M-Money ແມ່ນກະເປົາເງິນອີເລັກໂທຣນິກທີ່ດຳເນີນງານໂດຍ Lao Telecom Group ສາມາດໃຊ້ງານໄດ້ທີ່ຮ້ານຄ້າທີ່ເຂົ້າຮ່ວມກວ່າ 30,000 ແຫ່ງ ສຳລັບການໂອນເງິນ, ການຊຳລະໃບບິນ, ແລະ ການຊຳລະດ້ວຍ QR. ຈຸດເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງມັນຄືສາມາດໃຊ້ງານໄດ້ພຽງແຕ່ມີ SIM card ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີບັນຊີທະນາຄານ. ໃນລາວທີ່ມີອັດຕາການຖືບັນຊີທະນາຄານພຽງ 26.8%, ແນວຄິດການອອກແບບນີ້ເຊື່ອມໂຍງໂດຍກົງກັບການລວມເອົາທາງດ້ານການເງິນ (financial inclusion).

ເນື່ອງຈາກ Lao Telecom ຄວບຄຸມໂຄງສ້າງພື້ນຖານດ້ານໂທລະຄົມນາຄົມໂດຍກົງ, ຈຶ່ງສາມາດໃຫ້ບໍລິການຄົບວົງຈອນຕັ້ງແຕ່ການອອກ SIM ຈົນເຖິງການເປີດກະເປົາເງິນອີເລັກໂທຣນິກ. ສາມາດໃຊ້ການຊຳລະເງິນອີເລັກໂທຣນິກໄດ້ທັນທີໃນວັນທີ່ຊື້ SIM ຈາກຮ້ານມືຖືໃນເຂດຊົນນະບົດ — ຄວາມສະດວກງ່າຍດາຍນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ຮອງຮັບການແຜ່ຂະຫຍາຍຂອງບໍລິການ.

ຄູ່ແຂ່ງຢ່າງ Unitel (ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການໂທລະຄົມນາຄົມອັນດັບ 2 ຂອງລາວ) ກໍ່ໄດ້ໃຫ້ບໍລິການທີ່ຄ້າຍຄືກັນຜ່ານ «U-Money», ສ້າງໂຄງສ້າງທີ່ການແຂ່ງຂັນລະຫວ່າງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການໂທລະຄົມນາຄົມກຳລັງເລັ່ງການຫັນປ່ຽນດ້ານດິຈິຕອລ (DX) ຂອງລະບົບການຊຳລະເງິນໃນລາວ.

ການຊຳລະເງິນດ້ວຍ QR ຂອງລາວບໍ່ໄດ້ຈຳກັດຢູ່ພາຍໃນປະເທດເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ກຳລັງຂະຫຍາຍການເຊື່ອມຕໍ່ກັບ 4 ປະເທດເພື່ອນບ້ານຢ່າງໄວວາ.

ກັບໄທ, ໄດ້ມີການເຊື່ອມຕໍ່ QR ກັບ PromptPay ສຳເລັດແລ້ວ, ໂດຍດຳເນີນງານຕາມມາດຕະຖານ ASEAN QR Payment. ນັກທ່ອງທ່ຽວຈາກໄທທີ່ມາຢ້ຽມຢາມລາວສາມາດຊຳລະເງິນໄດ້ໂດຍກົງຜ່ານແອັບທະນາຄານໄທ, ຈຶ່ງບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງແລກປ່ຽນເງິນຕາອີກຕໍ່ໄປ. ສຳລັບນັກທ່ອງທ່ຽວຈາກຈີນ, ການໃຊ້ QR ຮ່ວມກັນກັບ WeChat Pay ແລະ Alipay ກຳລັງຂະຫຍາຍຕົວ, ພ້ອມທັງໄດ້ເລີ່ມການເຊື່ອມໂຍງກັບ NAPAS (ເຄືອຂ່າຍການຊຳລະເງິນແຫ່ງຊາດ) ຂອງຫວຽດນາມ ແລະ Bakong (ລະບົບການຊຳລະເງິນດິຈິຕອລຂອງທະນາຄານກາງ) ຂອງກຳປູເຈຍດ້ວຍ.

ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການຊຳລະເງິນຂ້າມຊາຍແດນນີ້ ສົ່ງຜົນໂດຍກົງຕໍ່ການຫຼຸດຜ່ອນຂັ້ນຕອນການແລກປ່ຽນເງິນຕາ ແລະ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການໂອນເງິນສຳລັບບໍລິສັດຕ່າງປະເທດທີ່ດຳເນີນທຸລະກິດໃນລາວ. ໂດຍສະເພາະລະຫວ່າງໄທ-ລາວ, ເນື່ອງຈາກມີການເຄື່ອນຍ້າຍຂອງຜູ້ຄົນທາງບົກຢ່າງຄຶກຄັກ, ຈຶ່ງເປັນພື້ນທີ່ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການລວມເຂົ້າກັນຂອງລະບົບການຊຳລະເງິນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

ທະນາຄານກາງລາວ (Bank of the Lao PDR) ກຳລັງດຳເນີນການທົດລອງ CBDC (ສະກຸນເງິນດິຈິຕອລຂອງທະນາຄານກາງ) ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ດິຈິຕອລກີບລາວ" ຮ່ວມກັບບໍລິສັດ Blockchain ຂອງຍີ່ປຸ່ນ SORAMITSU. SORAMITSU ມີຜົນງານໃນການພັດທະນາ CBDC "Bakong" ຂອງກຳປູເຈຍ ແລະ ໄດ້ນຳໃຊ້ພື້ນຖານ Blockchain ດຽວກັນ (Hyperledger Iroha) ໃນລາວເຊັ່ນກັນ (ທີ່ມາ: SORAMITSU ຂ່າວປະຊາສຳພັນ, 2023).

ຫາກດິຈິຕອລກີບລາວເກີດຂຶ້ນຈິງ, ປະຊາຊົນທີ່ບໍ່ມີບັນຊີທະນາຄານກໍ່ຈະສາມາດເຮັດທຸລະກຳດ້ວຍສະກຸນເງິນດິຈິຕອລທາງການໄດ້. ມັນມີທ່າແຮງທີ່ຈະກາຍເປັນກຸນແຈສຳຄັນຂອງການລວມທາງດ້ານການເງິນ (financial inclusion) ໄດ້ແກ່: ການຫຼຸດຕົ້ນທຶນການໂອນເງິນຂອງແຮງງານຕ່າງປະເທດ, ການແຈກຢາຍເງິນອຸດໜູນ ແລະ ສະຫວັດດີການຈາກລັດຖະບານໄປຫາບຸກຄົນໃນຮູບແບບດິຈິຕອລ, ລວມທັງການເຮັດໃຫ້ເສດຖະກິດນອກລະບົບ "ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນຂຶ້ນ".

ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ການນຳໃຊ້ CBDC ຢ່າງເຕັມຮູບແບບຍັງມີອຸປະສັກຫຼາຍຢ່າງ ໄດ້ແກ່: ການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານໂທລະຄົມນາຄົມທົ່ວປະເທດ, ການຈັດຕັ້ງກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຊຳລະເງິນທາງອີເລັກໂທຣນິກ, ແລະ ການສ້າງຄວາມຮັບຮູ້ໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ. ໃນຂັ້ນຕອນນີ້ ຍັງຢູ່ໃນລະດັບການທົດລອງ, ໂດຍທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ລະບຸໄລຍະເວລາສຳລັບການນຳໃຊ້ຕົວຈິງ ແລະ ໄດ້ສະແດງທ່າທີຄ່ອຍໆດຳເນີນການຢ່າງລະມັດລະວັງ.

ການຫັນປ່ຽນດ້ານດິຈິຕອລທາງການເງິນ (Financial DX) ຂອງລາວກຳລັງກ້າວໜ້າຢ່າງໝັ້ນຄົງ. ແນວໃດກໍຕາມ, ໃນຂະນະທີ່ມີກໍລະນີຄວາມສຳເລັດຂອງ Lan Xang Banker ແລະ M-Money, ຍັງມີອຸປະສັກດ້ານໂຄງສ້າງຫຼາຍຢ່າງທີ່ຂັດຂວາງການແຜ່ຂະຫຍາຍໃນລະດັບທົ່ວປະເທດ. ທີ່ນີ້, ພວກເຮົາຈະສະຫຼຸບ 3 ສິ່ງທ້າທາຍທີ່ສອດຄ່ອງກັບສະພາບຄວາມເປັນຈິງໃນພາກສະໜາມ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ການລວມເຂົ້າທາງດ້ານການເງິນທີ່ຕໍ່າຕົວເອງໄດ້ກາຍເປັນຄໍຄວດຂອງການແຜ່ຂະຫຍາຍ Fintech. ການບໍລິການທາງດ້ານການເງິນດິຈິຕອລຫຼາຍຢ່າງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີບັນຊີທະນາຄານ ຫຼື ເອກະສານຢັ້ງຢືນຕົວຕົນຢ່າງເປັນທາງການໃນຂະບວນການ KYC (ການຢັ້ງຢືນຕົວຕົນ), ແຕ່ໃນລາວ, ອັດຕາການແຜ່ຂະຫຍາຍຂອງບັດປະຈຳຕົວແຫ່ງຊາດມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍລະຫວ່າງເຂດຕົວເມືອງ ແລະ ເຂດຊົນນະບົດ.

ການບໍລິການທີ່ອີງໃສ່ SIM Card ຢ່າງ M-Money ໄດ້ຜ່ານອຸປະສັກນີ້ໄດ້ບາງສ່ວນ, ແຕ່ສຳລັບການເຂົ້າເຖິງການບໍລິການທາງດ້ານການເງິນທີ່ສູງຂຶ້ນ——ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ສິນເຊື່ອ ແລະ ການປະກັນໄພ——ການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານ Digital ID ແມ່ນມີຄວາມຈຳເປັນຢ່າງຍິ່ງ. ລັດຖະບານລາວກຳລັງດຳເນີນການປັບປຸງລະບົບບັດປະຈຳຕົວແຫ່ງຊາດໃຫ້ທັນສະໄໝພາຍໃຕ້ການສະໜັບສະໜູນຂອງ ທະນາຄານໂລກ, ແຕ່ການຂະຫຍາຍໄປສູ່ເຂດຊົນນະບົດຄາດວ່າຈະໃຊ້ເວລາອີກໄລຍະໜຶ່ງ.

4G ການສື່ສານໃນເຂດອ້ອມຂ້າງວຽງຈັນມີຄວາມຄຸ້ມຄອງທີ່ດີ, ແຕ່ໃນເຂດພູດອຍທາງພາກເໜືອ ແລະ ບໍລິເວນຊາຍແດນ ຍັງມີພື້ນທີ່ທີ່ໃຊ້ໄດ້ພຽງ 2G/3G ຫຼື ບໍ່ມີສັນຍານເລີຍ. ຄວາມຊ່ອງຫວ່າງດ້ານການສື່ສານນີ້ ຖືເປັນຂໍ້ຈຳກັດທາງກາຍະພາບທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນການຂະຫຍາຍ DX ທາງດ້ານການເງິນໄປທົ່ວປະເທດ.

ການທີ່ Lan Xang Banker ນຳໃຊ້ການອອກແບບແບບ offline-first ນັ້ນ ກໍ່ແມ່ນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມເປັນຈິງດັ່ງກ່າວ. ສະຖາປັດຕະຍະກຳທີ່ບັນທຶກຂໍ້ມູນໄວ້ໃນເຄື່ອງ ແລ້ວ sync ກັບ server ເມື່ອມີການເຊື່ອມຕໍ່ນັ້ນ, ສຳລັບແອັບດ້ານການເງິນຂອງລາວ ບໍ່ແມ່ນ "ຟັງຊັນທີ່ມີກໍ່ດີ" ແຕ່ເປັນ "ຂໍ້ກຳນົດທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້". ໃນປີ 2026 ໄດ້ເລີ່ມມີການສົນທະນາກ່ຽວກັບການຂະຫຍາຍ 5G ແລ້ວ, ແຕ່ຄາດວ່າຈະຕ້ອງໃຊ້ເວລາອີກຫຼາຍປີກວ່າຈະເຂົ້າເຖິງເຂດຊົນນະບົດໄດ້.

ສຳລັບຜູ້ສູງອາຍຸໃນເຂດຊົນນະບົດ, ແນວຄິດທີ່ວ່າ "ເງິນຢູ່ໃນສະມາດໂຟນ" ນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ເຂົ້າໃຈໄດ້ຍາກໂດຍທຳມະຊາດ. ຄວາມຮູ້ສຶກກັງວົນໃຈເມື່ອບໍ່ມີເງິນສົດຢູ່ໃນມື——ຄວາມຮູ້ສຶກນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ສົມເຫດສົມຜົນ, ແລະ ບໍ່ແມ່ນບັນຫາທີ່ຈະແກ້ໄຂໄດ້ພຽງແຕ່ "ສອນວິທີໃຊ້ງານ" ເທົ່ານັ້ນ.

ໃນການຂະຫຍາຍຕົວຂອງ Lan Xang Banker, ເຈົ້າໜ້າທີ່ທະນາຄານໝູ່ບ້ານໄດ້ສາທິດການໃຊ້ງານໃຫ້ຊາວບ້ານເຫັນໂດຍກົງ, ແລະ ໄດ້ຈັດຕັ້ງ "ໄລຍະດຳເນີນການຄຽງຄູ່" ໃນຊ່ວງສອງສາມຄັ້ງທຳອິດ ໂດຍການບັນທຶກທັງໃນສະໝຸດບັນຊີເຈ້ຍ ແລະ ແອັບພ້ອມກັນ. ວິທີການທີ່ຄ່ອຍໆປ່ຽນຜ່ານໄປສູ່ລະບົບດິຈິຕອລຢູ່ໃນຄວາມສຳພັນທີ່ຮູ້ຈັກໜ້າຕາກັນນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນ low-tech ໃນດ້ານເຕັກໂນໂລຊີ, ແຕ່ກໍ່ເປັນວິທີທີ່ມີປະສິດທິພາບທີ່ສຸດໃນດ້ານການສ້າງຄວາມໄວ້ວາງໃຈ.

ຫາກຂ້າມຜ່ານ "ການສ້າງຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃນພາກສະໜາມ" ນີ້ ແລ້ວແຈກຢາຍພຽງແຕ່ແອັບ, ອັດຕາການຕິດຕໍ່ໃຊ້ງານຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງກໍ່ຈະຍັງຄົງຕ່ຳຢູ່. ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສ້າງຄວາມສຳພັນໃນຊຸມຊົນ ແມ່ນສິ່ງທີ່ແຍກອອກຈາກກັນບໍ່ໄດ້ ແລະ ຕ້ອງດຳເນີນໄປເປັນໜຶ່ງດຽວກັນໃນລາວ.

ສຳລັບ MFI (ສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກ) ຂອງລາວທີ່ຕ້ອງການປະສົບຜົນສຳເລັດໃນການທຳ DX ນັ້ນ, ການນຳເອົາ fintech solution ທີ່ມາຈາກ Silicon Valley ມາໃຊ້ໂດຍກົງຍ່ອມບໍ່ສາມາດໃຊ້ງານໄດ້. ຈຳເປັນຕ້ອງມີການອອກແບບທີ່ສອດຄ່ອງກັບສະພາບແວດລ້ອມດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານ, ລັກສະນະຂອງຜູ້ໃຊ້ງານ, ແລະ ສະພາບແວດລ້ອມດ້ານກົດລະບຽບທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງລາວ. ຂໍ້ກຳນົດດ້ານເຕັກນິກ 4 ຂໍ້ ທີ່ໄດ້ເຫັນຊັດເຈນຈາກຜົນງານຂອງ Lan Xang Banker ຈະຖືກສະຫຼຸບລວບລວມໄວ້ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້.

ໃນລາວ, ໂທລະສັບສະຫຼາດ (smartphone) ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຢ່າງກວ້າງຂວາງກວ່າ desktop PC ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ອີງຕາມຂໍ້ມູນຂອງ StatCounter, ອັດຕາການໃຊ້ອິນເຕີເນັດຜ່ານໂທລະສັບມືຖືໃນລາວສູງກວ່າ 70%, ໂດຍສະເພາະໃນກຸ່ມໄວໜຸ່ມ, ໂທລະສັບສະຫຼາດມັກຈະເປັນອຸປະກອນດຽວທີ່ໃຊ້ເຊື່ອມຕໍ່ອິນເຕີເນັດ.

ໃນການອອກແບບລະບົບຂອງ MFI, ຫຼັກການພື້ນຖານບໍ່ແມ່ນ "ອອກແບບສຳລັບ desktop ກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງປັບໃຫ້ຮອງຮັບໂທລະສັບມືຖື" ແຕ່ຕ້ອງອອກແບບໂດຍຄຳນຶງເຖິງ Android ເປັນຫຼັກຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ. ຕະຫຼາດໂທລະສັບສະຫຼາດໃນລາວມີ Android ຄອງສ່ວນແບ່ງຫຼາຍກວ່າ 90%, ແລະ ຮຸ່ນລາຄາຖືກ (entry model, ລາຄາປະມານ 1〜2 ໝື່ນເຢັນ) ຍັງເປັນກຸ່ມຫຼັກ. ຫາກລະບົບບໍ່ສາມາດເຮັດວຽກໄດ້ຢ່າງລາບລື່ນເທິງອຸປະກອນ spec ຕ່ຳ ແລະ ບໍ່ໄດ້ອອກແບບໃຫ້ໃຊ້ data ໜ້ອຍທີ່ສຸດ, ກໍຈະບໍ່ສາມາດໃຊ້ງານໄດ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃນພາກສະໜາມ.

ປັດໄຈຄວາມສຳເລັດຂອງ Lan Xang Banker ທີ່ຖືກກ່າວເຖິງຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກຄືການອອກແບບທີ່ສາມາດດຳເນີນງານພື້ນຖານໄດ້ແມ່ນແຕ່ໃນສະພາວະອອບລາຍ. ແນວທາງ "Offline First" ນີ້ບໍ່ແມ່ນສິ່ງຟຸ່ມເຟືອຍ ຫາກແຕ່ເປັນຂໍ້ກຳນົດທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້ສຳລັບລະບົບທີ່ໃຊ້ງານໃນ MFI ຂອງລາວ.

ໃນດ້ານເຕັກນິກ, ວິທີທີ່ໃຊ້ກັນທົ່ວໄປຄືການບັນທຶກຂໍ້ມູນໄວ້ໃນອຸປະກອນໂດຍຜ່ານຖານຂໍ້ມູນທ້ອງຖິ່ນ ເຊັ່ນ SQLite ແລ້ວຈຶ່ງສົ່ງສະເພາະຂໍ້ມູນທີ່ປ່ຽນແປງໄປຫາເຊີເວີເມື່ອການເຊື່ອມຕໍ່ຟື້ນຄືນ ຊຶ່ງເອີ້ນວ່າການ sync ແບບ differential. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຕ້ອງພິຈາລະນາ logic ການແກ້ໄຂ conflict ຢ່າງລະມັດລະວັງໃນຂັ້ນຕອນການອອກແບບ ໃນກໍລະນີທີ່ເຈົ້າໜ້າທີ່ຫຼາຍຄົນອັບເດດຂໍ້ມູນຂອງສະມາຊິກໃນໝູ່ບ້ານດຽວກັນຈາກອຸປະກອນຕ່າງກັນ. ວິທີ "ຜູ້ທີ່ຂຽນຫຼ້າສຸດຊະນະ" ບໍ່ສາມາດຮັບປະກັນຄວາມສອດຄ່ອງຂອງຂໍ້ມູນທຸລະກຳໄດ້ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຕ້ອງການ merge strategy ທີ່ລວມເອົາ timestamp ແລະ transaction ID ເຂົ້າດ້ວຍກັນ.

ໃນດ້ານປະສົບການຜູ້ໃຊ້, ສິ່ງສຳຄັນຄືການສະແດງ "ວັນທີ sync ຫຼ້າສຸດ" ໄວ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເທິງໜ້າຈໍ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຈຳນວນຂໍ້ມູນທີ່ຍັງບໍ່ທັນ sync ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນ. ຖ້າເຈົ້າໜ້າທີ່ບໍ່ສາມາດກວດສອບໄດ້ທັນທີວ່າ "ຂໍ້ມູນຂອງຕົນໄດ້ຖືກສົ່ງໄປຍັງເຊີເວີແລ້ວຫຼືຍັງ" ນິໄສການໃຊ້ປຶ້ມບັນຊີເຈ້ຍຄຽງຄູ່ກໍຈະຍັງຄົງຢູ່ຕໍ່ໄປ.

ໃນທະນາຄານບ້ານແບບດັ້ງເດີມ, ການກວດສອບສິນເຊື່ອແມ່ນອີງໃສ່ປະສົບການ ແລະ ຄວາມສຳພັນສ່ວນຕົວຂອງເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ຮັບຜິດຊອບ. ການຕັດສິນໃຈແບບ "ຄົນນີ້ຂະຫຍັນຂັນແຂ່ງ ສະນັ້ນຄົງຈ່າຍຄືນໄດ້" ສາມາດໃຊ້ໄດ້ໃນຊຸມຊົນຂະໜາດນ້ອຍ, ແຕ່ບໍ່ສາມາດຂະຫຍາຍຂະໜາດໄດ້.

ການໃຊ້ AI ໃນການໃຫ້ຄະແນນສິນເຊື່ອ (credit scoring) ມີທ່າແຮງທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ຂະບວນການທີ່ຂຶ້ນກັບຕົວບຸກຄົນນີ້ມີຄວາມເປັນກາງຫຼາຍຂຶ້ນ. ສິ່ງທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈເປັນພິເສດໃນບໍລິບົດຂອງລາວ ຄື ການນຳໃຊ້ "ຂໍ້ມູນທາງເລືອກ" (alternative data). ນີ້ແມ່ນວິທີການທີ່ໃຊ້ປະເມີນຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືທາງດ້ານສິນເຊື່ອຂອງກຸ່ມຄົນທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ມູນສິນເຊື່ອແບບດັ້ງເດີມ (ເຊັ່ນ: ປະຫວັດການໃຊ້ບັດເຄຣດິດ ຫຼື ໃບລາຍງານທຸລະກຳທະນາຄານ) ໂດຍອາໄສປະຫວັດການທຸລະກຳ M-Money, ຂໍ້ມູນການໃຊ້ງານຂອງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການໂທລະຄົມ, ແລະ ບັນທຶກການສົ່ງຜົນຜະລິດທາງກະສິກຳ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ຄວາມຄາດຫວັງທີ່ວ່າ "ຖ້າມອບໃຫ້ AI ຈັດການ ກໍຈະໄດ້ການຕັດສິນໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງ" ນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ອັນຕະລາຍ. ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ຂໍ້ມູນມີໜ້ອຍ, ຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງ model ບໍ່ສາມາດກວດສອບໄດ້ຢ່າງພຽງພໍ. ວິທີການທີ່ເໝາະສົມກັບຄວາມເປັນຈິງ ຄື ຮູບແບບ hybrid ທີ່ AI ຄັດກອງຜູ້ສະໝັກ ແລ້ວໃຫ້ມະນຸດເປັນຜູ້ຕັດສິນໃຈຂັ້ນສຸດທ້າຍ. ແທນທີ່ຈະມຸ່ງໄປສູ່ການອັດຕະໂນມັດຢ່າງສົມບູນ, ການນຳໃຊ້ AI ໃນຮູບແບບທີ່ເສີມການຕັດສິນໃຈຂອງມະນຸດ ຖືວ່າມີປະສິດທິຜົນເປັນພິເສດສຳລັບຕະຫຼາດລາວທີ່ຂໍ້ມູນຍັງມີຈຳກັດ.

ໃນການຈັດການຂໍ້ມູນທາງດ້ານການເງິນ, ການຮັບມືກັບຄວາມປອດໄພ ແລະ ການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບແມ່ນສິ່ງທີ່ຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້.

ໃນດ້ານເຕັກນິກ, ການເຂົ້າລະຫັດຂໍ້ມູນໃນຂະນະທີ່ຊິງຄ໌ຂໍ້ມູນແບບອອບໄລນ໌ແມ່ນມີຄວາມສຳຄັນເປັນພິເສດ. ຫາກຂໍ້ມູນທາງດ້ານການເງິນທີ່ເກັບໄວ້ໃນເຄື່ອງໃນທ້ອງຖິ່ນຍັງຄົງຢູ່ໃນຮູບແບບຂໍ້ຄວາມທຳມະດາ, ຈະມີຄວາມສ່ຽງທີ່ປະຫວັດການເຮັດທຸລະກຳຂອງຊາວບ້ານທັງໝົດຈະຮົ່ວໄຫຼໃນກໍລະນີທີ່ອຸປະກອນຖືກລັກ ຫຼື ສູນຫາຍ. ນອກຈາກການເຂົ້າລະຫັດແບບ End-to-End ແລ້ວ, ຍັງຕ້ອງການການລັອກແອັບດ້ວຍການພິສູດຕົວຕົນທາງຊີວະມິຕິ (ລາຍນິ້ວມື ແລະ ການຮັບຮູ້ໃບໜ້າ) ລວມທັງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຟັງຊັນ Remote Wipe (ການລຶບຂໍ້ມູນຈາກໄລຍະໄກ).

ໃນດ້ານການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ, ການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບທາງດ້ານການເງິນຂອງທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ການຮັບມືກັບຂໍ້ກຳນົດ AML/CFT (ການຕ້ານການຟອກເງິນ ແລະ ການສະໜອງທຶນໃຫ້ແກ່ການກໍ່ການຮ້າຍ) ແມ່ນສິ່ງຈຳເປັນ. ນອກຈາກນີ້, ລາວກຳລັງມຸ່ງໄປສູ່ທິດທາງທີ່ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການເກັບຮັກສາຂໍ້ມູນພາຍໃນປະເທດ (Data Localization), ເຊິ່ງສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການຄັດເລືອກ Cloud Server ດ້ວຍ. ໃນຫຼາຍກໍລະນີ, ມີການໃຊ້ AWS ຫຼື GCP ໃນ Region ສິງກະໂປ, ແຕ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບການພັດທະນາກົດໝາຍໃນອະນາຄົດ, ອາດຈະມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງຕິດຕັ້ງເຊີບເວີພາຍໃນ ສປປ ລາວ.

ໃນການຂັບເຄື່ອນ Financial DX ໃນລາວ, ການຄັດເລືອກຄູ່ຮ່ວມງານດ້ານເທັກໂນໂລຊີຖືເປັນການຕັດສິນໃຈທີ່ສຳຄັນທີ່ກຳນົດຄວາມສຳເລັດຫຼືຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງໂຄງການ. ຈາກກໍລະນີສຶກສາຂອງ Lan Xang Banker ແລະ M-Money, ພວກເຮົາໄດ້ລວບລວມ 5 ມຸມມອງທີ່ຄວນກວດສອບໃນການຄັດເລືອກຄູ່ຮ່ວມງານ.

1. ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນການດຳເນີນງານຂອງອຸດສາຫະກຳການເງິນຫຼືບໍ່ ສາມາດອອກແບບລະບົບໂດຍອ້າງອີງຈາກຄວາມເຂົ້າໃຈໃນການດຳເນີນງານຕົວຈິງຂອງ MFI ແລະ ທະນາຄານໄດ້ຫຼືບໍ່. ນອກຈາກຄວາມສາມາດດ້ານເທັກໂນໂລຊີໃນຖານະບໍລິສັດ IT ແລ້ວ, ຄວາມຮູ້ດ້ານການປະຕິບັດງານທາງການເງິນ ເຊັ່ນ: ການກວດສອບສິນເຊື່ອ, ການຈັດການຊຳລະຄືນ ແລະ ການຮັບມືກັບການກວດສອບ ກໍ່ເປັນສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້.

2. ມີປະສົບການໃນການອອກແບບ Offline-First ຫຼືບໍ່ ໃນສະພາບແວດລ້ອມດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານຂອງລາວ, ລະບົບທີ່ອີງໃສ່ການເຊື່ອມຕໍ່ຕະຫຼອດເວລາຈະໃຊ້ງານຕົວຈິງໃນພາກສະໜາມບໍ່ໄດ້. ການກວດສອບວ່າຄູ່ຮ່ວມງານມີປະສົບການໃນການອອກແບບ ແລະ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ Offline ຫຼືບໍ່ ຖືເປັນຈຸດທີ່ຕ້ອງກວດສອບຢ່າງແນ່ນອນ.

3. ມີລະບົບສະໜັບສະໜູນເປັນພາສາທ້ອງຖິ່ນ (ພາສາລາວ) ຫຼືບໍ່ ການທີ່ UI, ຄູ່ມື ແລະ ເອກະສານຝຶກອົບຮົມສາມາດສະໜອງໃຫ້ເປັນພາສາລາວໄດ້ຫຼືບໍ່ ສົ່ງຜົນໂດຍກົງຕໍ່ອັດຕາການນຳໃຊ້ຕົວຈິງໃນພາກສະໜາມ. ຫາກສະໜັບສະໜູນສະເພາະພາສາອັງກິດ, ພະນັກງານໃນເຂດຊົນນະບົດຈະບໍ່ສາມາດໃຊ້ງານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ.

4. ກຳນົດໃຫ້ AI ເປັນ "ເຄື່ອງມືຊ່ວຍ" ຫຼືບໍ່ ຄວນລະວັງຄູ່ຮ່ວມງານທີ່ໂຄສະນາດ້ວຍການເຮັດວຽກອັດຕະໂນມັດຢ່າງສົມບູນ. ໃນຕະຫຼາດລາວທີ່ຂໍ້ມູນຍັງມີຈຳກັດ, Hybrid Model ທີ່ AI ເສີມການຕັດສິນໃຈຂອງມະນຸດຖືວ່າມີຄວາມເປັນຈິງ ແລະ ປອດໄພກວ່າ.

5. ມີຄວາມຮູ້ດ້ານການຮັບມືກັບກົດລະບຽບຫຼືບໍ່ ມີປະສົບການໃນການຮັບມືກັບກົດລະບຽບຂອງ ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ, ຂໍ້ກຳນົດ AML/CFT ແລະ ຂໍ້ກຳນົດ Data Localization ຫຼືບໍ່. ໃນຂົງເຂດການເງິນ, ຄວາມລ່າຊ້າໃນການຮັບມືກັບກົດລະບຽບສາມາດເຮັດໃຫ້ໂຄງການທັງໝົດຊຶກງັນໄດ້.

ການຫັນປ່ຽນດ້ານການເງິນດິຈິຕອນ (Financial DX) ຂອງລາວ ກຳລັງດຳເນີນໄປໃນບໍລິບົດທີ່ແຕກຕ່າງຈາກປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວໂດຍສິ້ນເຊີງ. ຈາກກໍລະນີສຶກສາ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍທີ່ໄດ້ກ່າວເຖິງໃນບົດຄວາມນີ້ ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ 3 ຈຸດສຳຄັນ ດັ່ງນີ້.

"ຊ່ອງຫວ່າງ" ຄືໂອກາດ. ຕົວເລກອັດຕາການຖືບັນຊີທະນາຄານ 26.8% ບໍ່ພຽງແຕ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນສິ່ງທ້າທາຍ ແຕ່ຍັງໝາຍຄວາມວ່າມີຊ່ອງຫວ່າງໃຫ້ການເງິນໂມບາຍ (mobile finance) ສາມາດແຜ່ຂະຫຍາຍໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ. ທີ່ Lan Xang Banker ສາມາດຫັນປ່ຽນທະນາຄານບ້ານ (ວິລເລດ ແບງ / Village Bank) ໃນ 6 ແຂວງ ຈຳນວນ 850 ແຫ່ງໃຫ້ເປັນດິຈິຕອນໄດ້ນັ້ນ ສ່ວນໜຶ່ງກໍ່ຍ້ອນບໍ່ມີລະບົບ Legacy ທີ່ມີຢູ່ເດີມຄອຍຂັດຂວາງ.

Offline-first ບໍ່ແມ່ນ "ມີກໍ່ດີ" ແຕ່ "ຈຳເປັນຕ້ອງມີ". ເມື່ອພິຈາລະນາຂໍ້ຈຳກັດດ້ານພູມສາດ ແລະ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານຂອງລາວ ລະບົບທີ່ຕ້ອງການການເຊື່ອມຕໍ່ຕະຫຼອດເວລາຈະໃຊ້ງານບໍ່ໄດ້. ການເກັບຂໍ້ມູນໃນເຄື່ອງ (local storage) ແລະ ການ sync ຂໍ້ມູນສ່ວນຕ່າງ (differential sync) ຕ້ອງຖືກກຳນົດໃຫ້ເປັນຄວາມຕ້ອງການພື້ນຖານທີ່ຕ້ອງຝັງໄວ້ຕັ້ງແຕ່ຂັ້ນຕອນການອອກແບບ.

ເທັກໂນໂລຊີ (Technology) ຢ່າງດຽວບໍ່ພຽງພໍ. ບໍລິການດິຈິຕອນຈະຕິດຕົ່ວໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອມີຄວາມໄວ້ວາງໃຈຈາກຊຸມຊົນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເຄືອຂ່າຍທະນາຄານບ້ານ ຫຼື ການຝຶກອົບຮົມແບບພົບໜ້າ. ການແຈກຈ່າຍ app ພຽງຢ່າງດຽວຍັງບໍ່ພຽງພໍ ການສະໜັບສະໜູນການນຳໃຊ້ທີ່ໃກ້ຊິດກັບສະພາບຕົວຈິງໃນພາກສະໜາມຄືສິ່ງທີ່ຕັດສິນຄວາມສຳເລັດ ຫຼື ຄວາມລົ້ມເຫຼວ.

Q. ທະນາຄານບ້ານ (Village Bank) ຂອງລາວແມ່ນຫຍັງ? A. ແມ່ນອົງກອນການເງິນທີ່ອີງໃສ່ຊຸມຊົນ ໂດຍຊາວບ້ານນຳເງິນທຶນຈຳນວນໜ້ອຍມາລວມກັນ ແລ້ວໝູນໃຊ້ທຶນດັ່ງກ່າວລະຫວ່າງສະມາຊິກ. ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີໃບອະນຸຍາດທະນາຄານຢ່າງເປັນທາງການ ແລະ ຄາດວ່າມີຢູ່ຫຼາຍຮ້ອຍຫາກວ່າ 1,000 ແຫ່ງຂຶ້ນໄປທົ່ວລາວ. ສຳລັບຊາວຊົນນະບົດທີ່ບໍ່ຜ່ານເງື່ອນໄຂການກູ້ຢືມຂອງທະນາຄານພານິດ, ທະນາຄານບ້ານຖືເປັນຊ່ອງທາງສຳຄັນໃນການຝາກເງິນ ແລະ ກູ້ຢືມເງິນຈຳນວນນ້ອຍ.

Q. Lan Xang Banker ທຸກຄົນສາມາດໃຊ້ໄດ້ບໍ? A. Lan Xang Banker ແມ່ນແອັບພິເຄຊັນດ້ານການດຳເນີນງານທີ່ອອກແບບສຳລັບຜູ້ຮັບຜິດຊອບການບໍລິຫານທະນາຄານບ້ານ ບໍ່ແມ່ນສຳລັບຜູ້ບໍລິໂພກທົ່ວໄປໃຊ້ໂດຍກົງ. ຊາວບ້ານຍັງຄົງໃຊ້ບໍລິການຝາກເງິນ ແລະ ກູ້ຢືມເງິນຜ່ານຫ້ອງການທະນາຄານບ້ານຕາມເດີມ ແຕ່ການບັນທຶກບັນຊີ ແລະ ການຈັດການຢູ່ເບື້ອງຫຼັງໄດ້ຖືກເຮັດໃຫ້ເປັນດິຈິຕອລແລ້ວ.

Q. ການໃຊ້ M-Money ໃນລາວຕ້ອງການຫຍັງແດ່? A. ຫາກມີ SIM Card ຂອງ Lao Telecom, ສາມາດເປີດ e-Wallet ຂອງ M-Money ໄດ້ໂດຍບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີບັນຊີທະນາຄານ. ການລົງທະບຽນສາມາດດຳເນີນການໄດ້ທີ່ຮ້ານຂາຍໂທລະສັບ ຫຼື ຮ້ານຕົວແທນ ໂດຍຕ້ອງມີເອກະສານຢືນຢັນຕົວຕົນ (ໜັງສືຜ່ານແດນ ຫຼື ບັດປະຈຳຕົວແຫ່ງຊາດ).

Q. ດິຈິຕອລກີບລາວ (CBDC) ຈະນຳໃຊ້ຢ່າງເປັນຈິງເປັນຈັງເມື່ອໃດ? A. ນັບຮອດເດືອນມີນາ 2026, ຍັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນການທົດລອງ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນມີການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການກ່ຽວກັບກຳນົດເວລານຳໃຊ້ຢ່າງເຕັມຮູບແບບ. ມີອຸປະສັກຫຼາຍດ້ານທີ່ຕ້ອງຜ່ານ ລວມທັງການພັດທະນາໂຄງລ່າງພື້ນຖານດ້ານການສື່ສານ ແລະ ການຈັດຕັ້ງກອບກົດໝາຍ ໂດຍໄດ້ສະແດງທ່າທີວ່າຈະດຳເນີນການຢ່າງລະມັດລະວັງເປັນຂັ້ນຕອນ.

ບົດຄວາມນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອໃຫ້ຂໍ້ມູນເທົ່ານັ້ນ ແລະ ບໍ່ແມ່ນການແນະນຳຜະລິດຕະພັນທາງການເງິນ/ການບໍລິການສະເພາະໃດໜຶ່ງ ຫຼື ການໃຫ້ຄຳປຶກສາດ້ານການລົງທຶນ. ຂໍ້ມູນ ແລະ ກໍລະນີສຶກສາທີ່ນຳສະເໜີໃນບົດຄວາມແມ່ນອ້າງອີງຈາກຂໍ້ມູນທີ່ເປີດເຜີຍສາທາລະນະໃນເວລາທີ່ຂຽນ ແລະ ບໍ່ສາມາດຮັບປະກັນຄວາມຖືກຕ້ອງໄດ້. ການໃຊ້ບໍລິການທາງການເງິນ ແລະ ການຕັດສິນໃຈລົງທຶນແມ່ນຢູ່ພາຍໃຕ້ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງທ່ານເອງ.