ໃນລາວ, ອັດຕາການໃຊ້ໂທລະສັບມືຖືໄດ້ບັນລຸປະມານ 87% ຂອງປະຊາກອນ, ແລະການໃຊ້ງານ mobile banking ລວມທັງ BCEL One ກໍ່ກຳລັງຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງວ່ອງໄວ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ຄວາມເສຍຫາຍຈາກການສໍ້ໂກງທີ່ອາໄສໂທລະສັບ ແລະ SMS ໄດ້ກາຍເປັນບັນຫາຮ້າຍແຮງຂຶ້ນ. ໃນປີ 2024, ສູນໂທລະສັບຜິດກົດໝາຍ 9 ແຫ່ງໄດ້ຖືກຈັບກຸມໃນເຂດເສດຖະກິດພິເສດສາມຫຼ່ຽມທອງຄຳ, ແລະມີຜູ້ຖືກຈັບກຸມ 267 ຄົນຈາກ 16 ປະເທດ. ບົດຄວາມນີ້ຈະສະຫຼຸບຮູບແບບການສໍ້ໂກງທາງໂທລະສັບທີ່ມີລາຍງານເພີ່ມຂຶ້ນພາຍໃນລາວ, ແລະອະທິບາຍ 5 ຂັ້ນຕອນເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມເສຍຫາຍລ່ວງໜ້າ. ຫາກຮູ້ຈັກຮູບແບບການສໍ້ໂກງ ແລະປະຕິບັດມາດຕະການ cybersecurity ທີ່ຖືກຕ້ອງ, ກໍ່ສາມາດຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຕໍ່ຄວາມເສຍຫາຍໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ.

ຂໍ້ສັງເກດ: ບົດຄວາມນີ້ມີຈຸດປະສົງເພື່ອໃຫ້ຂໍ້ມູນເທົ່ານັ້ນ, ແລະບໍ່ຖືວ່າເປັນຄຳແນະນຳທາງກົດໝາຍ ຫຼື ຄຳປຶກສາທາງດ້ານການເງິນ. ຫາກທ່ານຕົກເປັນເຫຍື່ອຂອງການສໍ້ໂກງ, ກະລຸນາຕິດຕໍ່ກັບພະແນກຄວາມປອດໄພສາທາລະນະທີ່ໃກ້ທ່ານທີ່ສຸດ ຫຼື ທີມງານຮັບມືເຫດສຸກເສີນທາງຄອມພິວເຕີຂອງລາວ（LaoCERT）.

ການສໍ້ໂກງຜ່ານໂທລະສັບມືຖືໃນລາວກໍາລັງຂະຫຍາຍຕົວທັງໃນດ້ານເຄືອຂ່າຍອາຊະຍາກໍາທາງໄຊເບີລະດັບສາກົນ ແລະ ການສໍ້ໂກງຂະໜາດນ້ອຍທີ່ມຸ່ງເປົ້າໃສ່ບຸກຄົນພາຍໃນປະເທດ.

ອີງຕາມລາຍງານປີ 2026 ຂອງ DataReportal, ຈຳນວນການເຊື່ອມຕໍ່ໂທລະສັບມືຖືໃນລາວມີປະມານ 6.78 ລ້ານການເຊື່ອມຕໍ່, ຄິດເປັນ 86.7% ຂອງຈຳນວນປະຊາກອນທັງໝົດ. ໃນຈຳນວນນັ້ນ, 96.7% ໃຊ້ເຄືອຂ່າຍ 3G/4G/5G, ເຮັດໃຫ້ການເຂົ້າເຖິງອິນເຕີເນັດຜ່ານສະມາດໂຟນກາຍເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊີວິດປະຈຳວັນ.

BCEL One ມີຜູ້ໃຊ້ງານຫຼາຍກວ່າ 1.6 ລ້ານຄົນ, ແລະການຊຳລະເງິນດ້ວຍ QR Code ຍັງຮອງຮັບການຊຳລະເງິນຂ້າມຊາຍແດນກັບໄທ, ຫວຽດນາມ, ຈີນ, ມຽນມາ ແລະ ກຳປູເຈຍອີກດ້ວຍ. ໃນຂະນະທີ່ຄວາມສະດວກສະບາຍເພີ່ມຂຶ້ນ, "ພື້ນທີ່ໂຈມຕີ" ຂອງການສໍ້ໂກງທີ່ມຸ່ງເປົ້າໃສ່ Mobile Banking ກໍ່ຂະຫຍາຍຕົວຕາມໄປດ້ວຍ.

ແມ່ນແຕ່ຕະຫຼາດໃນວຽງຈັນທີ່ເຄີຍໃຊ້ເງິນສົດເປັນຫຼັກຈົນກ່ອນໜ້ານີ້ບໍ່ກີ່ປີ, ປັດຈຸບັນກໍ່ມີຮ້ານຄ້າທີ່ຮອງຮັບການຊຳລະເງິນດ້ວຍ QR Code ຢູ່ທົ່ວໄປ. ໃນຂະນະທີ່ຜູ້ຄົນຮູ້ສຶກໄດ້ເຖິງຜົນປະໂຫຍດຂອງການຫັນປ່ຽນທາງດ້ານການເງິນສູ່ດິຈິຕອນ (Financial DX), ຄວາມເປັນຈິງກໍ່ຄືວ່າກຸ່ມຄົນທີ່ຍັງຕາມທັນ Digital Literacy ບໍ່ທັນ ມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະຕົກເປັນເປົ້າໝາຍຂອງການສໍ້ໂກງໄດ້ງ່າຍ.

ໃນລະຫວ່າງປີ 2024 ຫາ 2025, ທາງການລາວໄດ້ເພີ່ມທະວີການປາບປາມອາຊະຍາກຳທາງໄຊເບີ.

• ເດືອນກໍລະກົດ 2024: ຊາວຈີນ 280 ຄົນຖືກຈັບກຸມໃນຂໍ້ຫາສໍ້ໂກງອອນລາຍ
• ເດືອນສິງຫາ 2024: ສູນສໍ້ໂກງຖືກບຸກທະລວງໃນເຂດເສດຖະກິດພິເສດສາມຫຼ່ຽມທອງຄຳ, ມີຜູ້ຖືກຈັບກຸມ 60 ຄົນ
• ຕະຫຼອດປີ 2024: ປິດສູນໂທລະສັບຜິດກົດໝາຍ 9 ແຫ່ງ, ຍຶດ PC ກວ່າ 10,000 ເຄື່ອງ ແລະ ໂທລະສັບມືຖືກວ່າ 11,000 ເຄື່ອງ
• ເດືອນກຸມພາ 2025: ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ ປະກາດເພີ່ມທະວີລະບຽບການຄວບຄຸມການສໍ້ໂກງຜ່ານ Call Center

ອົງການສະຫະປະຊາຊາດຍັງໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນໃນເດືອນພຶດສະພາ 2025 ວ່າສູນສໍ້ໂກງໃນອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ເປັນ "ວິກິດການສິດທິມະນຸດ", ແລະ ລາວແມ່ນໜຶ່ງໃນສູນກາງຂອງບັນຫານີ້.

ກ້າວທຳອິດໃນການປ້ອງກັນການສໍ້ໂກງຄືການຮູ້ຈັກຮູບແບບວິທີການ. ປະເພດທັງ 5 ຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນໄດ້ຮັບການລາຍງານຫຼາຍທີ່ສຸດພາຍໃນລາວ.

ວິທີການໃຊ້ SMS ປອມເພື່ອໃຫ້ກົດລິ້ງ ແລ້ວລັກຂໍ້ມູນເຂົ້າສູ່ລະບົບທະນາຄານ ຫຼື ໝາຍເລກບັດເຄຣດິດ. ມີການພົບເຫັນກໍລະນີທີ່ແອບອ້າງຊື່ Unitel, Lao Telecom, ETL ແລະ ຮູບແບບທີ່ຫຼອກລວງວ່າ "ທ່ານຍັງຄ້າງຊຳລະຄ່າບໍລິການໂທລະຄົມ".

ຈຸດສັງເກດ:

• ຕົ້ນທາງເປັນໝາຍເລກທີ່ບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ຫຼື URL ແບບຫຍໍ້
• ມີຂໍ້ຄວາມທີ່ສ້າງຄວາມຮີບດ່ວນ ເຊັ່ນ "ດ່ວນ" ຫຼື "ບັນຊີຂອງທ່ານຈະຖືກລະງັບ"
• URL ຂອງລິ້ງປາຍທາງແຕກຕ່າງຈາກໂດເມນທາງການ

ພວກເຂົາໂທຫາໂດຍແອບອ້າງເປັນພະນັກງານທະນາຄານ ຫຼື ເຈົ້າໜ້າທີ່ລັດຖະບານ. ໃນເດືອນພະຈິກ 2025, ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ ໄດ້ອອກຄຳເຕືອນຢ່າງເປັນທາງການກ່ຽວກັບ "ການສໍ້ໂກງທີ່ໃຊ້ເອກະສານລັດຖະບານປອມເພື່ອຫຼອກເອົາຂໍ້ມູນການລົງທະບຽນ SIM card".

ຈຸດສັງເກດ:

• ໜ່ວຍງານລັດຖະບານ ຫຼື ທະນາຄານຈະບໍ່ຖາມລະຫັດ PIN ຫຼື ລະຫັດຜ່ານທາງໂທລະສັບ
• ໝາຍເລກຜູ້ໂທສາມາດປອມແປງໄດ້. ໃຫ້ໂທກັບໄປຫາໝາຍເລກທາງການທີ່ທ່ານຄົ້ນຫາດ້ວຍຕົນເອງ

"ຂໍສະແດງຄວາມຍິນດີ! ທ່ານໄດ້ຮັບລາງວັນເງິນສົດ" ທ່ານໄດ້ຮັບ SMS ຫຼືຂໍ້ຄວາມລັກສະນະນີ້ ແລ້ວຖືກຮ້ອງຂໍໃຫ້ໂອນຄ່າທຳນຽມການຮັບລາງວັນ ຫຼື ປ້ອນຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວ.

ເປັນໄປບໍ່ໄດ້ທີ່ຈະຖືກຄັດເລືອກໃຫ້ໄດ້ຮັບລາງວັນຈາກການສະໝັກທີ່ທ່ານບໍ່ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມ. ພຽງຈຸດດຽວນີ້ກໍ່ສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານແຍກແຍະໄດ້.

«ປະສົບອຸບັດເຫດ» «ຖືກຈັບກຸມ» ແລະ ອື່ນໆ ທີ່ແກ້ທາງສະຖານະການສຸກເສີນ, ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ສະມາຊິກໃນຄອບຄົວໂອນເງິນ. ໃນລາວ ມີລາຍງານກໍລະນີທີ່ໃຊ້ບໍ່ພຽງແຕ່ LINE ຫຼື WhatsApp ເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງໃຊ້ WeChat ອີກດ້ວຍ.

ຈຸດສັງເກດ:

• ສຳລັບຜູ້ທີ່ອ້າງຕົວວ່າເປັນສະມາຊິກໃນຄອບຄົວ, ໃຫ້ຢືນຢັນດ້ວຍ «ລະຫັດລັບ» ທີ່ໄດ້ກຳນົດໄວ້ລ່ວງໜ້າ
• ວາງສາຍໄວ້ກ່ອນ, ແລ້ວໂທຫາກັບໄປຫາເບີເດີມຂອງຄົນນັ້ນໂດຍກົງ

«ກະລຸນາແຈ້ງລະຫັດຢືນຢັນທີ່ໄດ້ຮັບ ເພື່ອຢືນຢັນຄວາມປອດໄພ» ໂດຍຮ້ອງຂໍໃຫ້ຜູ້ຖືກເຄາະຮ້າຍສົ່ງ OTP ໃຫ້. ຫາກແຈ້ງ OTP ໄປ, ຜູ້ໂຈມຕີຈະເຂົ້າສູ່ລະບົບ Mobile Banking ຂອງ BCEL One ຫຼື LDB ແລ້ວດຳເນີນການໂອນເງິນໂດຍບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດ.

ກົດທີ່ຕ້ອງຈື່: ບໍ່ໃຫ້ OTP ແກ່ໃຜທັງນັ້ນ, ບໍ່ວ່າຈະດ້ວຍເຫດຜົນໃດກໍຕາມ. ທັງ BCEL ແລະ LDB ຈະບໍ່ຖາມ OTP ຜ່ານທາງປາກເວົ້າ ຫຼື ຂໍ້ຄວາມເດັດຂາດ.

ກ່ອນທີ່ຈະໄປຫາ 5 ຂັ້ນຕອນ, ໃຫ້ກຽມສະພາບແວດລ້ອມໃຫ້ພ້ອມກ່ອນ.

• ອັບເດດ OS ແລະແອັບໃຫ້ເປັນເວີຊັນລ່າສຸດ: ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຮັບ security patch ທີ່ອັບເດດແລ້ວ
• ເປີດໃຊ້ງານການຢືນຢັນຕົວຕົນສອງຂັ້ນຕອນ (2FA) ສຳລັບ mobile banking: ກວດສອບການຕັ້ງຄ່າ biometric ແລະ PIN ຂອງ BCEL One
• ເປີດໃຊ້ງານການກັ່ນຕອງຜູ້ສົ່ງທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ: ເປີດ "ການປົກປ້ອງ spam" ໃນ Google Messages ສຳລັບ Android (ເນື່ອງຈາກ Android ມີສ່ວນແບ່ງຕະຫຼາດໃຫຍ່ໃນລາວ)
• ລົງທະບຽນຜູ້ຕິດຕໍ່ສຸກເສີນໄວ້ລ່ວງໜ້າ: ລະຫັດລັບກັບຄອບຄົວ, ເບີຕິດຕໍ່ສຸກເສີນຂອງທະນາຄານ, ແລະເບີໂທຂອງພະແນກປ້ອງກັນຄວາມສະຫງົບໃກ້ບ້ານ

• ດຳເນີນການຝຶກອົບຮົມດ້ານຄວາມປອດໄພຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ: ແບ່ງປັນວິທີການຫຼອກລວງລ່າສຸດໃນທຸກໆໄຕຣມາດ
• ກຳນົດນະໂຍບາຍການຈັດການອຸປະກອນທາງທຸລະກິດ: ກຳນົດກົດລະບຽບໃຫ້ຊັດເຈນສຳລັບການເຂົ້າເຖິງລະບົບທຸລະກິດຜ່ານອຸປະກອນສ່ວນຕົວ
• ກຳນົດຂັ້ນຕອນການລາຍງານເຫດການໃຫ້ເປັນລາຍລັກອັກສອນ: ແຈ້ງໃຫ້ທຸກຄົນຮູ້ວ່າຕ້ອງລາຍງານໃຫ້ໃຜເມື່ອໄດ້ຮັບ SMS ຫຼື ສາຍໂທລະສັບທີ່ໜ້າສົງໄສ

ການຮັບຮູ້ → ການກວດຈັບ → ການກວດສອບ → ການປ້ອງກັນ → ການລາຍງານ. ການດຳເນີນຕາມ 5 ຂັ້ນຕອນນີ້ຢ່າງເປັນລຳດັບ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ທັງບຸກຄົນ ແລະ ອົງກອນສາມາດຍົກລະດັບຄວາມປອດໄພທາງໄຊເບີ (cybersecurity) ໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ.

ອັບເດດຂໍ້ມູນກົນລະຍຸດການສໍ້ໂກງຫຼ້າສຸດຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ. ພຽງແຕ່ຮູ້ຈັກກົນລະຍຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຈະຊ່ວຍໃຫ້ສາມາດຕັດສິນໄດ້ທັນທີວ່າ "ນີ້ແມ່ນການສໍ້ໂກງ" ໄດ້ຫຼາຍກໍລະນີຂຶ້ນ.

ການກະທຳທີ່ເປັນຮູບປະທຳ:

• ກວດສອບການປະກາດທາງການຂອງ ກະຊວງເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ການສື່ສານ
• ຕິດຕາມການລາຍງານຂ່າວທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສໍ້ໂກງຈາກເວັບໄຊຂ່າວຕ່າງໆ ເຊັ່ນ Laotian Times
• ຜູ້ຮັບຜິດຊອບດ້ານ IT ຂອງບໍລິສັດ ຄວນແບ່ງປັນກໍລະນີການສໍ້ໂກງຫຼ້າສຸດພາຍໃນອົງກອນເດືອນລະ 1 ຄັ້ງ

ຖ້າມີ "ສັນຍານການສໍ້ໂກງ" ຂໍ້ໃດຂໍ້ໜຶ່ງຕໍ່ໄປນີ້ກົງກັບສະຖານະການຂອງທ່ານ, ໃຫ້ສົງໄສວ່າອາດເປັນການສໍ້ໂກງ.

ໃນຂະນະທີ່ບໍລິສັດຂອງພວກເຮົາກໍາລັງດໍາເນີນໂຄງການຢູ່ລາວ, ສະມາຊິກໃນທີມໄດ້ຮັບ SMS ທີ່ອ້າງຕົວວ່າເປັນ "BCEL". ເມື່ອກວດເບິ່ງ URL ຢ່າງລະອຽດ, ພົບວ່າເປັນ bce1-la.com (ຕົວອັກສອນ L ຖືກແທນທີ່ດ້ວຍຕົວເລກ 1). ໜ້າຈໍສະມາດໂຟນທີ່ມີຂະໜາດນ້ອຍເຮັດໃຫ້ງ່າຍຕໍ່ການມອງຂ້າມ, ແລະຖ້າບໍ່ມີນິໄສກວດສອບ URL ເປັນປົກກະຕິ, ກໍ່ຄົງຈະບໍ່ທັນສັງເກດເຫັນ.

ຖ້າໄດ້ຮັບການຕິດຕໍ່ທີ່ໜ້າສົງໄສ, ໃຫ້ຕິດຕໍ່ໄປຫາຊ່ອງທາງທາງການທີ່ຄົ້ນຫາດ້ວຍຕົນເອງ ບໍ່ແມ່ນໃຊ້ຂໍ້ມູນຕິດຕໍ່ທີ່ຄູ່ສົນທະນາໃຫ້ມາ.

• ໂທລະສັບທີ່ອ້າງວ່າເປັນທະນາຄານ → ໂທຫາເບີທາງການໂດຍກົງ ເຊັ່ນ: BCEL: 021 213 200, LDB: 021 213 300
• ໂທລະສັບທີ່ອ້າງວ່າເປັນບໍລິສັດໂທລະຄົມ → ກວດສອບກັບ Unitel: 109, Lao Telecom: 108 ໂດຍກົງ
• ໂທລະສັບທີ່ອ້າງວ່າເປັນໜ່ວຍງານລັດຖະບານ → ໂທຫາເບີຕົວແທນຂອງກະຊວງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍຕົນເອງ

ການຊັບຊ້ອນມາດຕະການປ້ອງກັນທາງດ້ານເຕັກນິກ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ໜ້ອຍທີ່ສຸດ ໃນກໍລະນີທີ່ທ່ານກົດລິ້ງໂດຍບັງເອີນ.

1. ເປີດໃຊ້ງານການພິສູດຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິຂອງແອັບ Mobile Banking: BCEL One ຮອງຮັບການສະແກນລາຍນິ້ວມື ແລະ ການຈົດຈຳໃບໜ້າ
2. ຕິດຕັ້ງແອັບຈາກ Store ທາງການເທົ່ານັ້ນ (Google Play / App Store): ການຕິດຕັ້ງໄຟລ໌ APK ໂດຍກົງມີຄວາມສ່ຽງສູງຕໍ່ Malware
3. ກວດສອບສິດທິ໌ຂອງແອັບທີ່ບໍ່ຈຳເປັນ: ແອັບທີ່ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງເຂົ້າເຖິງ SMS, ລາຍຊື່ຜູ້ຕິດຕໍ່ ຫຼື ຂໍ້ມູນສະຖານທີ່ ໃຫ້ປິດສິດທິ໌ເຫຼົ່ານັ້ນ
4. ໃຊ້ລະຫັດຜ່ານທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນແຕ່ລະບໍລິການ: ການໃຊ້ລະຫັດຜ່ານດຽວກັນຊ້ຳຫຼາຍບ່ອນ ຖ້າຮົ່ວໄຫຼພຽງຄັ້ງດຽວ ທຸກບັນຊີກໍ່ຈະຕົກຢູ່ໃນຄວາມສ່ຽງ
5. ຢ່າໃຊ້ Mobile Banking ຜ່ານ Wi-Fi ສາທາລະນະ: ເຄືອຂ່າຍທີ່ບໍ່ໄດ້ເຂົ້າລະຫັດ ມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທີ່ການສື່ສານຈະຖືກດັກຟັງ

ຖ້າທ່ານຖືກຫຼອກລວງ ຫຼື ເກືອບຖືກຫຼອກລວງ, ການແຈ້ງຄວາມສາມາດຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຈຳນວນຜູ້ເສຍຫາຍລາຍອື່ນໄດ້.

ຫຼາຍຄົນລັງເລທີ່ຈະແຈ້ງຄວາມ, ແຕ່ບໍ່ມີຫຍັງຕ້ອງອາຍເລີຍ. ການສະສົມຂໍ້ມູນການແຈ້ງຄວາມຈະຊ່ວຍໃຫ້ສາມາດລະບຸຕົວຕົນແລະດຳເນີນຄະດີກັບກຸ່ມຫຼອກລວງປະເພດດຽວກັນໄດ້. ການດຳເນີນການກວດຈັບ Golden Triangle ໃນປີ 2024 ກໍ່ເປັນໜຶ່ງໃນຜົນຂອງການສະສົມລາຍງານຈາກຜູ້ເສຍຫາຍ.

ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຮູ້ວິທີການຂອງການສໍ້ໂກງ, ກໍ່ຍັງອາດເກີດຄວາມຜິດພາດໃນການຕັດສິນໃຈໃນສະຖານະການຕົວຈິງໄດ້. ຂໍ້ນີ້ຈະສະຫຼຸບຮູບແບບຄວາມລົ້ມເຫຼວທີ່ພົບເລື້ອຍ ແລະ ວິທີຫຼີກລ່ຽງ.

ຜູ້ຖືກຫຼອກລວງຫຼາຍຄົນມັກເວົ້າວ່າ "ຂ້ອຍຄິດວ່າຕົນເອງຈະບໍ່ຕົກເປັນເຫຍື່ອ". ໃນລາວເອງກໍ່ມີລາຍງານຄວາມເສຍຫາຍທັງໃນກຸ່ມໄວໜຸ່ມແລະຜູ້ສູງອາຍຸ ໂດຍທີ່ລະດັບ digital literacy ທີ່ສູງກັບຄວາມທົນທານຕໍ່ການຫຼອກລວງນັ້ນບໍ່ໄດ້ສອດຄ່ອງກັນສະເໝີໄປ.

ວິທີຫຼີກລ່ຽງ: ສ້າງນິໄສຢຸດຄິດ 3 ວິນາທີກ່ອນດຳເນີນການໃດໆ ເມື່ອໄດ້ຮັບຂໍ້ຄວາມທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບເງິນທອງຫຼື account.

ເມື່ອຖືກກົດດັນວ່າ "ຕ້ອງຈັດການດຽວນີ້ເລີຍ" ເຮົາຈະບໍ່ສາມາດຕັດສິນໃຈໄດ້ຢ່າງສຸຂຸມ. ພວກມິດສະຈານຮູ້ດີເຖິງຈິດຕະວິທະຍານີ້.

ວິທີຫຼີກລ່ຽງ: ຕັດໂທລະສັບດ້ວຍການເວົ້າວ່າ "ຂໍໂທລະຫາຄືນ". ຖ້າເປັນຄົນທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມກົດໝາຍ ພວກເຂົາຈະບໍ່ປະຕິເສດການໂທກັບຄືນ. ຄູ່ສົນທະນາທີ່ບໍ່ຕ້ອງການໃຫ້ໂທກັບຄືນ ສາມາດຖືວ່າເປັນການຫຼອກລວງໄດ້.

ໃນລາວ ມີບາງພື້ນທີ່ທີ່ມີນິໄສການຕິດຕັ້ງໄຟລ໌ APK ໂດຍກົງຈາກແຫຼ່ງອື່ນທີ່ບໍ່ແມ່ນ Google Play. ຢ່າງໃດກໍຕາມ ແອັບຈາກຊ່ອງທາງທີ່ບໍ່ເປັນທາງການມີຄວາມສ່ຽງສູງທີ່ຈະຖືກຝັງ malware ໄວ້.

ວິທີແກ້ໄຂ: ຕິດຕັ້ງແອັບຈາກ Google Play ຫຼື App Store ເທົ່ານັ້ນ. ປິດການຕັ້ງຄ່າ "ອະນຸຍາດແອັບຈາກແຫຼ່ງທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ" ໄວ້ສະເໝີ.

ຕອບຄຳຖາມທີ່ພົບເລື້ອຍກ່ຽວກັບການສໍ້ໂກງທາງສະມາດໂຟນ.

ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງບໍ່ຮັບທຸກສາຍ. ແຕ່ຖ້າຮັບສາຍແລ້ວຄູ່ສາຍແນະນຳຕົວທັນທີວ່າ "ເປັນທະນາຄານ" ຫຼື "ເປັນໜ່ວຍງານລັດຖະບານ" ແລ້ວຮຽກຮ້ອງຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຫຼືເງິນທອງ, ຄວນສົງໄສວ່າເປັນການຫຼອກລວງ. ຖ້າບໍ່ແນ່ໃຈ, ວິທີທີ່ປອດໄພກວ່າຄືບໍ່ຮັບສາຍ ແລ້ວຄົ້ນຫາໝາຍເລກດັ່ງກ່າວທາງອິນເຕີເນັດເພື່ອກວດສອບວ່າເປັນໝາຍເລກທີ່ຖືກຕ້ອງຫຼືບໍ່ ກ່ອນທີ່ຈະໂທກັບໄປ.

ຢ່າກົດລິ້ງ, ບັນທຶກພາບໜ້າຈໍຂອງ SMS ແລ້ວລຶບຖິ້ມ. ການໃຊ້ຟັງຊັນລາຍງານສະແປມຂອງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການ (Unitel: 109, Lao Telecom: 108) ເພື່ອແຈ້ງເຕືອນ ຈະຊ່ວຍປ້ອງກັນຄວາມເສຍຫາຍທີ່ຂະຫຍາຍຕົວຈາກໝາຍເລກດຽວກັນໄດ້.

ຈຳເປັນຕ້ອງດຳເນີນການໂດຍໄວທີ່ສຸດ.

1. ເຂົ້າສູ່ລະບົບແອັບ mobile banking ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ປ່ຽນລະຫັດຜ່ານທັນທີ
2. ຖ້າບໍ່ສາມາດເຂົ້າສູ່ລະບົບໄດ້ ໃຫ້ໂທຫາສາຍດ່ວນສຸກເສີນຂອງທະນາຄານ ແລະ ຂໍໃຫ້ລະງັບບັນຊີຊົ່ວຄາວ
3. ຖ້າມີການໃຊ້ລະຫັດຜ່ານດຽວກັນກັບບໍລິການອື່ນໆ ໃຫ້ປ່ຽນທັງໝົດ
4. ຍື່ນແຈ້ງຄວາມຕໍ່ສະຖານີຕຳຫຼວດໃກ້ບ້ານ

ການຫລອກລວງທາງສະມາດໂຟນໃນລາວກໍາລັງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງແນ່ນອນ. ແຕ່ຖ້າຮູ້ຈັກວິທີການ ແລະ ປະຕິບັດມາດຕະການ cybersecurity ທີ່ຖືກຕ້ອງ, ກໍສາມາດປ້ອງກັນໄດ້. ຂໍໃຫ້ເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການເຮັດ 3 ຢ່າງຕໍ່ໄປນີ້ໃນມື້ນີ້ເລີຍ.

1. ເປີດໃຊ້ງານການພິສູດຕົວຕົນດ້ວຍຊີວະມິຕິ (biometric authentication) ຂອງແອັບ BCEL One / LDB (ໃຊ້ເວລາ: 2 ນາທີ)
2. ປິດການຕັ້ງຄ່າ "ແຫຼ່ງທີ່ມາທີ່ບໍ່ຮູ້ຈັກ" ໃນສະມາດໂຟນຂອງທ່ານ (ໃຊ້ເວລາ: 1 ນາທີ)
3. ຕົກລົງ "ລະຫັດລັບ" ກັບຄອບຄົວ (ໃຊ້ເວລາ: 5 ນາທີ)

ຖ້າລໍຖ້າຈົນຖືກຫລອກລວງແລ້ວຈຶ່ງຄິດ, ກໍຈະສາຍເກີນໄປ. ດ້ວຍການລົງທຶນພຽງ 8 ນາທີ, ທ່ານສາມາດສ້າງກໍາແພງປ້ອງກັນຊັ້ນໃໝ່ເພື່ອຮັກສາຊັບສິນຂອງຕົນເອງ ແລະ ຄອບຄົວໄດ້.

ເອກະສານອ້າງອີງ:

• DataReportal「Digital 2026: Laos」https://datareportal.com/reports/digital-2026-laos
• Laotian Times「Scammers Forge Official Lao Notices to Steal Personal, Banking Information」(ພະຈິກ 2025) https://laotiantimes.com/2025/11/13/scammers-forge-official-lao-notices-to-steal-personal-banking-information/
• Laotian Times「Laos Strengthens Control on Call Center Scams」(ກຸມພາ 2025) https://laotiantimes.com/2025/02/18/laos-strengthens-control-on-call-center-scams-as-thailand-targets-fraud-rings/
• Radio Free Asia「280 Chinese arrested in Laos for alleged online scamming」(ກໍລະກົດ 2024) https://www.rfa.org/english/news/laos/chinese-arrested-alleged-online-scamming-07052024154614.html
• UN News「Scam centres are a human rights crisis」(ພຶດສະພາ 2025) https://news.un.org/en/story/2025/05/1163521
• LaoCERT https://laocert.gov.la/