e-Government ຂອງລາວ ແມ່ນກົນໄກທີ່ໜ່ວຍງານລັດຖະບານໃຫ້ບໍລິການດ້ານການບໍລິຫານຜ່ານປະຕູທາງອອນລາຍ ແລະ ລະບົບດິຈິຕອນ.

ສຳລັບບໍລິສັດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນໃນລາວ ແລະ ຜູ້ຮັບຜິດຊອບຂອງບໍລິສັດທ້ອງຖິ່ນ, ການເຮັດໃຫ້ການຈົດທະບຽນບໍລິສັດ, ການຍື່ນພາສີ ແລະ ຂັ້ນຕອນການຄ້າກາຍເປັນລະບົບອອນລາຍ ແມ່ນຫົວຂໍ້ສຳຄັນທີ່ສົ່ງຜົນໂດຍກົງຕໍ່ການຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນ ແລະ ເພີ່ມຄວາມໄວໃນການເຮັດວຽກ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ບັນຫາໃນພາກປະຕິບັດຕົວຈິງຍັງຄົງມີຢູ່ ເຊັ່ນ: ການກະຈັດກະຈາຍຂອງປະຕູທາງອອນລາຍ ແລະ ອຸປະສັກດ້ານອິນເຕີເຟດພາສາລາວ.

ໃນບົດຄວາມນີ້, ຈະອະທິບາຍຢ່າງເປັນລະບົບກ່ຽວກັບຂັ້ນຕອນທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ໃນການເຮັດວຽກຕົວຈິງ, ເລີ່ມຈາກພາບລວມຂອງຍຸດທະສາດການຫັນເປັນດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ (National DX Strategy) ປີ 2021-2030, ວິທີການນຳໃຊ້ບໍລິການອອນລາຍຫຼັກ, ໄປຈົນເຖິງການປັບປຸງຂະບວນການເຮັດວຽກພາຍໃນບໍລິສັດໃຫ້ເໝາະສົມໂດຍການປະສົມປະສານ AI-OCR ແລະ ແຊັດບັອດ (Chatbot). ຜູ້ຮັບຜິດຊອບຂອງບໍລິສັດທີ່ກຳລັງພິຈາລະນາເລື່ອງການເຮັດໃຫ້ຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານເປັນອັດຕະໂນມັດ, ຂໍໃຫ້ອ່ານຈົນຈົບ.

e-Government ຂອງລາວ ໝາຍເຖິງກົນໄກທີ່ຫັນຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານງານຂອງໜ່ວຍງານລັດໃຫ້ເປັນດິຈິຕອນ ເພື່ອໃຫ້ວິສາຫະກິດ ແລະ ພົນລະເມືອງສາມາດດຳເນີນການໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນຜ່ານທາງອອນລາຍ. ໂດຍມີຍຸດທະສາດການຫັນເປັນດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດທີ່ວາງອອກໃນປີ 2021 ເປັນ ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ, ໃນຂະນະທີ່ປະຕູທາງເຂົ້າ (Portal) ຂອງຫຼາຍກະຊວງພວມໄດ້ຮັບການພັດທະນາ, ແຕ່ສະພາບການໃນປັດຈຸບັນແມ່ນຈຸດບໍລິການຍັງມີຄວາມກະຈັດກະຈາຍ. ການທີ່ວິສາຫະກິດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນມີຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງຖືກຕ້ອງກ່ຽວກັບກົນໄກນີ້ ແມ່ນມີຄວາມໝາຍສຳຄັນທັງໃນດ້ານການຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນໃນການດຳເນີນຂັ້ນຕອນ ແລະ ການປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ. ໃນພາກຕໍ່ໄປ, ພວກເຮົາຈະມາເບິ່ງລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບຄວາມກະຈັດກະຈາຍຂອງ Portal ແລະ ແຜນວາດ (Roadmap) ສູ່ປີ 2030.

ການຫັນເປັນດິຈິຕອນທາງດ້ານການບໍລິຫານ (e-Government) ແມ່ນຄວາມພະຍາຍາມໃນການຫຼຸດຜ່ອນເວລາ ແລະ ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຂອງວິສາຫະກິດ ແລະ ພົນລະເມືອງ ໂດຍການເຮັດໃຫ້ຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານສຳເລັດຜົນທາງອອນລາຍ. ເຖິງແມ່ນວ່າໃນລາວຈະມີການຂັບເຄື່ອນການຫັນເປັນດິຈິຕອນໂດຍລັດຖະບານ, ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນຍັງມີຫຼາຍເວັບໄຊທ໌ (Portal) ທີ່ດຳເນີນງານຄຽງຄູ່ກັນໄປ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ໃຊ້ງານຍາກທີ່ຈະຊອກຫາຈຸດບໍລິການທີ່ຖືກຕ້ອງ.

ການກະຈາຍຕົວຂອງເວັບໄຊທ໌ຫຼັກ ແລະ ຂອບເຂດຄວາມຮັບຜິດຊອບ

ໃນປັດຈຸບັນ, ແພລັດຟອມຫຼັກທີ່ວິສາຫະກິດໄດ້ຕິດຕໍ່ພົວພັນມີການແບ່ງອອກດັ່ງນີ້:

• ໃນລາວ, ແພລັດຟອມຫຼັກທີ່ວິສາຫະກິດໄດ້ຕິດຕໍ່ພົວພັນປະກອບມີ NED (ການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ), TaxRIS (ພາສີອາກອນ), LNSW/NSWA+ (ການພາສີ ແລະ ການຄ້າ) ເປັນຕົ້ນ. ສຳລັບເວັບໄຊທ໌ລວມສູນຂອງລັດຖະບານນັ້ນ, ເທົ່າທີ່ສາມາດກວດສອບໄດ້ຢ່າງເປັນທາງການຍັງມີຈຳກັດ, ໂດຍແຕ່ລະຂັ້ນຕອນຈະມີເວັບໄຊທ໌ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງແຍກອອກຈາກກັນ.
• MOIC (ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ): ຈຸດບໍລິການຍື່ນຄຳຮ້ອງກ່ຽວກັບການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ ແລະ ໃບອະນຸຍາດຕ່າງໆ.
• TaxRIS: ລະບົບແຈ້ງພາສີ ແລະ ຊຳລະພາສີທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄຸ້ມຄອງຂອງກົມສ່ວຍສາອາກອນ.
• ASYCUDA+: ແພລັດຟອມການແຈ້ງພາສີ ແລະ ສະຖິຕິການຄ້າແບບອີເລັກໂທຣນິກ.
• ສຳລັບຂັ້ນຕອນກ່ຽວກັບປະກັນສັງຄົມ ແລະ ແຮງງານ ແມ່ນໃຫ້ປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳຢ່າງເປັນທາງການຂອງໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ໂດຍການນຳໃຊ້ທັງລະບົບອອນລາຍ ແລະ ການໄປຕິດຕໍ່ດ້ວຍຕົນເອງ. ຊື່ ແລະ ຮູບແບບການໃຫ້ບໍລິການອາດມີການປ່ຽນແປງ, ສະນັ້ນ ຄວນກວດສອບກັບຄຳແນະນຳຫຼ້າສຸດຢ່າງເປັນທາງການ.

ບັນຫາທາງດ້ານການປະຕິບັດງານທີ່ເກີດຈາກການກະຈາຍຕົວ

ແຕ່ລະເວັບໄຊທ໌ຍັງບໍ່ທັນມີລະບົບບັນຊີຜູ້ໃຊ້ທີ່ເປັນເອກະພາບກັນ, ເຮັດໃຫ້ໃນບາງກໍລະນີຕ້ອງໄດ້ລົງຊື່ເຂົ້າໃຊ້ແຍກຕ່າງຫາກໃນແຕ່ລະຂັ້ນຕອນ. ນອກຈາກນີ້, ລະບົບສ່ວນຫຼາຍຍັງເປັນພາສາລາວເປັນຫຼັກ ເຊິ່ງອາດກາຍເປັນອຸປະສັກໃນການນຳທາງສຳລັບພະນັກງານຂອງບໍລິສັດຕ່າງປະເທດ.

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການກະກຽມດ້ານ Digital ID ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງລະບົບ (Interoperability) ພວມໄດ້ຮັບການພັດທະນາ ເຊິ່ງໃນອະນາຄົດອາດມີການເພີ່ມທະວີການເຊື່ອມຕໍ່ການຢືນຢັນຕົວຕົນໃນການບໍລິການຂອງລັດ. ໃນປັດຈຸບັນ, ພື້ນຖານໃນການປະຕິບັດງານຕົວຈິງແມ່ນຕ້ອງກວດສອບໃຫ້ແນ່ໃຈວ່າແຕ່ລະເວັບໄຊທ໌ສາມາດເຮັດຫຍັງໄດ້ແດ່ກ່ອນທີ່ຈະດຳເນີນຂັ້ນຕອນຕ່າງໆ.

ລັດຖະບານລາວກຳລັງຊຸກຍູ້ການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນດ້ານການບໍລິຫານ, ເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ໂດຍມີ "ວິໄສທັດການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ 2021-2040", "ຍຸດທະສາດການພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ 2021-2030" ແລະ "ແຜນພັດທະນາເສດຖະກິດດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ 2021-2025" ເປັນ ຈຸດສຳຄັນ ຫຼື ແກນຫຼັກ. ຍຸດທະສາດດັ່ງກ່າວແບ່ງອອກເປັນໄລຍະຕົ້ນ (ຮອດປີ 2025) ແລະ ໄລຍະທ້າຍ (ຮອດປີ 2030), ໂດຍໄລຍະຕົ້ນຈະສຸມໃສ່ການພັດທະນາ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure.

ເປົ້າໝາຍຫຼັກທີ່ຕ້ອງບັນລຸຮອດປີ 2026

• ການລວມສູນປະຕູທາງດິຈິຕອນຂອງລັດຖະບານ (e-Government Portal): ປັບປຸງປະຕູທາງຂໍ້ມູນຂ່າວສານຫຼາຍແຫ່ງທີ່ກະແຈກກະຈາຍຢູ່ ເຊັ່ນ: Gov-X ໃຫ້ເປັນໜຶ່ງດຽວຢ່າງເປັນຂັ້ນຕອນ ເພື່ອໃຫ້ວິສາຫະກິດ ແລະ ພົນລະເມືອງສາມາດເຮັດທຸລະກຳໃຫ້ສຳເລັດໄດ້ດ້ວຍການເຂົ້າສູ່ລະບົບພຽງຄັ້ງດຽວ.
• ການພັດທະນາລະບົບ Digital ID: ການພັດທະນາ Digital ID ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນ ທາງເອເລັກໂຕຣນິກກຳລັງມີຄວາມຄືບໜ້າ, ແຕ່ຈຳເປັນຕ້ອງຕິດຕາມການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການກ່ຽວກັບເວລາເລີ່ມນຳໃຊ້ຕົວຈິງ ແລະ ຊື່ຂອງລະບົບ. ສຳລັບຂອບກົດໝາຍດ້ານລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກນັ້ນ, ປັດຈຸບັນມີກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ຂໍ້ຕົກລົງວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍດັ່ງກ່າວແລ້ວ.
• ການເພີ່ມອັດຕາການເຮັດທຸລະກຳອອນລາຍ: ມີການຕັ້ງເປົ້າໝາຍທີ່ຈະເພີ່ມອັດຕາການບໍລິການພາກລັດທີ່ມີຄວາມສຳຄັນສູງ (ການຈົດທະບຽນ, ພາສີ, ການຄ້າ) ໃຫ້ເປັນຮູບແບບອອນລາຍຫຼາຍຂຶ້ນ.
• ການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກະຊວງ: ການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນລະຫວ່າງກະຊວງກຳລັງຖືກຂັບເຄື່ອນຜ່ານ e-Government Interoperability Framework ແລະ ການພັດທະນາ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດິຈິຕອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.

ພື້ນຖານທີ່ວິສາຫະກິດຄວນເອົາໃຈໃສ່

ໃນປັດຈຸບັນ, ຍັງມີຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງເປົ້າໝາຍຍຸດທະສາດກັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຕົວຈິງ, ເຊິ່ງຄວາມຄືບໜ້າໃນແຕ່ລະກະຊວງຍັງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ນັບແຕ່ປີ 2023 ເປັນຕົ້ນມາ, ລະບົບພາສີ (ASYCUDA+) ແລະ ແອັບພລິເຄຊັນປະກັນສັງຄົມ (LSSO) ໄດ້ມີການຂະຫຍາຍຟັງຊັນການນຳໃຊ້ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ເຮັດໃຫ້ຄວາມໄວໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍ ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.

ວິສາຫະກິດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນຄວນຕິດຕາມແຜນຜັງຍຸດທະສາດຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ແລະ ກຽມຄວາມພ້ອມໃນການປັບປຸງຂັ້ນຕອນການເຮັດວຽກພາຍໃນບໍລິສັດໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບເວລາການເປີດໃຊ້ບໍລິການໃໝ່ໆ.

ສຳລັບບໍລິສັດທີ່ກຳລັງພິຈາລະນາການເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດ ຫຼື ຂະຫຍາຍທຸລະກິດໃນລາວ, ປະສິດທິພາບຂອງຂັ້ນຕອນທາງລັດຖະການມີຜົນໂດຍກົງຕໍ່ຕົ້ນທຶນທາງທຸລະກິດ. ຖ້າເວລາໃນການລໍຖ້າທີ່ໜ້າວຽກ ແລະ ການໄປມາຂອງເອກະສານຫຼຸດລົງ, ກໍຈະສາມາດນຳຊັບພະຍາກອນໄປສຸມໃສ່ທຸລະກິດຫຼັກໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

ໃນໄລຍະປີ 2025-2026, ລັດຖະບານລາວໄດ້ເປີດຕົວ ຫຼື Launch ນະໂຍບາຍໃໝ່ໆຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ເຊັ່ນ: LDIF, LSSO ແລະ E-Trust ເຮັດໃຫ້ສະພາບແວດລ້ອມໃນການດຳເນີນຂັ້ນຕອນຕ່າງໆມີການປ່ຽນແປງຢ່າງວ່ອງໄວ. ການຮັບຮູ້ເຖິງການປ່ຽນແປງເຫຼົ່ານີ້ອາດເປັນປັດໄຈທີ່ສ້າງຄວາມແຕກຕ່າງຈາກຄູ່ແຂ່ງໄດ້.

ໃນຫົວຂໍ້ H3 ຕໍ່ໄປ, ພວກເຮົາຈະມາເບິ່ງເນື້ອໃນຂອງນະໂຍບາຍໃໝ່ຢ່າງລະອຽດ, ຜົນກະທົບຕໍ່ເວລາໃນການດຳເນີນຂັ້ນຕອນ, ລວມເຖິງການກວດສອບສະຖານະປັດຈຸບັນຂອງລາວຜ່ານການປຽບທຽບກັບບັນດາປະເທດໃນ ASEAN.

ໃນລາວມີການດຳເນີນນະໂຍບາຍດ້ານດິຈິຕອນທີ່ມີຢູ່ແລ້ວ ເຊັ່ນ: LSSO ແລະ ຍັງມີການພິຈາລະນາ ແລະ ແນະນຳການປັບປຸງ Digital ID ແລະ ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງເອເລັກໂຕຣນິກອີກດ້ວຍ. ແນວໃດກໍຕາມ, ເນື່ອງຈາກສະຖານະການເປີດຕົວ ຫຼື Launch ຂອງແຕ່ລະລະບົບມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ, ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ກວດສອບຂໍ້ມູນຢ່າງເປັນທາງການເປັນລາຍກໍລະນີ. ພວກເຮົາຄວນທຳຄວາມເຂົ້າໃຈກ່ຽວກັບພາບລວມ ແລະ ຄວາມໝາຍໃນທາງປະຕິບັດຂອງແຕ່ລະນະໂຍບາຍ.

ພາບລວມຂອງ 3 ນະໂຍບາຍຫຼັກ

• ໃນລາວ, ການເຊື່ອມໂຍງຂໍ້ມູນພົນລະເມືອງ ແລະ ພື້ນຖານ ID ກຳລັງມີຄວາມຄືບໜ້າ, ແຕ່ຊື່ຫຍໍ້ ຫຼື ຊື່ລະບົບທີ່ລະອຽດນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບຕາມການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການ. ໃນການປະຕິບັດງານຂອງບໍລິສັດ, ການດຳເນີນການເມື່ອມີການປະກາດຂໍ້ກຳນົດກ່ຽວກັບການຢືນຢັນຕົວຕົນ ແລະ ລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກແມ່ນມີຄວາມປອດໄພທີ່ສຸດ.
• ການຫັນເປັນດິຈິຕອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບປະກັນສັງຄົມຍັງມີຊ່ອງວ່າງໃນການພັດທະນາ, ແຕ່ຊື່ບໍລິການ ແລະ ຟັງຊັນທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບຈາກຄຳແນະນຳຢ່າງເປັນທາງການຂອງໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ໃນປັດຈຸບັນ, ການດຳເນີນງານໂດຍອີງໃສ່ການນຳໃຊ້ທັງລະບົບອອນລາຍ ແລະ ການບໍລິການຢູ່ເຄົາເຕີຄວບຄູ່ກັນໄປແມ່ນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ.
• ລະບົບລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນມີຢູ່ແລ້ວ ແລະ ກຳລັງມີການນຳໃຊ້ໃນບາງຂັ້ນຕອນ ເຊັ່ນ: ວຽກງານພາສີ ແລະ ອາກອນ. ໄລຍະເວລາໃນການນຳໃຊ້ ແລະ ຂອບເຂດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ຄວນຕັດສິນໃຈໂດຍການກວດສອບແຈ້ງການຫຼ້າສຸດຈາກແຕ່ລະກະຊວງ.

ຜົນກະທົບຕົວຈິງຕໍ່ເວລາໃນການດຳເນີນຂັ້ນຕອນ

ເນື່ອງຈາກໃນປັດຈຸບັນຍັງບໍ່ທັນມີການເປີດໃຊ້ງານຢ່າງເຕັມຮູບແບບຂອງແຕ່ລະນະໂຍບາຍ, ຕົວເລກປະສິດທິຜົນໃນການຫຼຸດຜ່ອນເວລາຈຶ່ງຍັງບໍ່ທັນມີການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການ. ແນວໃດກໍຕາມ, ໃນກໍລະນີຂອງບັນດາປະເທດເພື່ອນບ້ານໃນອາຊຽນທີ່ໄດ້ນຳໃຊ້ Digital ID ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງເອເລັກໂຕຣນິກຮ່ວມກັນ, ມີລາຍງານວ່າແນວໂນ້ມຂອງໄລຍະເວລາໃນການດຳເນີນການ (Lead time) ຕັ້ງແຕ່ການຍື່ນຄຳຮ້ອງຈົນເຖິງການຮັບເລື່ອງແມ່ນສັ້ນລົງ. ເຖິງວ່າຈະສາມາດຄາດຫວັງຜົນໄດ້ຮັບໃນລັກສະນະດຽວກັນນີ້ໃນລາວ, ແຕ່ ການກວດສອບຂອບເຂດການຫຼຸດຜ່ອນຕົວຈິງດ້ວຍຕົນເອງແມ່ນສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດ.

ການກຽມຄວາມພ້ອມທີ່ບໍລິສັດຄວນເຮັດໃນຕອນນີ້

1. ກວດສອບຂໍ້ກຳນົດການລົງທະບຽນນິຕິບຸກຄົນຂອງ LDIF ພ້ອມກັບການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການ.
2. ຊຸກຍູ້ໃຫ້ພະນັກງານທີ່ຮັບຜິດຊອບວຽກງານປະກັນສັງຄົມ ເປີດບັນຊີແອັບພລິເຄຊັນ LSSO.
3. ລາຍຊື່ຕົວເລືອກຂອງໂຊລູຊັນລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກທີ່ຮອງຮັບ E-Trust ໄວ້ລ່ວງໜ້າ.

ນະໂຍບາຍຕ່າງໆຍັງຢູ່ໃນໄລຍະການປ່ຽນຜ່ານ, ແລະ ຄາດວ່າຈະຍັງມີສະຖານະການທີ່ຕ້ອງນຳໃຊ້ຄວບຄູ່ໄປກັບຂັ້ນຕອນທາງກາຍະພາບ. ແນະນຳໃຫ້ກວດສອບຂໍ້ມູນຫຼ້າສຸດຈາກເວັບໄຊທາງການຂອງແຕ່ລະກະຊວງເປັນໄລຍະ.

ດັດຊະນີການພັດທະນາລັດຖະບານເອເລັກໂຕຣນິກຂອງສະຫະປະຊາຊາດ (UN EGDI 2024) ແມ່ນການຈັດອັນດັບ 193 ປະເທດທົ່ວໂລກ ໂດຍລວມເອົາ 3 ຕົວຊີ້ວັດຄື: ການບໍລິການອອນລາຍ, ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດ້ານການສື່ສານ, ແລະ ທຶນມະນຸດ. ອັນດັບຂອງປະເທດລາວແມ່ນຢູ່ໃນກຸ່ມປານກາງ, ເຊິ່ງຍັງມີທ່າອ່ຽງທີ່ແຕກຕ່າງຈາກປະເທດທີ່ພັດທະນາແລ້ວໃນອາຊຽນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

ພາບລວມການປຽບທຽບກັບປະເທດຫຼັກໃນອາຊຽນ (EGDI 2024)

※ ກະລຸນາເບິ່ງລາຍລະອຽດຕົວເລກຄະແນນຈາກບົດລາຍງານທາງການ.

ຜົນກະທົບທາງປະຕິບັດທີ່ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ສົ່ງຜົນຕໍ່ວິສາຫະກິດ ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ 3 ປະການດັ່ງນີ້:

• ການບໍລິຫານຈັດການຊ້ຳຊ້ອນ: ໃນຂະແໜງການທີ່ຍັງບໍ່ມີລະບົບການຍື່ນຄຳຮ້ອງອອນລາຍ, ຈຳເປັນຕ້ອງມີການກະກຽມເອກະສານຕົວຈິງຄວບຄູ່ກັນໄປ
• ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບຂອງຂໍ້ມູນ: ເນື່ອງຈາກຂໍ້ມູນການປັບປຸງລະບຽບການບໍ່ໄດ້ຖືກເປີດຕົວ ຫຼື Launch ແບບ Real-time ຜ່ານລະບົບດິຈິຕອນ, ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ມີການເພິ່ງພາອາໄສຄູ່ຮ່ວມງານໃນທ້ອງຖິ່ນສູງ
• ອຸປະສັກດ້ານພາສາ: ປະຕູຂໍ້ມູນຂ່າວສານທີ່ຮອງຮັບພາສາອັງກິດຍັງມີຈຳກັດ ແລະ ລະບົບສ່ວນຫຼາຍຍັງເປັນ UI ພາສາລາວເທົ່ານັ້ນ

ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ລັດຖະບານລາວກຳລັງດຳເນີນການປັບປຸງພາຍໃຕ້ຍຸດທະສາດ DX ປີ 2021-2030 ແລະ ມີລາຍງານວ່າຄະແນນ EGDI ກໍມີທ່າອ່ຽງເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ໃນຖານະວິສາຫະກິດ, ການເຂົ້າໃຈເຖິງ "ຊ່ອງຫວ່າງໃນປັດຈຸບັນ" ແລະ ການເລືອກນຳໃຊ້ການບໍລິການອອນລາຍທີ່ຈະແນະນຳໃນພາກຕໍ່ໄປ ແມ່ນມາດຕະການຮັບມືທີ່ເປັນຈິງທີ່ສຸດ.

ສຳລັບວິສາຫະກິດທີ່ດຳເນີນທຸລະກິດໃນລາວ, ການເຂົ້າໃຈວ່າຂັ້ນຕອນໃດສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດຜົນທາງອອນລາຍໄດ້ນັ້ນ ຖືເປັນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງການຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນ ແລະ ການເພີ່ມປະສິດທິພາບໃນການດຳເນີນງານ. ລັດຖະບານກຳລັງພັດທະນາລະບົບປະຕູຂໍ້ມູນ (Portal) ໃນແຕ່ລະຂະແໜງການ ເຊັ່ນ: ການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ, ພາສີອາກອນ, ການຄ້າ ແລະ ແຮງງານ, ເຊິ່ງຂອບເຂດຂອງການບໍລິການທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ນັ້ນກໍໄດ້ເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ໃນແຕ່ລະພາກສ່ວນຕໍ່ໄປນີ້, ພວກເຮົາຈະຈັດລະບຽບການບໍລິການອອນລາຍຫຼັກໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງກັບການປະຕິບັດງານຂອງວິສາຫະກິດໂດຍແບ່ງຕາມຂະແໜງການ ແລະ ອະທິບາຍຈຸດສຳຄັນໃນການນຳໃຊ້ຢ່າງລະອຽດ.

ການສ້າງຕັ້ງບໍລິສັດ ແລະ ການຈົດທະບຽນປ່ຽນແປງຂໍ້ມູນໃນລາວ ແມ່ນດຳເນີນການຜ່ານໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດພາຍໃຕ້ກະຊວງອຸດສາຫະກຳ ແລະ ການຄ້າ (MOIC) ແລະ ຂັ້ນຕອນຂອງ NED. ລາຍລະອຽດຂອງຂັ້ນຕອນ ແລະ ເອກະສານທີ່ຈຳເປັນ ຕ້ອງໄດ້ກວດສອບກັບຂັ້ນຕອນການຈົດທະບຽນຢ່າງເປັນທາງການສະບັບຫຼ້າສຸດ. ເຖິງແມ່ນວ່າໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້ ການພັດທະນາລະບົບການຍື່ນຄຳຮ້ອງອອນລາຍຈະມີຄວາມຄືບໜ້າ, ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ຍັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນທີ່ມີການປະສົມປະສານກັນລະຫວ່າງການເຮັດວຽກຜ່ານລະບົບ Portal ແລະ ການຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງ.

ຈຸດສຳຄັນຂອງການຫັນເປັນອອນລາຍໃນປັດຈຸບັນ

• NED (National Enterprise Database): ສາມາດກວດສອບຂໍ້ມູນວິສາຫະກິດ ແລະ ການປະກາດໂຄສະນາໄດ້ທາງອອນລາຍ. ສາມາດນຳໃຊ້ເພື່ອຕິດຕາມສະຖານະການຈົດທະບຽນຂອງຄູ່ຄ້າໄດ້.
• DERM Portal: ມີທ່າອ່ຽງທີ່ສາມາດກອກແບບຟອມຄຳຮ້ອງລ່ວງໜ້າສຳລັບການສ້າງຕັ້ງໃໝ່ ແລະ ດາວໂຫຼດລາຍການເອກະສານທີ່ຈຳເປັນໄດ້ທາງອອນລາຍ.
• ຫາກການພັດທະນາລະບົບລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກ ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງດິຈິຕອນມີຄວາມຄືບໜ້າ, ໃນອະນາຄົດອັດຕາສ່ວນຂອງການຈົດທະບຽນຜ່ານອອນລາຍອາດຈະເພີ່ມຂຶ້ນ. ໃນປັດຈຸບັນ, ການຈົດທະບຽນບໍລິສັດແມ່ນມີພື້ນຖານມາຈາກການປະຕິບັດຕາມຂັ້ນຕອນການຈົດທະບຽນຫຼ້າສຸດ ໂດຍການປະສົມປະສານລະຫວ່າງອອນລາຍ ແລະ ການຍື່ນເອກະສານທີ່ໜ້າວຽກ.

ຂໍ້ຄວນລະວັງໃນທາງປະຕິບັດທີ່ວິສາຫະກິດຄວນຮູ້

• ໃນປັດຈຸບັນ, ມີລາຍງານວ່າໃນບາງກໍລະນີຍັງມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຍື່ນເອກະສານຕົ້ນສະບັບ ເຊັ່ນ: ໜັງສືບໍລິຄົນສົນທິ, ບັນຊີລາຍຊື່ຜູ້ຖືຫຸ້ນ ເປັນຕົ້ນ.
• ວິສາຫະກິດທີ່ມີເງິນລົງທຶນຕ່າງປະເທດ ອາດມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງດຳເນີນຂັ້ນຕອນຄູ່ຂະໜານກັບກົມສົ່ງເສີມການລົງທຶນ (ທຽບເທົ່າກັບ DICA).
• NED ຖືກນຳໃຊ້ເພື່ອຕິດຕາມຂໍ້ມູນວິສາຫະກິດ ແລະ ຂັ້ນຕອນການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ, ແຕ່ຂອບເຂດຂອງການປະກາດໂຄສະນາ ແລະ ການເປີດເຜີຍຂໍ້ມູນການຈົດທະບຽນນັ້ນ ຕ້ອງໄດ້ກວດສອບໃນແຕ່ລະຂັ້ນຕອນ. ຫຼັງຈາກການຈົດທະບຽນປ່ຽນແປງຂໍ້ມູນແລ້ວ, ຄວນກວດສອບສະຖານະການສະແດງຜົນຂອງຂໍ້ມູນການຈົດທະບຽນຜ່ານເວັບໄຊທາງການ.

ການຄາດຄະເນເຖິງຄວາມເປັນໄປໄດ້ໃນການພັດທະນາລະບົບ Digital ID ແລະ ລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກ, ການພິຈາລະນາໂຄງສ້າງສະພາບແວດລ້ອມຂອງລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກພາຍໃນບໍລິສັດໃຫ້ສາມາດຮອງຮັບການປ່ຽນແປງຂອງລະບົບໃນອະນາຄົດໄດ້ນັ້ນ ແມ່ນມີຄວາມເປັນຈິງຫຼາຍທີ່ສຸດ. ເນື່ອງຈາກຕ້ອງມີການປະສານງານກັບຂັ້ນຕອນດ້ານພາສີ ແລະ ອາກອນທີ່ຈະກ່າວເຖິງໃນພາກຕໍ່ໄປ, ການຮັກສາ ແລະ ບໍລິຫານຈັດການຂໍ້ມູນການຈົດທະບຽນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ແມ່ນຈະສົ່ງຜົນໃຫ້ເກີດປະສິດທິພາບໃນພາບລວມ.

ຂັ້ນຕອນດ້ານພາສີ, ອາກອນ ແລະ ການຄ້າຂອງລາວ ໄດ້ມີການພັດທະນາແພລດຟອມດິຈິຕອນຫຼາຍຢ່າງຂຶ້ນຕາມລຳດັບ ເຊິ່ງມີທ່າແຮງໃນການຫຼຸດຜ່ອນພາລະດ້ານເອກະສານຂອງບໍລິສັດລົງໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ການເຂົ້າໃຈບົດບາດຂອງແຕ່ລະລະບົບຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແມ່ນຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ສຳຄັນໃນການປະຕິບັດງານຕົວຈິງ.

TaxRIS (Tax Revenue Information System) ແມ່ນປະຕູທາງດິຈິຕອນສຳລັບການແຈ້ງ ແລະ ຊຳລະອາກອນ ທີ່ຄຸ້ມຄອງໂດຍກົມສ່ວຍສາອາກອນ. ລະບົບນີ້ຮອງຮັບການແຈ້ງອາກອນລາຍໄດ້ນິຕິບຸກຄົນ ແລະ ອາກອນມູນຄ່າເພີ່ມ (VAT) ແບບເອເລັກໂຕຣນິກ ລວມເຖິງການຄຸ້ມຄອງເລກປະຈຳຕົວຜູ້ເສຍອາກອນ, ເຊິ່ງໄດ້ມີການນຳໃຊ້ຢ່າງແຜ່ຫຼາຍໂດຍສະເພາະໃນນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມີລາຍງານວ່າຢູ່ສ່ວຍສາອາກອນທ້ອງຖິ່ນຍັງມີການນຳໃຊ້ການບໍລິການຜ່ານປ່ອງບໍລິການຄວບຄູ່ກັນໄປ, ສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກວດສອບສະຖານະການນຳໃຊ້ຕົວຈິງໃນແຕ່ລະພື້ນທີ່ທີ່ຕັ້ງຂອງຫ້ອງການ.

NSWA+ / LNSW ຖືກນຳໃຊ້ເປັນຊ່ອງທາງເອເລັກໂຕຣນິກສຳລັບການຂໍອະນຸຍາດ ແລະ ການຍື່ນຄຳຮ້ອງຕ່າງໆ, ໃນຂະນະທີ່ການແຈ້ງພາສີໂດຍລະອຽດຈະຖືກດຳເນີນການຜ່ານລະບົບ ASYCUDA. ເຖິງວ່າທັງສອງລະບົບຈະມີການ ເຊື່ອມຕໍ່ ຫຼື ຊິງຄ໌ຂໍ້ມູນ ເຂົ້າຫາກັນ, ແຕ່ຟັງຊັນການເຮັດວຽກຍັງບໍ່ໄດ້ຖືກລວມເຂົ້າເປັນໜຶ່ງດຽວຢ່າງສົມບູນ. ການຂໍອະນຸຍາດນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ແລະ ການແຈ້ງພາສີ ຕ້ອງດຳເນີນການຕາມການປະຕິບັດງານຂອງແຕ່ລະໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.

ASYCUDA+ (Automated System for Customs Data) ແມ່ນລະບົບພາສີມາດຕະຖານຂອງ UNCTAD ທີ່ກົມພາສີລາວນຳໃຊ້. ລະບົບນີ້ຮັບຜິດຊອບດ້ານການແຈ້ງພາສີນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກແບບເອເລັກໂຕຣນິກ, ການຄຸ້ມຄອງຄວາມສ່ຽງ ແລະ ການລວບລວມສະຖິຕິ, ເຊິ່ງມີຂໍ້ດີໃນການປະຕິບັດງານດັ່ງນີ້:

• ຫຼຸດຜ່ອນເວລາໃນການລໍຖ້າຢູ່ປ່ອງບໍລິການພາສີ ດ້ວຍການຍື່ນໃບແຈ້ງພາສີນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກຜ່ານທາງອອນລາຍ
• ເພີ່ມປະສິດທິພາບໃນການສ້າງເອກະສານສຳລັບການຄ້າທີ່ເກີດຂຶ້ນຊ້ຳໆ ເນື່ອງຈາກສາມາດອ້າງອີງຂໍ້ມູນການແຈ້ງໃນອະດີດໄດ້
• ສາມາດຕິດຕາມຄວາມຄືບໜ້າຂອງການດຳເນີນພິທີການພາສີຂອງສິນຄ້າໄດ້ ແບບ Real-time ຜ່ານການກວດສອບສະຖານະທາງເອເລັກໂຕຣນິກ

ເຖິງວ່າທັງ 3 ລະບົບນີ້ຈະມີການ ເຊື່ອມຕໍ່ ຫຼື ຊິງຄ໌ຂໍ້ມູນ ເຂົ້າຫາກັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ແຕ່ກໍຍັງມີບາງສ່ວນທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລວມເຂົ້າເປັນລະບົບດຽວຢ່າງສົມບູນ. ຂໍແນະນຳໃຫ້ກວດສອບສະຖານະການເຊື່ອມຕໍ່ຫຼ້າສຸດຈາກເອກະສານທາງການຂອງແຕ່ລະກະຊວງ.

ຂະແໜງການແຮງງານ, ປະກັນສັງຄົມ ແລະ ການເຂົ້າ-ອອກເມືອງ ແມ່ນໜຶ່ງໃນຂົງເຂດທີ່ມີການຫັນເປັນດິຈິຕອນກ້າວໜ້າທີ່ສຸດໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້. ສຳລັບພະນັກງານຝ່າຍບຸກຄະລາກອນຂອງບໍລິສັດຕ່າງປະເທດ, ການເຂົ້າໃຈລະບົບເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ກາຍເປັນສິ່ງທີ່ຈຳເປັນໃນການປະຕິບັດວຽກງານຕົວຈິງ.

ແອັບ LSSo (ອົງການປະກັນສັງຄົມລາວ) ເປັນບໍລິການທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ບໍລິສັດສາມາດແຈ້ງ ແລະ ຊຳລະເງິນສົມທົບປະກັນສັງຄົມຜ່ານສະມາດໂຟນໄດ້. ແນວໂນ້ມໃນປັດຈຸບັນແມ່ນການແຈ້ງລາຍເດືອນທີ່ເຄີຍຕ້ອງໄດ້ນຳເອກະສານໄປຍື່ນດ້ວຍຕົນເອງທີ່ຫ້ອງການ, ໄດ້ປ່ຽນມາເປັນການດຳເນີນການຜ່ານແອັບພລິເຄຊັນຢ່າງຄົບວົງຈອນ. ຟັງຊັນຫຼັກມີດັ່ງນີ້:

• ການລົງທະບຽນ, ການປ່ຽນແປງຂໍ້ມູນ ແລະ ການແຈ້ງອອກຂອງຜູ້ປະກັນຕົນ
• ການຄິດໄລ່ເງິນສົມທົບລາຍເດືອນ ແລະ ການຊຳລະເງິນອອນລາຍ
• ການກວດສອບປະຫວັດການແຈ້ງຂໍ້ມູນ

ປະຕູຂໍ້ມູນອອນລາຍຂອງ MOLSW (ກະຊວງແຮງງານ ແລະ ສະຫວັດດີການສັງຄົມ) ໄດ້ມີການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນສ່ວນຂອງການກວດສອບສະຖານະການຂໍໃບອະນຸຍາດເຮັດວຽກ (Work Permit) ແລະ ການຍື່ນເອກະສານບາງປະເພດ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມີລາຍງານວ່າໃນການຍື່ນຄັ້ງທຳອິດຍັງມີຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງ, ເຮັດໃຫ້ "ການດຳເນີນງານແບບປະສົມປະສານ (Hybrid)" ເປັນທາງເລືອກທີ່ເໝາະສົມໃນພາກປະຕິບັດ ເຊິ່ງຈະໄດ້ອະທິບາຍຢ່າງລະອຽດໃນພາກຕໍ່ໄປ.

ການພັດທະນາພື້ນຖານໂຄງສ້າງ ຫຼື Infrastructure ດ້ານການຢືນຢັນຕົວຕົນ ເຊັ່ນ: Digital ID ກຳລັງມີຄວາມຄືບໜ້າ. ຂອບເຂດການນຳໃຊ້ຕົວຈິງສຳລັບພາກທຸລະກິດນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ກວດສອບຫຼັງຈາກທີ່ມີການປະກາດໃຊ້ລະບຽບການຢ່າງເປັນທາງການ. ພ້ອມກັບການເປີດຕົວ ຫຼື Launch ລະບົບ Digital ID ຢ່າງເຕັມຮູບແບບໃນເດືອນຕຸລາ 2026, ຄາດວ່າການເຊື່ອມຕໍ່ກັບຂັ້ນຕອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບວຽກງານແຮງງານຈະເພີ່ມທະວີຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.

eVisa ເປັນຊ່ອງທາງການຍື່ນຄຳຮ້ອງອອນລາຍທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ໄດ້ຕາມຈຸດປະສົງການເຂົ້າເມືອງ ແລະ ປະເພດວີຊາທີ່ກຳນົດ, ເຊິ່ງຕ້ອງໄດ້ກວດສອບເງື່ອນໄຂຫຼ້າສຸດຢ່າງເປັນທາງການວ່າສາມາດນຳໃຊ້ໃນການເຊີນພະນັກງານຕ່າງປະເທດໄດ້ຫຼືບໍ່. ເປົ້າໝາຍຫຼັກແມ່ນການພັກເຊົາໄລຍະສັ້ນເພື່ອການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ທຸລະກິດ, ແຕ່ຈຸດທີ່ຄວນຊົມເຊີຍຄືການທີ່ພະນັກງານບໍລິສັດສາມາດບໍລິຫານຈັດການຕາຕະລາງການເຂົ້າເມືອງລ່ວງໜ້າໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ລະບົບເຫຼົ່ານີ້ຍັງມີຄວາມເປັນອິດສະຫຼະຕໍ່ກັນ ແລະ ຍັງບໍ່ທັນມີ Dashboard ສູນກາງໃນການບໍລິຫານຈັດການ. ການຈັດລະບຽບການຄຸ້ມຄອງບັນຊີຂອງແຕ່ລະ Portal ພາຍໃນບໍລິສັດ ຈຶ່ງເປັນບາດກ້າວທຳອິດໃນການເພີ່ມປະສິດທິພາບການດຳເນີນງານ.

ການຫັນເປັນດິຈິຕອນທາງດ້ານການບໍລິຫານຂອງລາວກຳລັງກ້າວໜ້າຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ແຕ່ບໍ່ແມ່ນທຸກຂັ້ນຕອນຈະສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດຜົນທາງອອນລາຍໄດ້. ຍັງມີວຽກງານທີ່ຍັງຕ້ອງການການຍື່ນເອກະສານຕົ້ນສະບັບຢູ່ທີ່ເຄົາເຕີ ເຊັ່ນ: ການຈົດທະບຽນບໍລິສັດ ແລະ ໃບອະນຸຍາດເຮັດວຽກ. ການເຂົ້າໃຈຂົງເຂດເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ການອອກແບບການດຳເນີນງານແບບປະສົມປະສານ (Hybrid) ທີ່ລວມເອົາການເຮັດວຽກທາງອອນລາຍ ແລະ ການຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງເຂົ້າດ້ວຍກັນນັ້ນ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງໃນທາງປະຕິບັດໄດ້. ໃນພາກຕໍ່ໄປ, ພວກເຮົາຈະອະທິບາຍຢ່າງລະອຽດກ່ຽວກັບວຽກງານຫຼັກທີ່ຍັງຕ້ອງມີການຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງ ແລະ ມາດຕະການຮັບມືຢ່າງມີປະສິດທິພາບໂດຍການນຳໃຊ້ຕົວແທນໃນທ້ອງຖິ່ນ.

ເຖິງແມ່ນວ່າການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນລາວຈະກ້າວໜ້າຂຶ້ນ, ແຕ່ກໍຍັງມີວຽກງານທີ່ຍັງຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງ ແລະ ຕິດຕໍ່ຜ່ານໜ້າວຽກຢູ່ບໍ່ໜ້ອຍ. ບັນດາບໍລິສັດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນຈຳເປັນຕ້ອງພິຈາລະນາຄວາມເປັນຈິງນີ້ ເພື່ອອອກແບບການດຳເນີນງານແບບປະສົມປະສານ (Hybrid) ທີ່ລວມເອົາທັງລະບົບອອນລາຍ ແລະ ການພົບປະຕົວຈິງເຂົ້າດ້ວຍກັນ.

ວຽກງານຫຼັກທີ່ຍັງຕ້ອງຍື່ນເອກະສານຕົວຈິງ

• ການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ (MOIC): ມີລາຍງານວ່າໃນບາງກໍລະນີ ຍັງມີຄວາມຕ້ອງການໃຫ້ຍື່ນເອກະສານຕົ້ນສະບັບ ເຊັ່ນ: ຂໍ້ບັງຄັບຂອງບໍລິສັດ ແລະ ລາຍຊື່ຜູ້ຖືຮຸ້ນ. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີການນຳໃຊ້ລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກທີ່ຮອງຮັບ E-Trust ແລ້ວ ແຕ່ຄາດວ່າໃນໄລຍະປ່ຽນຜ່ານຫຼັງປີ 2026 ເປັນຕົ້ນໄປ ກໍຍັງຈະມີການກວດສອບຜ່ານໜ້າວຽກຢູ່.
• ໃບອະນຸຍາດເຮັດວຽກ (MOLSW): ການຂໍອະນຸຍາດເຮັດວຽກສຳລັບຄົນຕ່າງປະເທດ ມີເອກະສານທີ່ຈຳເປັນ ແລະ ວິທີການຍື່ນທີ່ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມປະເພດຂອງການຂໍ ແລະ ໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບຕາມຄຳແນະນຳທາງການຫຼ້າສຸດ.
• ການຕໍ່ອາຍຸໃບອະນຸຍາດລົງທຶນ: ສຳລັບໂຄງການທີ່ຢູ່ນອກເຂດເສດຖະກິດພິເສດ (EIC), ໃນທາງປະຕິບັດແລ້ວ ຍັງມີບາງກໍລະນີທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ປຶກສາຫາລືກັບກະຊວງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງ.
• ເອກະສານຢັ້ງຢືນ ແລະ ຮັບຮອງ: ເອກະສານທີ່ອອກໂດຍປະເທດຕົ້ນທາງ ຈະຕ້ອງໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນຈາກກະຊວງການຕ່າງປະເທດລາວ (ຂັ້ນຕອນທີ່ທຽບເທົ່າກັບ Apostille) ເຊິ່ງຕ້ອງດຳເນີນການຜ່ານໜ້າວຽກຕົວຈິງ.

ຈຸດສຳຄັນໃນການປະຕິບັດງານແບບປະສົມປະສານ (Hybrid)

1. ການນຳໃຊ້ຕົວແທນໃນທ້ອງຖິ່ນ: ມອບໝາຍວຽກງານການຕິດຕໍ່ໜ້າວຽກ ແລະ ການສົ່ງເອກະສານໃຫ້ບໍລິສັດຜູ້ຊ່ຽວຊານ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນການເດີນທາງຂອງພະນັກງານສຳນັກງານໃຫຍ່.
2. ການຫັນປ່ຽນການຈັດການເອກະສານເປັນດິຈິຕອນ: ຈັດເກັບຂໍ້ມູນສະແກນຂອງເອກະສານທີ່ຍື່ນແລ້ວໄວ້ໃນລະບົບ Cloud ຢ່າງເປັນລະບົບ ແລະ ຕັ້ງຄ່າແຈ້ງເຕືອນວັນໝົດອາຍຸ.
3. ການແບ່ງວຽກກັບການຍື່ນອອນລາຍ: ວຽກງານທີ່ຫັນເປັນອອນລາຍແລ້ວ ເຊັ່ນ: TaxRIS ຫຼື ປະກັນສັງຄົມ (LSSO) ຄວນດຳເນີນການພາຍໃນບໍລິສັດເອງ, ສ່ວນວຽກງານທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງດຳເນີນການຕົວຈິງເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງມອບໝາຍໃຫ້ຊັບພະຍາກອນພາຍນອກ.

ສິ່ງທີ່ສຳຄັນຄື ການໝັ່ນກວດສອບຄືນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີວ່າ ວຽກງານໃດສາມາດເຮັດໃຫ້ສຳເລັດຜ່ານອອນລາຍໄດ້ ແລະ ວຽກງານໃດທີ່ຍັງຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ດຳເນີນການຕົວຈິງ. ແຜນວາດການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງລັດຖະບານລາວມີການປັບປຸງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ເຊິ່ງມີທ່າອ່ຽງວ່າຂັ້ນຕອນທີ່ເຄີຍຕ້ອງໄດ້ຕິດຕໍ່ໜ້າວຽກໃນປີກາຍ ອາດຈະຖືກຫັນເປັນລະບົບອອນລາຍໃນປີຕໍ່ມາ. ຂໍແນະນຳໃຫ້ຕິດຕາມຂໍ້ມູນຫຼ້າສຸດຜ່ານເວັບໄຊທາງການຂອງແຕ່ລະກະຊວງຢູ່ສະເໝີ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຂັ້ນຕອນການບໍລິຫານລັດຂອງລາວຈະຖືກປ່ຽນເປັນລະບົບອອນລາຍແລ້ວ, ແຕ່ການດຳເນີນງານພາຍໃນບໍລິສັດ ເຊັ່ນ: ການກະກຽມເອກະສານ, ການແປພາສາ ແລະ ການກວດສອບສະຖານະການຍື່ນຄຳຮ້ອງ ກໍຍັງຄົງຕ້ອງອາໄສແຮງງານຄົນເປັນຫຼັກ. ດັ່ງນັ້ນ, ສິ່ງທີ່ມີປະສິດທິຜົນກໍຄືການເຮັດໃຫ້ຂະບວນການເຮັດວຽກພາຍໃນບໍລິສັດເປັນອັດຕະໂນມັດໂດຍການນຳໃຊ້ເທັກໂນໂລຊີ AI ເຂົ້າມາປະສົມປະສານ. ໃນພາກນີ້, ພວກເຮົາຈະອະທິບາຍຢ່າງລະອຽດກ່ຽວກັບສອງວິທີການຄື: ການປ່ຽນເອກະສານໃຫ້ເປັນດິຈິຕອນໂດຍໃຊ້ AI-OCR ແລະ ການຫຼຸດຜ່ອນພາລະໜ້າທີ່ຂອງພະນັກງານໜ້າວຽກດ້ວຍ Chatbot ແລະ ຕົວແທນການແປພາສາ (Translation Agent).

ໃນປະເທດລາວ, ເອກະສານທາງລັດຖະການຈຳນວນຫຼາຍຍັງຄົງຖືກອອກ ແລະ ຍື່ນໃນຮູບແບບເຈ້ຍ. ໃນການນຳເອົາເອກະສານທີ່ບໍ່ເປັນດິຈິຕອນເຫຼົ່ານີ້ເຂົ້າສູ່ລະບົບ, AI-OCR (ການຮັບຮູ້ຕົວອັກສອນດ້ວຍແສງ + ການປັບແກ້ດ້ວຍ AI) ຈະເປັນຂົວຕໍ່ທີ່ມີປະສິດທິພາບ.

ທ່າອ່ຽງການນຳໃຊ້ໃນປະເທດໃກ້ຄຽງ

ໃນປະເທດໄທ ແລະ ຫວຽດນາມ, ການນຳໃຊ້ AI-OCR ເພື່ອປ່ຽນຂໍ້ມູນຈາກການສະແກນໃບເສຍພາສີ, ເອກະສານພາສີ ແລະ ໃບອະນຸຍາດເຮັດວຽກ ໃຫ້ກາຍເປັນຂໍ້ມູນທີ່ມີໂຄງສ້າງ ເພື່ອປ້ອນເຂົ້າສູ່ລະບົບ ERP ໂດຍອັດຕະໂນມັດນັ້ນ ກຳລັງແຜ່ຫຼາຍ. ສຳລັບບໍລິສັດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນໃນລາວ ກໍມີລາຍງານກ່ຽວກັບການນຳໃຊ້ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ໃນລັກສະນະດຽວກັນນີ້.

ສິ່ງທ້າທາຍສະເພາະຂອງລາວ

• ຕົວອັກສອນລາວມີຂໍ້ມູນໃນການຮຽນຮູ້ໜ້ອຍ, ເຮັດໃຫ້ຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການຮັບຮູ້ຂອງ OCR ທົ່ວໄປຍັງຕໍ່າ
• ຮູບແບບເອກະສານມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນເລັກນ້ອຍຕາມແຕ່ລະໜ້າວຽກ ຫຼື ພະນັກງານທີ່ຮັບຜິດຊອບ, ເຮັດໃຫ້ການວິເຄາະ Layout ເປັນເລື່ອງຍາກ
• ເອກະສານທີ່ມີຊ່ອງໃຫ້ຂຽນດ້ວຍມື (ເຊັ່ນ: ໃບຄຳຮ້ອງຂໍອະນຸຍາດເຮັດວຽກ) ມີຄວາມສ່ຽງສູງທີ່ຈະເກີດການຮັບຮູ້ຜິດພາດ

ວິທີການທີ່ແນະນຳໃນການປະຕິບັດ

1. ການຄັດເລືອກເອກະສານເປົ້າໝາຍ: ຄວນເລີ່ມຈາກແບບຟອມມາດຕະຖານທີ່ອອກມາຈາກ ASYCUDA+ ຫຼື TaxRIS ກ່ອນ ເນື່ອງຈາກ Layout ມີຄວາມຄົງທີ່ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ໄດ້ຄວາມຖືກຕ້ອງສູງກວ່າ
2. ການຮັບປະກັນຂະບວນການກວດສອບໂດຍມະນຸດ: ຕ້ອງມີຂັ້ນຕອນ "Human-in-the-loop" ທີ່ໃຫ້ພະນັກງານກວດສອບຄວາມແຕກຕ່າງຫຼັງຈາກຜ່ານ AI-OCR ແລ້ວສະເໝີ
3. ການເລືອກຮູບແບບທີ່ຮອງຮັບພາສາລາວ: ໃຫ້ກວດສອບເອກະສານທາງການ ແລະ ເລືອກໃຊ້ Engine OCR ຫຼາຍພາສາທີ່ຮອງຮັບຕົວອັກສອນລາວ

AI-OCR ເປັນພຽງ "ຊັ້ນການປ່ຽນແປງຈາກເຈ້ຍເປັນດິຈິຕອນ" ເທົ່ານັ້ນ. ໂດຍການນຳໄປປະສົມປະສານກັບ Chatbot ທີ່ຈະກ່າວເຖິງໃນພາກຕໍ່ໄປ, ຈະສາມາດເພີ່ມປະສິດທິພາບໃຫ້ກັບຂະບວນການ ຫຼື Pipeline ຕັ້ງແຕ່ການໄດ້ຮັບເອກະສານ ຈົນເຖິງການຕອບໂຕ້ຄຳຖາມໄດ້ຢ່າງຄົບວົງຈອນ.

ການສື່ສານກັບພະນັກງານທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ການແນະນຳການໃຊ້ງານເວັບໄຊຂອງລັດຖະບານນັ້ນ, ກຳແພງດ້ານພາສາຍັງຄົງເປັນອຸປະສັກອັນໃຫຍ່ຫຼວງ. ການນຳໃຊ້ Chatbot ມາປະສົມປະສານກັບຕົວແທນແປພາສາລາວ ອາດຈະສາມາດຫຼຸດຜ່ອນພາລະດັ່ງກ່າວລົງໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

ສະຖານະການຫຼັກທີ່ຄາດວ່າຈະໄດ້ນຳໃຊ້

• Helpdesk ພາຍໃນບໍລິສັດ: Chatbot ຈະຕອບຄຳຖາມທີ່ຖາມຊ້ຳໆໂດຍອັດຕະໂນມັດ ເຊັ່ນ: "ຂັ້ນຕອນການເຂົ້າສູ່ລະບົບ TaxRIS ເຮັດແນວໃດ?", "ວິທີການຍື່ນປະກັນສັງຄົມຜ່ານແອັບ LSSo ເຮັດແນວໃດ?" ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຈຳນວນວຽກຂອງພະນັກງານທີ່ຮັບຜິດຊອບ.
• ການແປພາສາລາວ ↔ ພາສາຍີ່ປຸ່ນ/ພາສາອັງກິດ: ແປເນື້ອໃນສຳຄັນຂອງແຈ້ງການຈາກລັດຖະບານ ຫຼື ປຶ້ມບັນຊີລັດຖະການແບບ Real-time ເພື່ອໃຫ້ການລາຍງານຕໍ່ຄະນະບໍລິຫານງານມີຄວາມວ່ອງໄວຂຶ້ນ.
• ຄູ່ມືການກອກແບບຟອມຄຳຮ້ອງ: ແນະນຳການກອກຂໍ້ມູນໃນແຕ່ລະຂັ້ນຕອນຂອງເວັບໄຊ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມຜິດພາດໃນການກອກຂໍ້ມູນ ແລະ ການສົ່ງເອກະສານຄືນ.

ຂໍ້ຄວນລະວັງໃນການນຳໃຊ້

ເນື່ອງຈາກພາສາລາວຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາທີ່ມີຊັບພະຍາກອນໜ້ອຍ (Low-resource language), ຈຶ່ງມີລາຍງານວ່າຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການແປພາສາຂອງແບບຈຳລອງພາສາຂະໜາດໃຫຍ່ (Large Language Model) ແບບທົ່ວໄປອາດຈະບໍ່ສະຖຽນ. ກ່ອນການນຳໃຊ້ ຄວນກວດສອບສິ່ງເຫຼົ່ານີ້:

• ທົດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງໃນການແປກົດໝາຍ ແລະ ຄຳສັບສະເພາະທາງດ້ວຍເອກະສານຕົວຈິງ.
• ສຳລັບວຽກງານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພາສີ ແລະ ກົດໝາຍແຮງງານ ເຊິ່ງມີຄວາມສ່ຽງສູງທີ່ຈະແປຜິດພາດນັ້ນ, ຕ້ອງມີການກວດສອບໂດຍມະນຸດສະເໝີ.
• ເມື່ອນຳຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວ ຫຼື ເອກະສານລັບເຂົ້າໃນແບບຈຳລອງ, ຕ້ອງກວດສອບເງື່ອນໄຂການໃຊ້ງານ ແລະ ນະໂຍບາຍການຮັກສາຂໍ້ມູນ.

ການອອກແບບການນຳໃຊ້ທີ່ເປັນຈິງທີ່ສຸດຄື ການກຳນົດໃຫ້ Chatbot ເປັນພຽງເຄື່ອງມື "ເພີ່ມປະສິດທິພາບໃນການຕອບໂຕ້ເບື້ອງຕົ້ນ" ເທົ່ານັ້ນ, ໂດຍໃຫ້ພະນັກງານທີ່ຮັບຜິດຊອບເປັນຜູ້ຕັດສິນໃຈຂັ້ນສຸດທ້າຍ. ການເລີ່ມຕົ້ນຈາກ FAQ Bot ຂະໜາດນ້ອຍພາຍໃນບໍລິສັດ, ພ້ອມທັງກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືໄປພ້ອມໆກັນ ກ່ອນຈະຂະຫຍາຍຂອບເຂດການນຳໃຊ້ເທື່ອລະຂັ້ນ, ຖືເປັນວິທີທີ່ມີປະສິດທິຜົນໃນການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມວຸ້ນວາຍໃນໜ້າວຽກຕົວຈິງ.

ເມື່ອປະສົມປະສານຂັ້ນຕອນອອນໄລນ໌ເຂົ້າກັບເຄື່ອງມື AI, ການປະຕິບັດຕາມລະບົບກົດໝາຍຂອງລາວແມ່ນສິ່ງທີ່ຂາດບໍ່ໄດ້. ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທຸລະກຳທາງອີເລັກໂທຣນິກ (Law on Electronic Transactions No. 20/NA, 2012) ໄດ້ກຳນົດຂອບເຂດທາງກົດໝາຍສຳລັບເອກະສານອີເລັກໂທຣນິກ ແລະ ທຸລະກຳທາງອີເລັກໂທຣນິກໄວ້. ການປ່ຽນແປງ ຫຼື ຂອບເຂດການນຳໃຊ້ຈະຕ້ອງໄດ້ກວດສອບກັບນິຕິກຳຫຼ້າສຸດຢ່າງເປັນທາງການ. ຂອບເຂດລະບຽບການຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ດຳລັດວ່າດ້ວຍການຄ້າທາງອີເລັກໂທຣນິກ ແລະ E-Trust ມີຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຂະບວນການເຮັດວຽກຕົວຈິງຂອງວິສາຫະກິດ. ລະບົບລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກ ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນ ກຳລັງໄດ້ຮັບການພັດທະນາ, ແຕ່ການຈະນຳໃຊ້ກັບຂັ້ນຕອນທາງການໃດທີ່ຈຳເປັນນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບຈາກການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການເພື່ອຕັດສິນໃຈ. ເພື່ອກຽມພ້ອມຮັບມືກັບການປັບປຸງລະບົບ, ໂຄງສ້າງລະບົບທີ່ຮອງຮັບລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກຄວນມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນ. ໃນພາກນີ້, ພວກເຮົາຈະສະຫຼຸບຂໍ້ກຳນົດທາງກົດໝາຍທີ່ຄວນກວດສອບກ່ອນການນຳໃຊ້ ແລະ ຄຳຖາມທີ່ວິສາຫະກິດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນມັກຈະພົບເຫັນໃນພາກປະຕິບັດຕົວຈິງ ໃນຮູບແບບ Q&A.

ເມື່ອມີການນຳເອົາ AI ແລະ ເວີກໂຟລ໌ເອເລັກໂຕຣນິກ (Electronic Workflow) ມາໃຊ້ພາຍໃນອົງກອນຢູ່ລາວ, ຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າໃຈກອບກົດໝາຍພາຍໃນປະເທດ. ຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນການສະຫຼຸບກົດລະບຽບຫຼັກ ແລະ ຈຸດທີ່ຄວນເອົາໃຈໃສ່ໃນການປະຕິບັດ:

ກົດລະບຽບຫຼັກທີ່ຄວນປະຕິບັດຕາມ

• ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທຸລະກຳທາງເອເລັກໂຕຣນິກ (ສະບັບປັບປຸງ): ເຖິງວ່າຈະມີກອບກົດໝາຍກ່ຽວກັບການຄ້າທາງເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ເອກະສານເອເລັກໂຕຣນິກແລ້ວ, ແຕ່ຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບຊື່ກົດໝາຍ ແລະ ປີທີ່ປະກາດໃຊ້ຈາກເອກະສານທາງການສະບັບຫຼ້າສຸດ.
• ດຳລັດວ່າດ້ວຍການຄ້າທາງເອເລັກໂຕຣນິກ: ພັນທະໃນການເກັບຮັກສາບັນທຶກທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຄ້າທາງເອເລັກໂຕຣນິກຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມຮູບແບບທຸລະກິດ ແລະ ປະເພດຂອງທຸລະກຳ, ສະນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງກວດສອບກົດໝາຍ ແລະ ແຈ້ງການທີ່ກ່ຽວຂ້ອງເປັນແຕ່ລະກໍລະນີ.
• E-Trust (ໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ຫຼື Infrastructure ດ້ານການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງເອເລັກໂຕຣນິກ): ແມ່ນການບໍລິການລາຍເຊັນ ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງເອເລັກໂຕຣນິກທີ່ລັດຖະບານກຳລັງພັດທະນາ. ຫຼັງຈາກການເປີດຕົວ ຫຼື Launch ຢ່າງເຕັມຮູບແບບໃນປີ 2026, ຄາດວ່າການຢືນຢັນຕົວຕົນຜ່ານ E-Trust ຈະກາຍເປັນສິ່ງຈຳເປັນສຳລັບຂັ້ນຕອນທາງລັດຖະການບາງຢ່າງ, ສະນັ້ນ ຈຶ່ງຄວນກວດສອບການຕັ້ງຄ່າລະບົບທີ່ສາມາດຮອງຮັບໄດ້ໄວ້ລ່ວງໜ້າ.
• Digital ID (ຄາດວ່າຈະມີໃນເດືອນຕຸລາ 2026): ມີແຜນການນຳໃຊ້ເລກລະຫັດປະຈຳຕົວດິຈິຕອນສຳລັບບຸກຄົນ ແລະ ນິຕິບຸກຄົນ. ຄວນຕິດຕາມຂໍ້ມູນຫຼ້າສຸດຈາກເອກະສານທາງການຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ.

ຂັ້ນຕອນການປະຕິບັດວຽກງານ

1. ລະບຸຮູບແບບການເກັບຮັກສາ ແລະ ໄລຍະເວລາການເກັບຮັກສາເອກະສານເອເລັກໂຕຣນິກໄວ້ໃນກົດລະບຽບພາຍໃນຂອງບໍລິສັດໃຫ້ຊັດເຈນ.
2. ກວດສອບກັບຜູ້ໃຫ້ບໍລິການ (Vendor) ວ່າເຄື່ອງມືລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກນັ້ນຕອບສະໜອງຕາມຂໍ້ກຳນົດຂອງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທຸລະກຳທາງເອເລັກໂຕຣນິກຂອງລາວຫຼືບໍ່.
3. ເມື່ອມາດຕະຖານ ຫຼື Specification ຢ່າງເປັນທາງການຂອງ E-Trust ແລະ Digital ID ຖືກເປີດເຜີຍ, ໃຫ້ພິຈາລະນາການເຊື່ອມຕໍ່ເຂົ້າກັບລະບົບ IT.
4. ຕິດຕາມຄວາມເຄື່ອນໄຫວຂອງການປັບປຸງກົດໝາຍຜ່ານເວັບໄຊທາງການຂອງ ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ (MICT) ຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ.

ໃນປັດຈຸບັນ ເນື່ອງຈາກຢູ່ໃນໄລຍະການປ່ຽນຜ່ານລະບົບ, ທັດສະນະຄະຕິທີ່ເໝາະສົມກັບຄວາມເປັນຈິງຄື: "ດຳເນີນການຕາມກົດລະບຽບໃນປັດຈຸບັນ ພ້ອມກັບຮັກສາການອອກແບບທີ່ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນເພື່ອຮອງຮັບການປ່ຽນແປງໃນປີ 2026".

ພວກເຮົາຈະຈັດລະບຽບຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍໃນການປະຕິບັດງານຈາກບັນດາບໍລິສັດທີ່ເຂົ້າມາລົງທຶນໃນລາວ ໂດຍຜ່ານຮູບແບບ Q&A.

Q1. ການຍື່ນຄຳຮ້ອງອອນລາຍ ແລະ ການຍື່ນເອກະສານແບບເຈ້ຍ, ຢ່າງໃດມີຄວາມສຳຄັນກວ່າ?

ໃນປັດຈຸບັນ, ຂຶ້ນຢູ່ກັບແຕ່ລະໜ່ວຍງານ. TaxRIS ແລະ ASYCUDA+ ແມ່ນເນັ້ນການຍື່ນແບບເອເລັກໂຕຣນິກເປັນຫຼັກ, ແຕ່ການຈົດທະບຽນບໍລິສັດ ແລະ ໃບອະນຸຍາດແຮງງານຍັງມີຫຼາຍກໍລະນີທີ່ຕ້ອງຍື່ນເປັນເອກະສານ. ແນະນຳໃຫ້ກວດສອບຄຳແນະນຳຫຼ້າສຸດຂອງແຕ່ລະກະຊວງລ່ວງໜ້າ.

Q2. ຜູ້ຮັບຜິດຊອບທີ່ບໍ່ສາມາດໃຊ້ພາສາລາວໄດ້ ສາມາດດຳເນີນຂັ້ນຕອນຕ່າງໆໄດ້ຫຼືບໍ່?

• ຫຼາຍເວັບໄຊ (Portal) ມີ UI ເປັນພາສາລາວເປັນຫຼັກ
• ການຮອງຮັບພາສາອັງກິດມີພຽງບາງສ່ວນເທົ່ານັ້ນ
• ການຮ່ວມມືກັບພະນັກງານທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ຕົວແທນທີ່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ, ຫຼື ການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມືແປພາສາ AI ຊ່ວຍ ແມ່ນມາດຕະການທີ່ເປັນຈິງທີ່ສຸດ

Q3. ບໍລິສັດຕ່າງປະເທດສາມາດຂໍລາຍເຊັນເອເລັກໂຕຣນິກ (E-Trust) ໄດ້ຫຼືບໍ່?

ກຳລັງມີການກະກຽມເພື່ອເປີດຕົວ ຫຼື Launch ຢ່າງເຕັມຮູບແບບໃນເດືອນຕຸລາ 2026. ຂໍໃຫ້ກວດສອບເງື່ອນໄຂການຂໍສຳລັບບໍລິສັດຕ່າງປະເທດຈາກເອກະສານທາງການເປັນໄລຍະ. ໃນປັດຈຸບັນ, ມາດຕະຖານ ຫຼື Specification ລະອຽດອາດມີການປ່ຽນແປງໄດ້.

Q4. ເອກະສານທີ່ປະມວນຜົນດ້ວຍເຄື່ອງມື AI ຈະໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຈາກໜ່ວຍງານລັດຫຼືບໍ່?

ໃຫ້ຖືວ່າ AI-OCR ແລະ ການແປພາສາອັດຕະໂນມັດ ເປັນພຽງເຄື່ອງມືເພື່ອເພີ່ມປະສິດທິພາບໃນການເຮັດວຽກພາຍໃນບໍລິສັດເທົ່ານັ້ນ. ສຳລັບເອກະສານທີ່ຍື່ນຕໍ່ໜ່ວຍງານລັດ, ຄວນເປັນເອກະສານທີ່ຜູ້ຮັບຜິດຊອບໄດ້ກວດສອບເນື້ອໃນ ແລະ ລົງລາຍເຊັນຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ.

Q5. ການເກັບຮັກສາຂໍ້ມູນເທິງ Cloud ມີຄວາມສ່ຽງທາງກົດໝາຍຫຼືບໍ່?

ສຳລັບການເກັບຮັກສາຂໍ້ມູນເທິງ Cloud, ຄວນກວດສອບກົດໝາຍສະເພາະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ແຈ້ງການຫຼ້າສຸດ, ແລະ ຄວນປຶກສາຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານກົດໝາຍຕາມຄວາມຈຳເປັນເພື່ອຄວາມປອດໄພ.

ເນື່ອງຈາກລາຍລະອຽດຂອງຂັ້ນຕອນຕ່າງໆອາດມີການປ່ຽນແປງ, ຄວນສ້າງນິໄສໃນການກວດສອບເວັບໄຊທາງການຂອງ MOIC ແລະ MOF ເປັນປະຈຳ.

ການພັດທະນາ e-Government ຂອງລາວກຳລັງກ້າວໜ້າຢ່າງໝັ້ນຄົງພາຍໃຕ້ຍຸດທະສາດການຫັນເປັນດິຈິຕອນແຫ່ງຊາດ ປີ 2021-2030. ສຳລັບພາກທຸລະກິດ, ມັນກຳລັງກ້າວເຂົ້າສູ່ໄລຍະທີ່ສາມາດຄາດຫວັງຜົນປະໂຫຍດໂດຍກົງ ເຊັ່ນ: ການເພີ່ມຄວາມວ່ອງໄວໃນການດຳເນີນຂັ້ນຕອນຕ່າງໆ ແລະ ການຫຼຸດຜ່ອນຕົ້ນທຶນ.

ສະຫຼຸບປະເດັນສຳຄັນທີ່ໄດ້ອະທິບາຍໄວ້ໃນບົດຄວາມນີ້ ມີດັ່ງນີ້:

• ການເຂົ້າໃຈສະຖານະການປັດຈຸບັນ: ປະຕູຂໍ້ມູນຂ່າວສານຕ່າງໆ ເຊັ່ນ TaxRIS, NSWA+ ແລະ ASYCUDA ແມ່ນເປີດໃຊ້ງານແລ້ວ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງລະບົບຍັງຢູ່ໃນຂັ້ນຕອນການພັດທະນາ, ເຊິ່ງການຮັບມືກັບຈຸດບໍລິການທີ່ກະແຈກກະຈາຍຍັງເປັນສິ່ງທ້າທາຍໃນໄລຍະນີ້.
• ຈຸດປ່ຽນແປງໃນປີ 2026: ການຫັນເປັນດິຈິຕອນໃນດ້ານການຈົດທະບຽນວິສາຫະກິດ, ພາສີ, ການນຳເຂົ້າ-ສົ່ງອອກ ແລະ ລາຍເຊັນອີເລັກໂທຣນິກ ກຳລັງກ້າວໜ້າ, ແຕ່ຊື່ສະເພາະຂອງລະບຽບການ ແລະ ຂອບເຂດການນຳໃຊ້ນັ້ນ ຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຕິດຕາມການປະກາດຢ່າງເປັນທາງການ. ໃນປັດຈຸບັນ, ການອອກແບບຂະບວນການເຮັດວຽກໂດຍອີງໃສ່ປະຕູຂໍ້ມູນຂ່າວສານທີ່ມີຢູ່ແລ້ວແມ່ນມີຄວາມເໝາະສົມ. ການລົງທະບຽນບັນຊີ ແລະ ການກຽມຄວາມພ້ອມດ້ານຂະບວນການພາຍໃນບໍລິສັດໄວ້ແຕ່ເນิ่นໆ ແມ່ນມີຄຸນຄ່າສູງ.
• ການນຳໃຊ້ຄວບຄູ່ກັບການຍື່ນເອກະສານແບບເອກະສານຕົວຈິງ: ຍັງມີບາງຂົງເຂດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຫັນເປັນລະບົບອອນລາຍຢ່າງສົມບູນ. ການອອກແບບຂະບວນການເຮັດວຽກໂດຍອີງໃສ່ການດຳເນີນງານແບບປະສົມປະສານ (Hybrid) ຮ່ວມກັບບໍລິການຕົວແທນໃນທ້ອງຖິ່ນແມ່ນມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ.
• ການນຳໃຊ້ຮ່ວມກັບ AI: ການນຳໃຊ້ AI-OCR ແລະ Chatbot ທີ່ຮອງຮັບພາສາລາວ ສາມາດຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຂັ້ນຕອນການຈັດການເອກະສານ ແລະ ຫຼຸດຜ່ອນພາລະດ້ານພາສາຂອງພະນັກງານທີ່ຮັບຜິດຊອບໄດ້. ແນະນຳໃຫ້ເລີ່ມຕົ້ນຈາກການທົດສອບໃນຂອບເຂດຂະໜາດນ້ອຍກ່ອນ.
• ການປະຕິບັດຕາມກົດລະບຽບ: ການກຽມຄວາມພ້ອມດ້ານກົດໝາຍວ່າດ້ວຍທຸລະກຳທາງອີເລັກໂທຣນິກ, E-Trust ແລະ ການຢືນຢັນຕົວຕົນທາງດິຈິຕອນ ແມ່ນສິ່ງທີ່ພະແນກກົດໝາຍ ແລະ ໄອທີ ຄວນປະສານງານກັນເພື່ອ ກວດສອບໃຫ້ໄວທີ່ສຸດ.

ການຫັນເປັນດິຈິຕອນຂອງພາກລັດໃນລາວ ບໍ່ແມ່ນ "ຮູບແບບສຳເລັດ" ແຕ່ເປັນ "ຂະບວນການທີ່ກຳລັງດຳເນີນຢູ່". ການຮັກສາທັດສະນະຄະຕິໃນການຕິດຕາມການປ່ຽນແປງຂອງລະບຽບການ ແລະ ລະບົບຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ, ພ້ອມທັງປັບປຸງຂະບວນການດຳເນີນງານຂອງບໍລິສັດຕົນເອງໃຫ້ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນຢູ່ສະເໝີ ຈະນຳໄປສູ່ການສ້າງຄວາມແຕກຕ່າງຈາກຄູ່ແຂ່ງທາງທຸລະກິດ.